Ly Hoàng Ly

Trong Lô lô, tập thơ mà talawas chủ nhật giới thiệu kỳ này, Ly Hoàng Ly, như đã thành một phong cách, tiếp tục không kiên quyết dành ưu thế vượt trội cho từ ngữ hay màu sắc và hình khối. Giống như trong những bức ảnh cũ, những dấu ấn sáng tạo của thơ Ly Hoàng Ly dựa chủ yếu vào cách nhấn một trong hai màu đen và trắng, và những hình ảnh, đồ vật giản dị, nhỏ bé nhanh chóng yên ổn tìm được chỗ cho mình trong một thế giới cũng không lớn, gọn ghẽ và biệt lập.

Ly Hoàng Ly

Lô lô

Phần 2

PHÒNG TRẮNG

Nhà nghiêng

Ngôi nhà nằm nghiêng

Trong ý thức của con người ngôi nhà phải nằm thẳng đứng

Nhưng nó cứ nghiêng nó cứ thích nghiêng

Trong mắt một cô gái ngơ ngác ngoẹo đầu sang bên

Ngói đỏ sắp rời ra

Một viên ngói rơi như con cá mất vảy

Cá không đau nhưng cá quẫy đành đạch

Người trong nhà bấn loạn

Ngôi nhà nằm nghiêng thích nằm nghiêng

Đổ ra đường những đau thương từ đỉnh mái

Như xô nước đầy cặn thích nghiêng sang bên

Đổ hết nước vẫn còn cặn

Cô gái vui mừng

Bước vào nhà và ngoẹo đầu hát

Tiếng hát đổ ra đường

Trong nhà

Còn lại cô gái

Và bốn bức tường

Nghiêng

2001

Tranh Trinh Lê

Tràng hạt tròn

Đem âm u vào khổ vuông phá vỡ khổ vuông

Những biến động hạt tròn chỉ diễn ra âm thầm

Người đàn bà chuyển mình trong bức tranh màu đỏ trầm

Liên tưởng giấc mơ vẹn toàn

(Sự âm u bao giờ cũng đem lại cảm giác vẹn toàn hơn là sự tươi sáng)

Tràng hạt đen rơi vãi lung tung…

Lung lung

Những hạt tròn âm thầm lăn đi trong khóe mắt người đàn bà

Cứ lăn đi lăn đi mà không chảy nước

Ánh nhìn dài như lá ướt

Đọng lại vĩnh viễn trong khoảnh khắc một hạt tròn rung lên

Nhà sư tụng niệm trong khoanh riêng của mình

Nối kết những mảnh đỏ trầm

Và người đàn bà rơi vãi lung tung

6.2001

Người trong tranh

Những người đàn bà

Đi đi lại lại trong bức tranh khổ vuông

Những nhát màu bết họ vào sơn

Những người đàn bà màu đen

Đi lại trong đêm

Tóc hất ngược ra sau

Trên mặt phẳng bức tranh dang dở

Những người đàn bà khô queo

Vì đi lại nhiều quá

Quẩn quanh bức tranh khổ vuông do người khác vẽ

Đi được đến đâu

Khi xác đã bệt lại bởi những nhát màu!

Cầm chiếc bay

Cạo xác từng người đàn bà ra khỏi tranh

Thấy mình cũng rời ra từng mảnh

Không đau đớn.

2001

Người đàn bà và căn nhà cổ

Tặng nhà số 14

Những chiếc ghế chạm trổ bọc nhung rách tươm

Lò sưởi lạnh ngắt bao năm

Cẩm thạch trắng cáu đen

Người đàn bà mặc áo dài trắng ngồi bắt chéo chân

Trên chiếc ghế bọc nhung lành lặn duy nhất

Cửa sổ mở ra cơn mưa vỡ nước ối bầu trời đêm

Song cửa rỉ sét long lên

Người đàn bà mặc áo dài trắng ngồi bắt chéo chân

Trên chiếc ghế lành lặn duy nhất

Tường ố mưa đêm bao năm

Màu vàng lên rêu mốc

Mưa điên cuồng bên ngoài

Đòi trút vào nhà cổ những u uất

Người đàn bà mặc áo dài trắng ngồi bắt chéo chân

Buồn thảm và kiên định

Những con vi khuẩn bám trên từng hạt bụi

Nghe ngóng sự sinh sôi ẩm mốc

Dưới gầm chiếc phản lên nước như gương soi

Là đêm của thế kỉ trước

Dưới gầm chiếc phản lên nước như gương soi

Lũ gián khua râu hà hít

Người đàn bà mặc áo dài trắng ngồi bắt chéo chân

Giữ cho đứa con trong bụng tư thế ung dung và thách thức

Những con gián túa ra từ gầm phản

Bắt đầu gặm nhấm chiếc ghế lành lặn

Người đàn bà mặc áo dài trắng ngồi bắt chéo chân

Hút cạn mắt một đêm

Từ từ rã xác

Hút cạn mắt nghìn mưa

Nhà cổ ngập tiếng khóc

Oe oe oe

Nhà cổ rùng mình thức giấc

Lũ gián bò toán loạn trên chiếc áo dài rũ trắng sàn gạch

Đứa bé gái mặc áo dài trắng nhẹ nhàng tụt xuống từ chiếc ghế bọc nhung duy nhất lành lặn

Mắt tròn trong vắt

Đi một vòng ngơ ngác

Sờ tay lên lò sưởi và cửa sổ và tường và mọi thứ ẩm mốc

Thấy tay đầy vi khuẩn

Bàn tay màu xám ngắt

Vặn núm cửa bước ra đêm mưa bão bùng

Cánh cửa dày đặc văn tự cổ sập lại sau lưng

Khi ấy đêm vụt tắt

Những hạt nắng như mưa rơi rơi không dứt

Rửa sạch bàn tay bụi bặm.

Hà Nội 7.2001

Thuật ướp xác

Tặng N.T.U.

Chỉ trong đêm người đàn bà mới đẫy đà

Chùm hoa dại ban sáng hắc nồng trên gối

Những đốm nắng ban ngày rơi rớt hơi ấm trên nệm trắng

Chỉ trong đêm mới cảm thấu mùi da thịt ban ngày

Một chút đèn đỏ không rõ hình hài đêm

Một mẩu khăn giấy nhòe nhoẹt son

Một ô cửa đầy trăng

Người đàn bà đẫy đà nằm trong thuật yêu đương tự chế

Chìm đắm trong thuật ướp xác tự chế

Mùi hoa dại làm căn phòng ngộp thở

Muốn thở hơi nắng trong đêm

Tiếng thủy tinh đang rạn dưới trăng

Căn phòng chông chênh trên mũi kim

Muốn khâu đêm bằng sợi chỉ ban ngày

Tưởng tượng nắng trườn dần từ ngón chân lên mặt

Trăng hóa mặt trời

Thủy tinh chói mắt

Ai ghim giọt đêm cuối cùng lên nệm?

Không muốn bị héo vì da thịt ban ngày

Chỉ đêm lên người đàn bà mới đẫy đà

Và chết đuối trong lọ nước hoa tự chế.

Nagano 8.2002

Ăn xin hạnh phúc

Đeo kính râm trong đêm

Một tròng kính đỏ một tròng kính đen

Tại sao người đàn ông dán băng keo kín miệng?

Cố biến mình thành kẻ ăn mày dị dạng

Nhún nhảy xin hạnh phúc

Tròng kính đen để tỏ rằng anh đã chết

Tròng kính đỏ để tỏ rằng anh đầy nhiệt huyết

Băng keo dán miệng để tỏ rằng anh nói chuyện bằng

im lặng

Ăn xin hạnh phúc

Trong đêm

Không ai cho anh thứ gì

Ngoài sự ngó nghiêng kinh ngạc

Ăn xin hạnh phúc

Trong đêm

Anh lọt thỏm trên phố nhấp nháy đèn

Ăn xin hạnh phúc

Trong đêm

Có hương hoa lài tỏa dịu dàng

Nói chuyện với anh…

…Vứt anh lên xe rác

Nagano 2002

Performance Ham bơ gơ

Một chiếc ham bơ gơ

Hai chiếc ham bơ gơ

Ba chiếc ham bơ gơ

Buồn chiếc ham bơ gơ

Vui chiếc ham bơ gơ

Chán chiếc ham bơ gơ

Mệt chiếc ham bơ gơ

Phiền chiếc ham bơ gơ

Bực chiếc ham bơ gơ

Cáu chiếc ham bơ gơ

Vứt chiếc ham bơ gơ

Người đàn ông đếm từng chiếc ham bơ gơ

Ông ta rất đói. Nhưng ông ta không ăn ngay.

Từ từ bỏ đinh vào giữa hai lát bánh

Giữa hai lớp mềm xốp đinh nằm im

Một chiếc ham bơ gơ

Hai chiếc

Ba chiếc

Buồn chiếc

Vui chiếc

Chán chiếc

Mệt chiếc

Phiền chiếc

Bực chiếc

Cáu chiếc

Vứt chiếc

Người đàn ông mò từng cái đinh giữa hai lát ham bơ gơ

Vừa vứt đinh đi vừa đếm bánh vừa ngấu nghiến ăn

Đinh găm đầy tấm vải trắng trước mặt

Ham bơ gơ găm đầy bụng từ từ vồng lên sau lớp áo căng

Hát lên rằng:

– Ơi buồn ơi vui ơi mi là đinh hay là ham bơ gơ?

– Ơi vui ơi buồn ơi mi ở trong bụng ta hay ghim vào mắt ta?

Những lát bánh hằn dấu đinh gai lên trong miệng

Tấm vải trắng lổn nhổn đinh dính rau, thịt, pho mai mềm và tương ớt đỏ như bao tử lở loét

Hát tiếp rằng:

Định hát tiếp rằng

Nhưng

Thôi

Hát làm gì

Còn gì mà hát

Ngồi thừ

Bụng quặn từng cơn và mắt xốn

Sau mười hai phút bất động

Khán giả vỗ tay ra về

Khán giả rất mệt

Nhưng họ không ngừng lẩm bẩm:

Môït chiếc ham bơ gơ

Hai chiếc đinh

Ba chiếc ham bơ gơ

Buồn chiếc đinh

Bụng xốn và mắt quặn từng cơn

Vui    chán    mệt    phiền

Bực cáu

Vứt vui.

Tokyo 2001

Performance photo

Những bức chân dung photo nhoè nhoẹt dán tứ tung trên tường

Ghi hình những trạng thái khác nhau của cùng một gương mặt

Cười – khóc – giận dữ – vui vẻ – yêu đương – thất lạc – khổ đau – hạnh phúc

Cuộc đời gói gọn trong bốn bức tường

Nắng hắt vào đêm soi vào mưa táp vào gió quất vào

Những bức chân dung mỗi ngày thêm nhoè nhoẹt

Người phụ nữ tự trói mình

Người phụ nữ bảo mọi người này anh này chị ơi hãy trói tôi lại

Trong tư thế trói gô

Người phụ nữ tự mỉm cười thỏa mãn vì bị trói gô

Rồi cười sặc sụa chảy nước mắt

Rồi bỗng mếu rồi bỗng khóc

Rồi giật đùng đùng

Rồi gào lên ấm ức

Rồi rú lên tuyệt vọng

Gục xuống

Giẫy giẫy

Tắt ngấm

Những bức chân dung nhoè nhoẹt trên tường

Bỗng trắng toát

Trong tư thế trói gô

Người phụ nữ không tìm thấy xác mình

Chỉ thấy rêu xanh lét chân tường

Chỉ thấy đêm đầm đìa nước mắt…

Tokyo 2001

Performance trứng

Trong tư thế ngồi xổm kỳ quặc

Ông ta bịt mắt mình bằng băng dính

Trong ánh sáng kỳ quặc của chiếc đèn pin mất kiểm soát âm cực

Ông ta bịt tai mình bằng hai chiếc ly giấy

Trong âm thanh rè rè kỳ quặc từ máy xi đi cũ rích

Ông ta đập trứng

Lòng trắng lây nhây lòng đỏ cháy rực ly thủy tinh cáu bẩn

Mặt trời vỡ khi ông ta nuốt lòng đỏ vào bụng

Tự dưng ông ta tỏa sáng

Hả hê nhìn vỏ trứng nát

Ngỡ mình được sinh ra lần thứ hai

Lăng xăng tặng hoa hồng cho mọi người

Nhưng ai nấy đã đi hết rồi

Ông ta tỏa sáng một mình

Trong ánh sáng kỳ quặc của chiếc đèn pin mất kiểm soát âm cực

2001

Con quấn chiếu

Nằm cuộn như con quấn chiếu

Cảm xúc cũng quấn chiếu

Đừng đụng vào tôi

Đừng đụng vào tôi!

Đá tảng rơi trước mắt nhẹ tênh

Một hạt cát sà buốt óc

Rúm tịt

Chân chằng chịt

Cắt hết chân đi!

2002

Hành xác và thử nghiệm

Tôi nhốt tôi trong bọc đen

Cả thế giới không thể nhìn thấy tôi

Tìm cảm giác khi hơi thở đứt mà không ai biết

Bọc đen đầy hơi thở căng cứng

Khi vỡ tung sẽ thoát ra mùi gì?

Tôi nhốt tôi trong bọc trắng

Cả thế giới nhìn thấy đường gân tôi trên gương mặt

Tìm cảm giác được thương hại khi chết

Bọc trắng đầy mồ hôi mờ

Khi vỡ tung sẽ thoát ra mùi gì?

Mưa rơi lên bọc trắng

Mưa rơi lên bọc đen

Có gì khác?

Suỵt

Im lặng!

Hãy bịt tai nghe

Hãy bịt mũi ngửi

Hãy nhắm mắt nhìn

Rất khác!

2003

Cô ta môi hồng

Xương sườn ướt nhẹp

Cô ta môi hồng

Cô ta môi hồng

Cô ta môi hồng

Mồ hôi mặn hay ngọt?

Cơ thể lỏng ra

Xương sườn cương cứng

Đứng bằng một chân

Cô ta môi hồng

Cơ thể tràn ra

Ánh đèn đốt da khô

Điều khiển những tư thế căng xương sườn quái đản bằng ý nghĩ

Cô ta môi hồng

Trị liệu tâm hồn bằng cách hành xác

Cho đến khi kiệt sức

Cô ta môi hồng

Cô ta môi hồng

Cô ta môi hồng…

Kyoto 8.2002

Bay

Fasten seat belt while seated

Trên tất cả máy bay

Đều đọc thấy hàng chữ ấy

Chưa đủ

Tiếp viên sẽ nhắc đi nhắc lại:

Xin vui lòng cài chặt dây an toàn

Thắt bụng mình vào một chiếc ghế xa lạ

Và lơ lửng trên trời

Đâm đâm tầng mây

Mọi người trên hành tinh di chuyển

Một cách thụ động

Và ngớ ngẩn đần độn

Nhớ đến giấc mơ của nhân loại

Ước làm chim

Sải cánh bay…

2003

Nguồn:

Phòng trắng

Tôi trong phòng trắng

Tại sao to tiếng với tôi

Tại sao nhìn tôi hằn học

Tôi trong phòng trắng

Tại sao õng ẹo với tôi

Tại sao cầm tay tôi rồi giật giật

Tôi trong phòng trắng

Tại sao uống nước mắt tôi

Tại sao cài tóc tôi vào lược

Tôi trong phòng trắng

Tại sao bẹo má tôi

Tại sao rót đầy bia vào giày tôi

Tôi kêu gào

Không ai nghe thấy tôi

Không ai nhìn thấy môi tôi cử động

Tôi trong phòng trắng

Tại sao giận dữ với tôi

Tại sao ném rau xanh vãi khắp người tôi

Tôi trong phòng trắng

Tại sao đi ngang qua tôi mà không thèm nhìn

Tại sao làm cho tôi thương tổn

Tôi trong phòng trắng

Không ai nhìn thấy tôi

Không ai nhìn thấy

phòng trắng

Tôi cũng không nhìn thấy tôi

Tôi cũng trắng như phòng trắng

Tại sao tôi lại trắng và lại trong phòng trắng

Đó mới chính là câu hỏi phải được hỏi ngay từ đầu

Nhưng vì đầu tôi cũng trắng nên tôi không có câu trả lời.

2003

Nguồn: Nhà xuất bản Văn Học, Hà Nội 1997. Bản đăng trên talawas có sự hiệu đính của tác giả