Đỗ Kh. – Thái Lan, ngày chót của biểu tình và ngày đầu của nội chiến?
20/05/2010 | 1:34 sáng | 68 Comments
Category: Thế giới
Thẻ: khủng hoảng chính trị Thái Lan > Thái Lan
Sáng ngày 18.5 quân đội Thái dùng xe bọc sắt tiến vào khu vực tập trung biểu tình Áo đỏ tại Ratchaprasong ở trung tâm thương mãi của thủ đô, phá các hàng rào chướng ngại được dựng lên bằng vỏ lốp. Chông vót bằng tre và sỏi bắn bằng ná đã tỏ ra vô hiệu để chống cự. Vài ba ngàn Áo đỏ còn lại tụ họp trước khán đài ôm nhau mà hát “Thái Lan quê hương ngạo nghễ”.
Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn
Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang
(Nguyễn Đức Quang)
Thực ra, nhiều khả năng hơn là những bài hát tranh đấu của nhóm Caravan, ca từ Jit Phumisak của những thập niên trước, của thế kỷ trước còn vang vọng, như “Kwon gap kwai” (Người với trâu) hay:
Những miếng cơm nuôi lên thành người
Ngọt trong miệng của mọi tầng lớp xã hội
Là mồ hôi thật đắng của chúng tôi
(“Berp Khaw”, Một nắm cơm)
Nhưng tiếng hát không át được tiếng xe bọc sắt, trong khi chậm và chắc, quân đội làm chủ lại khu mua sắm thanh lịch nhất của cả nước, các lãnh đạo Áo đỏ Nattawut, Jatuporn (đại biểu Quốc hội Đảng Pheu Thai) trên khán đài tuyên bố giải tán và họ ra hàng để tránh tổn thất cho quần chúng. Ca sĩ Arisman, người đu dây tẩu thoát trước đây, lần này tẩu thoát bằng xe con Yaris (tin giờ chót là ông bị bắt ở đâu đó gần Hua Hin). Chiến thuật lấn tiến từ từ của quân đội và mở đường cho chạy, dồn Áo đỏ về phía các xe đang đợi sẵn để chở họ về quê thành công tương đối. Thiệt hại nhân mạng là 5 người, trong đó có một phóng viên ảnh người Ý, 60 bị thương trong đó có 3 nhà báo nước ngoài.
Số bất bình tản mác khắp nơi và nếu trước đây Áo đỏ chỉ hội hè tụ tập mà không xâm phạm đến sở hữu công hay tư thì giờ ngày vui qua rồi, 27 đám lửa nổi tại Bangkok, hai trung tâm thương mại hàng đầu, rạp hát Siam, các trụ sở trung uơng ngân hàng, trụ sở chứng khoán, khách sạn Century Plaza… Trụ sở đài 3 truyền hình, tờ Bangkok Post bị quần chúng tấn công, các lãnh đạo tại đây không biết đu dây phải leo lên nóc nhờ trực thăng đến cứu. Lệnh giới nghiêm từ 8 giờ tối đến 6 giờ sang được ban hành tại thủ đô, lần này nhất định là ảnh hưởng đến công việc của chị em trước đây vẫn nhởn nhơ ở Soi Cow Boy.
UDD kêu gọi các tỉnh vùng dậy, UBNDTP Chieng Mai bị chiếm, Áo đỏ mang vỏ lốp ra đường phố Khon Kaen, Nong Khai… Lệnh giới nghiêm được ban hành thêm cho 22 tỉnh. Dập đám cháy tại Ratchaprasong, chính quyền đã làm văng tàn lửa tứ tán khắp Bangkok và cả nước.
Những ngày trước, khi Áo đỏ còn đóng tại trung tâm, chỉ có các cửa hàng tại đây tạm đóng (nhưng không bị đập phá và cũng chẳng bị đốt), khó khăn đi lại thì các văn phòng, công ti tại chỗ vẫn làm việc, ngay cả sau khi cắt điện nuớc và xô xát khiến 40 người chết và 200 hay 300 bị thuơng thì đường Sukhumvit cách đó 5-7 trăm mét vẫn nhộn nhịp, khói lốp xe không tạt đến những Vườn bia Soi Nana. Giờ thì trước mắt là cả thành phố đêm thì cấm, chốt quân đội trên lối vào lối ra lục soát và tra hỏi chứng minh. Đây là cảnh một quốc gia đang loạn và bấp bênh nội chiến, khiến giới đầu tư nước ngoài đã rục rịch chuyển các dịch vụ tài chánh sang Singapore, sửa soạn dời các hãng xưởng kỹ nghệ thấp sang Việt Nam!
Việt Nam, dưới mắt họ thì ổn định hơn nhiều và ổn định lâu dài, làm gì có những chuyện thế này trong khi tương lai Thái Lan không phải chỉ những mịt mờ vỏ lốp mà còn mịt mờ nội chiến. Những chiếc xe bọc sắt của ngày 18.5 chỉ giải quyết được Ratchaprasong nhưng không hề giải quyết được vấn đề trước mắt của dân chủ chính trị là bầu cử, nói gì đến những mâu thuẫn ăn sâu của xã hội.
Chính quyền Abhisit có thắng cuộc hay không hay là một năm, vài tháng, khi tình hình xấu thêm, sẽ phải ra đi nhường chỗ cho một chính quyền đeo súng? Giờ mới là lúc hỗn loạn thật sự bắt đầu.
Tin những ngày trước về Thái Lan xin xem ở đây: http://www.talawas.org/?p=20255
© 2010 Đỗ Kh.
© 2010 talawas
Bình luận
68 Comments (bài “Đỗ Kh. – Thái Lan, ngày chót của biểu tình và ngày đầu của nội chiến?”)
« Trang trước 1 2 3 4 5 Trang sau »
Góp ý thêm với anh Đỗ Kh. về tương lai nước Thái.
Góp ý trước tôi có viết là tôi đồng ý với anh Đỗ Kh. về khả năng nền dân chủ mới mẻ của Thái Lan có thể sẽ bị thay thế bằng một nền quân phiệt truyền thống.
Góp ý này tôi không đồng ý với anh Đỗ Kh về nhận định (như trong tựa đề) : đe dọa nội chiến.
Theo tôi một cuộc « nội chiến » được định nghĩa khi có sự xung đột vũ trang giữa hai cộng đồng sống trong xã hội. Nguyên nhân xung đột có thể là quyền lợi hay do lý tưởng chính trị.
Hai phe áo vàng và áo đỏ, mặc dầu đã nhiều lần xuống đường rầm rộ ủng hộ « phe nhà », nhưng hai phe chưa hề có xung đột trực diện. Trước cuộc biểu tình của phe áo đỏ không lâu là cuộc biểu tình của phe áo vàng tại phi trường quốc tế Băng-Cốc. Hậu quả về kinh tế của hai cuộc biểu tình này đều lớn lao như nhau (ảnh hưởng lên số lượng du khách thăm viếng). Nhiều cuộc biểu tình rầm rộ trước đó cũng vậy, tất cả đều xảy ra trong trật tự và sự kềm chế. Hai phe chưa hề đụng độ với nhau lần nào, vả lại tranh chấp hai phe vẫn còn thể hiện trong vòng « luật pháp » cho phép, nên khó có thể kết luận rằng xung đột « áo vàng », « áo đỏ » sẽ đưa đến nội chiến.
Nhưng một yếu tố cần nhắc : phe áo đỏ đa số ở miền bắc nước Thái mà vùng này là nơi bắt nguồn của cộng sản Thái. Nhóm cộng sản Thái vũ trang, rất thiện chiến, sống lén lút trong rừng trước đây đã được ân xá cách đây không lâu ( theo quyết định của vua Thái, do đề nghị của Cơ Mật Viện). Nhóm này gần đây xuất hiện và ủng hộ phe « áo đỏ ». Để ý, trong cuộc bạo động « áo đỏ » vừa qua, mức độ bạo lực gia tăng rất nhiều và cách tổ chức phòng thủ của phe áo đỏ mang nhiều hơi hướng chiến tranh du kích. Mặt khác, các cuộc thuơng thảo của lãnh đạo phe áo đỏ thường hay bị phá bỉnh (như bạo động gia tăng cường độ) lúc sắp đạt được thỏa thuận với nhà cầm quyền.
Để ý thì ta cũng thấy đòi hỏi của phe áo đỏ gồm 3 điều : 1/ ân xá Thaksin. 2/ tổ chức lại bầu cử. 3/ Đòi hỏi về phúc lợi xã hội. Hai điều 2 và 3 đã được Abhisit đồng ý. Nhưng điều 1 là do quyết định của nhà vua. Nhưng ông vua này có « thù riêng » với Thaksin, dễ gì tha tội « khi quân », vì Thaksin có chủ trương dẹp bỏ, hay ít ra giới hạn quyền lực của ông vua vào chính trị nước Thái. Điều này giải thích lý do « thủ khẩu như bình » của ông vua Thái trong thời gian bạo động vừa qua.
Nhưng thế lực của cộng sản Thái không đáng lo ngại, vì không ai (ngu gì) theo nhóm này. Họ cũng bị cô lập trên quốc tế, vì mẹ đẻ của họ là Tàu cộng, nhưng từ khi họ Giang, họ Hồ lên nắm quyền, TQ đã bỏ hẵn chủ trương « xuất cảng cách mạng » sang các nước khác (theo sách trắng 2000 thì phải).
Do đó chiến tranh « quốc –cộng » cũng không tính tới.
Chỉ có ở miền Nam Thái.
Nguy cơ nội chiến ở Thái, thực ra đã xảy ra rồi, trung bình 10.000 người chết một năm (con số này cần kiểm chúng lại vì tôi có đọc đâu đó trong sách mà không có thì giờ kiểm chứng lại), tại các tỉnh Nam Thái, vùng ảnh hưởng đạo Hồi. Dân vùng này thỉnh thoảng nổi dậy hay đặt bom làm khủng bố, đòi tự trị từ nhiều năm nay.
Nhưng các việc đòi hỏi tự trị của dân vùng này vẫn còn nằm trong kiểm soát của chính phủ. Để ý, người lật đổ Thaksin năm 2006 là tướng Sonthi Boonyaratglin, gốc đạo Hồi.
Về nguy cơ « nổi dậy » hay « đòi tự trị » của các dân tộc thiểu số khác, như thí dụ nhóm Isan của bác Hòa Nguyễn vừa đề cập đến, tôi thấy hiện nay chưa có dấu hiệu gì. Tuy nhiên cũng đề phòng nhóm cộng sản Thái. Nhóm này ngày xưa, trong một thời gian dài trên ba thập niên, sống lẫn lộn với các nhóm dân thiểu số. Không thể bỏ qua giả thuyết các nhóm dân tộc thiểu số do sự giật gây của CS Thái, sẽ nổi lên đòi tự trị , nếu chính phủ Thái không thỏa mãn các đòi hỏi của CS Thái. Mà đến nay tôi chưa hề nghe hay biết các đòi hỏi chính trị của nhóm CS Thái(chắc chắn là có) là như thế nào.
Đọc những bài viết của Đỗ Kh. về xáo động chính trị gần đây tại Thái Lan tôi coi đó là chuyện khôi hài hoá vấn đề của tác giả. Nếu để nó vào mục talacu, như trong một bài viết trước đây của Đỗ Kh. mà tôi cũng có đề nghị như thế, thì chắc không mấy ai lên tiếng làm gì.
Đỗ Kh. thích khôi hài hoá nhiều chuyện, từ chính trị Thái đến sinh hoạt cộng đồng người Việt.
Tuy nhiên trong bài viết có kèm theo hình ảnh, nếu không phải do Đỗ Kh. chụp thì cần ghi nguồn. Đó là sự tự trọng. Có độc giả đã đặt vấn đề này nhưng chưa thấy Đỗ Kh. trả lời mà lại vòng vo chuyện nọ, chuyện kia.
Nói chuyện hình ảnh, tôi có nhiều hình ảnh đã đưa lên mạng. Thỉnh thoảng thấy ảnh của mình được dùng mà không ghi nguồn khiến tôi cảm thấy tác quyền trí tuệ bị vi phạm. Không phải tôi muốn đòi tiền bạc gì cả, chỉ muốn mọi người tôn trọng nhau.
Chẳng hạn mới đây, trong bài viết của Tạ Chí Đại Trường trên talawas blog ngày 08.05.2010 về Nghĩa trang Quân đội Biên Hoà, trong đó có một tấm hình là hình của tôi đã đưa lên trang bbcvietnamese.com ngày 15.1.2007. Có lẽ tác giả quên không biết tấm ảnh đó đã lấy từ đâu.
– Bùi Văn Phú
Tôi nghĩ người viết có quyền dùng bất kỳ giọng điệu, kiểu cọ nào mà người ấy thích . Và người đọc có quyền tìm hiểu xem người viết có ý gì trong mỗi bài viết của ông ta . (Dĩ nhiên không phải bài của ĐKh chỉ là chuyện phiếm, không có tư tưởng gì)
Các bài của ông ĐKh có giọng điệu têu tếu, lừng khừng . (Cũng hơi từa tựa Tưởng Năng Tiến trong 1 khía cạnh nào đó). Đó là văn tài của ông ĐKh . Tuy nhiên tôi thường phải đọc lại 1 lần nữa để hiểu rõ hơn ý của Đ Kh . Tại sao trong cảnh khói lửa Bangkok mà ông ĐKh “tường thuật” có vẻ khôi hài, chế diễu, hể hả ? Phải chăng tác giả mang tâm trạng của những người “chống dân chủ Tây Phương”, hể hả vì thấy rằng dân chủ như Thái Lan sẽ chỉ đem đến hỗn loạn, nội chiến ? Tác giả muốn người ta thấy rằng “ổn định” kiểu Trung Cộng, VN sẽ tránh được hỗn loạn ?
Tuy tôi không nổi nóng vì tôi nghĩ ông ĐKh có toàn quyền sử dụng chất liệu (của người khác) cộng với văn chương, kiểu cọ của ông để truyền đạt tư tưởng của ông. Nhưng vì ông ĐKh có vẻ hỏa mù nên P N Hạo cho là ông ta “bullshit” . Vì vậy tôi rất đồng cảm với ông P N Hạo . Nhưng không nên trách ĐKh . Vì nếu nói rõ tư tưởng của mình quá sẽ dễ bị tấn công . ĐKh chọn cách “tếu” và bóng gió để “truyền đạt” tư tưởng chính trị của mình . Đó cũng là quyền của tác giả .
Chỉ có điều cá nhân tôi thì cho rằng ai đó chống lại kiểu mẫu dân chủ Tây Phương đều có nghĩa là người đó thật sự chống lại dân chủ (ủng hộ độc tài, đàn áp). Bởi vì làm gì có kiểu mẫu dân chủ nào khác ? Chưa có ai định nghĩa thứ dân chủ nào không phải là dân chủ kiểu Tây Phương . Dân chủ Tây Phương (khi đã trưởng thành) thật ra là 1 thứ dân chủ tự nhiên và khoa học để quản trị quốc gia có hiệu quả mà thôi . Đông và Tây đã và sẽ gặp nhau ở chỗ đó . Cụm từ “dân chủ kiểu Tây Phương” thật ra được chế biến ra từ các anh độc tài tham quyền lực ở châu Á . Tôi ngạc nhiên không lẽ 1 người hít thở dân chủ Tây phương sau nhiều thập niên ở nước ngoài lại thích sự độc tài, kềm kẹp ? (có lẽ vì nó kềm kẹp người khác chớ không kềm kẹp ông tác giả !) . Không lẽ người đó ca tụng thứ cuồng tín vô nghĩa: “dân chủ vô sản dân chủ gấp triệu lần dân chủ tư sản” ?!!?
Hay là vì quá căm ghét kiểu dân chủ Tây Phương và đạo đức kiểu Mỹ nên người ta sẵn sàng quỳ gối hy vọng và tôn thờ thứ quyền lực mới nổi lên từ Đông Phương ? Dù cho thứ quyền lực đó đen tối, tàn bạo, nguy hiểm, không kiểm soát, và đang muốn nuốt chửng quê nhà của họ ?
Tôi thật không muốn tranh cãi hay “đôi chối” từng lời, nhưng vì ông Đỗ Kh. hỏi :” về thông tin tôi cung cấp trong bài, có sai lầm hay xuyên tạc ở chỗ nào, xin bác Hòa Nguyễn cho biết”.
Tôi thấy cái tựa bài viết có ý viết “giật gân” , hay ít ra cho là để gây xúc động :” Thái Lan…ngày đầu của nội chiến?”
Xin trích thêm một đoan khác ở giữa bài:
“Những ngày trước, khi Áo đỏ còn đóng tại trung tâm, chỉ có các cửa hàng tại đây tạm đóng (nhưng không bị đập phá và cũng chẳng bị đốt),…Giờ thì trước mắt là cả thành phố đêm thì cấm, chốt quân đội trên lối vào lối ra lục soát và tra hỏi chứng minh…
Đây là “cảnh một quốc gia đang loạn và bấp bênh nội chiến”, khiến “giới đầu tư nước ngoài đã rục rịch chuyển các dịch vụ tài chánh sang Singapore”, sửa soạn dời các hãng xưởng kỹ nghệ thấp sang Việt Nam!”.
Tôi cho nhận định ở câu đầu vừa biện minh cho phe “Áo đỏ” (điều này ai cũng có quyền làm), nhưng cũng vừa khéo léo đổ lỗi cho phía chính phủ hay quân đội: vì họ tấn công giải tán nên “Áo đỏ” mới đốt phá Bangkok (đúng đó là sự thật, nhưng có cần giài tán họ không khi nhìn từ phía chính quyền?). Còn câu cuối bên dưới là quá xa sự thật.
(tiếp theo)
Điều có thể ngộ nhận là khi tập hợp tin tức, tôi xen vào những kinh nghiệm và hiểu biết của tôi tại Thái. Tôi không phải làm báo, và không phải làm báo kiểu nhảy dù xuống (như người Thái thí dụ trách Dan Rivers của CNN). Thái Lan là nơi tôi thăm hình như là chục bận, có gia đình ở tại đó, có bạn bè, có dịp công tác tại đó, có tiếp xúc các thành phần xã hội, từ công chúa (già) đến bán bar (trẻ). Đường Sukhumvit (chạy dài trên trăm cây số ra đến biển!) là khi chọn cảnh cho một đòan làm phim tôi đã dò từ Soi 1 đến Soi 50, chụp hình từng góc làm tài liệu, biết lối rẽ từ hẻm này sang hẻm khác thì góc máy phải lia thế nào cho nên thuộc hơn là một anh tài ngơ ngác từ phía biên giới Cam Bốt lại chỉ quen chạy xe ở những phố khác tại Bangkok bất tận và 10 triệu cư dân. Khi nhắc đến anh qua loa, tôi chỉ lấy thí dụ một thanh niên nông thôn xa nhà trong thay đổi tòan cầu kinh tế là chuyện mới ăn nhập đến Áo vàng/Áo đỏ chứ không phải là tôi đã từng làm gì ở đó. Cô thợ may xưởng máy ngượng ngùng đi khách thêm về đêm ở Therma’s, hay ở đầu kia, cô luật sư tham dự sex party mỗi tháng cũng thế, đây không phải là về tôi mà về tình hình xã hội tại Thái thông qua tôi thôi, vì tất nhiên không qua tôi thì sao mà tôi biết.
Tôi chỉ muốn trả lời những việc liên quan đến biến cố Thái Lan, tôi lạy quý vị (không, tôi “wai” quý vị chứ), cực chẳng đã đến nước này mới phải giải bày về hòan cảnh và thân phận của tôi. Những chuyện mờ ám ở đây, ảnh là ai chụp, nguồn từ đâu… là về người viết rất hân hạnh này vhứ chẳng phải về thông tin tôi cung cấp trong bài, có sai lầm hay xuyên tạc ở chỗ nào, xin bác Hòa Nguyễn cho biết.
Nếu để khoe khoang những thứ đại lọai, nơi này tôi có đến rồi, ở KS sang, thuộc đường xá đấy, biết kể tên hàng hiệu, thì tôi đáng để các bạn tội nghiệp, có đáng gì mà khoe.
Hay là thôi thì nói thẳng, tuy tính tôi nói thẳng thì tôi thấy mất vui, những người tưởng đó là cái gì ghê gớm đến nỗi để người khác mang ra khoe mới là những người đáng tội nghiệp?
(hết)
Các bác làm tôi khổ thật đấy nhé!
Đang đi chơi mà phải mờ mắt xem phản hồi trên iPhone, iPad màn hình to hơn thì ở khách sạn loại sang thì không có free wifi tiện lợi (lạ là nơi nào sang thì chẳng bao giờ có cái gì free hết) lại cũng chẳng có tiếng Việt, muốn phúc đáp thì phải gắn laptop và qua thủ tục rườm rà nào đó với lễ tân log in password mà giờ thì săp hết giờ phục vụ brunch tỉm sấm rồi. Mấy cái sang vừa mới khoe là dành cho bác Hạo, PHAN NHIÊN HẠO, thể theo lời yêu cầu nêu danh của bác Tuệ, và tiếp tục nói cho rõ ràng thì là sang ở Mỹ vì ở Thái thì hiện nay khách sạn sang đang đại hạ giá, suite một bedroom tại Grand President Bangkok giá đâu còn có 60 hay 70 USD thay vì 100-150, cái này là theo Expedia chứ không phải là theo Wiki. Xin chào ở đây bác Phạm Quang Tuấn là người tôi rất hâm mộ ở đức tính đâu ra đó, cái này nói thật không đùa, tôi có muốn học theo cũng không được.
Tôi đồng ý và nhất trí với anh Tuệ là những bài viết của tôi “dân hàng nước” chứ sao và thiếu những cẩn thận nhà nghề, báo chí hay là học thuật. Giờ phút này tôi đang lo và tiện thể xin lỗi cái chị sắp trình luận án trong chuyện BBC là không biết khi nhắc đến (đâu đây trong những phản hồi trên) có đúng tên chị hay không trong so sánh với lại tướng Seh Daeng. Cũng vì (thích) cẩu thả nên tôi mới ăn học không xong (“bởi vì tôi thích thế”) chứ trích dẫn được theo mla format thì giờ tôi đã bằng cấp như ai rồi (thở dài).
Có lẽ những bài viết của tôi đều nên có một disclaimer kiểu các sản phẩm được bán tại Mỹ. Có bận mua súng, tôi chịu khó mở manual ra đọc thì thấy disclaimer rành mạch đây là một vật dụng nguy hiểm có thể chết người khi sử dụng! Người đọc của tôi nên thận trọng, xin chào anh Lê Anh Dũng là người biết chơi súng.
Tất nhiên là tôi chỉ từ xa nhặt nhạnh thông tin và hình ảnh đâu đó trong những bài viết về Thái Lan và tổng hợp, cập nhật tình hình trong những phản hồi bên dưới (vì lười nên không thành những bài viết nối đuôi như trên talawas trước đây trong dịp Iran). Đây là việc tôi làm thay cho người đọc, có những hướng dẫn gần gũi và tức thì hơn là thông tin đại chúng như webcam, tweeter, twitpix. Tất nhiên là tổng hợp này là do tôi thực hiện với cái nhìn của tôi và nếu ai khác muốn có cái nhìn của họ thì cứ việc thực hiện về phía họ, chuyện này tôi không làm thế được. Việc có ai đọc tôi ít nhiều hay không thì tôi không biết, khi Nghiêm Quang nói “có phản hồi là có người đọc” tôi nghĩ trước hết là dành cho PNH đấy.
Nếu có mặt tại chỗ để tường thuật thì bài viết của tôi đã khác, chí ít là từ phòng trọ của tôi đã hướng webcam của tôi ra cửa sổ 24/24 cho ai thích thì vào xem Soi 11 ở Sukhumvit vào lúc đó động tĩnh ra sao. Những bài viết của tôi khi có mặt, xin kiểm tra lại tòan bộ, mang một màu sắc rất khác, mới thấy mông một cô gái nhảy ở Addis Ababa mà tôi đã kêu lên ầm ĩ, thử tưởng tượng xem là ô Seh Daeng mà gục ngã trong tay tôi thì nào tôi có để cho độc giả talawas yên. Hay gục ngã cách tôi một km (tức là từ phòng trọ tại Soi 11 Sukhumvit) anh Tuệ ạ. Tôi không có chụp ảnh Seh Daeng nhưng tôi có ảnh phòng trọ tôi ở Soi 11, cái này tôi không đưa lên mạng và không cho ai coi hết.
Về mặt nguyên tắc thì tôi có lỗi nhưng công lý nào thì cũng phải có quan tòa để mà đánh giá chứ. Tôi nghĩ là phê bình của nguyenviet chẳng hạn về Wiki hàng hiệu là cái người Pháp gọi là một “mauvais procès” không đáng để trả lời (ở đây là tôi trả lời Trinh Hữu Tuệ và các bác khác đấy nhé). Khi viết là các hàng hiệu này có ngay trước cổng và quảng cáo to đùng trong văn cảnh này không có nghĩa là tôi đứng đó và chép lại từng ấy để đưa lên phản hồi khoe với người đọc mà là nó chần dần trước mắt các thanh niên lao động đang bị lính đuổi đến đít, đã thế thì tao cho này Armani, này Hermes một viên gạch vào cửa kính. Đó là việc trước đây, khi đóng tại nơi này trong nhiều tuần họ không hề nghĩ đến và vẫn tôn trọng. Phần tôi, Siam Paragon tôi chưa hề vào vì không quan tâm hàng hiệu và đến nay chưa có dịp may theo chân dài nào shopping.
(còn tiếp)
Báo chí của Anh Quốc có một loại tác giả được gọi là Parliamentary Sketch Writers.
Tờ Guardian hiện giờ có Simon Hoggart:
http://www.guardian.co.uk/politics/series/simonhoggartssketch
Và tờ Times trước đây có Matthew Parris:
http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/matthew_parris/article2028773.ece
Đọc Hoggart và Parris, tôi có cảm giác Đỗ Kh. là một loại Parliamentary Sketch Writer của Talawas.
Hình như giới báo chí Anh KHÔNG quan niệm rằng đã có Political Editors rồi thì không cần có thêm Parliamentary Sketch Writers chi nữa…
Bác Khờ có một giọng kể chuyện rất là riêng, không ai bắt chước được. Chỉ riêng cái đó cũng đủ làm cho đọc bác Khờ khác đọc những bản tin, phóng sự trung thực, chính xác v.v. của đài báo Tây ta gì đó rồi. Trước nay em thấy bác Khờ vẫn trung thành với đường lối thiên tả của giới trí thức phương Tây, chứ có ngả nghiêng hay mơ hồ đường hướng gì đâu nhỉ. Mà thiên tả thì đúng là không có gì mới, cũng như thiên hữu râu dài tới rốn cả. Cái hay là bác Khờ biết lồng cái thiên tả của bác ấy vào những chuyện đọc rất cuốn hút.
Tóm lại trên Talawas này có hai phái, phái là fan trung thành của bác Khờ, như em chẳng hạn, và phái “anti Khờ”, như bác Hạo và bác Tuệ chẳng hạn. Oái oăm ở chỗ em vừa là fan của bác Khờ, vừa là fan của bác Hạo, mà nhất lại là fan của bác Tuệ. Thế mới khổ. Nhưng thực ra thế mới vui!
Hoàn toàn đồng ý với Nghiêm Quang về nhận định liên quan đến các lời phê bình hằn học của Phan Nhiên Hạo và Trịnh Hữu Tuệ đối với Đỗ Kh. Phần mình, tôi rất khoái đọc các bài tường thuật dí dỏm của Đỗ Kh. vì nó nửa hư, nửa thực, khi ẩn khi hiện. Lâu lâu lại pha thêm một chút chuyện trà dư tửu hậu, chuyện lịch sử đó đây như thể đang đọc truyện Điệp Viên 007 hoặc truyện chưởng của Kim Dung nên lại càng thấy hứng thú hơn hẳn VOA, BBC, và RFA. Nhân đây cũng muốn hỏi có ai biết rằng vua Thái hiện nay có tài sản chỉ thua nữ hoàng Anh không? Nghe nói tài sản của họ lên đến vài chục tỉ Mỹ kim!
Bằng kỹ thuật viết truyện, Đỗ Kh. đưa tin tức và bình luận thời sự ở Thái Lan cho thấy cách nhìn và nhận xét không cần dựa hết vào sự kiện (factual), mà ít nhiều mang vẻ giả tưởng (fictional) để gây tạo xúc cảm, nhưng tự cho đó là “tổng hợp” (với ý nghĩ chủ quan), không nói có thể xuyên tạc sự thật theo từ ngữ do chính Đỗ Kh. dùng trong một góp ý. Có người cho đó là cách viết “ngả ngớn” rất riêng của các văn nghệ sĩ thế giới theo kiểu như Van Gogh, nhưng có thể là lối viết khá “cà chớn” khi dùng văn viết truyện để chuyển tải thông tin cần chính xác, nghiêm túc về tình hình thật sự đã có nhiều máu và lửa. Không thể bắt chước Néron ngày xưa, với dáng vẻ rất văn nghệ sĩ, nhìn thành La Mã bốc cháy mà vẫn đàn hát vui vẻ. Một chút thương xót đối với nhiều nạn nhân, dù là bên nào, cũng khiến người bình thường không thể reo hò (hay lớn tiếng hát nhạc ngạo nghễ của NĐQ) khi thấy Bangkok khói lửa mịt mú, đổ nát và chết chóc.
Thảm trạng ở Thái thật ra có nguyên nhân xa hơn mà nhiều người không muốn gợi ra, hay nhắc tới (vì sợ càng khơi rộng). Xin nói thêm đôi chút.
Trong 23 thành phố bị giới nghiêm vào lúc và sau khi Bangkok bốc cháy, có 19 thành phố ở vùng Đông Bắc Thái mà họ gọi là Isan (tên lấy từ tiếng Phạn Ishan có nghĩa hướng Đông Bắc), nằm trên cao nguyên Khorat, chạy dọc theo hữu ngạn sông Mekong đi từ biên giới Thái – Lào ở phía Bắc đến tận biên giới Thái – Cambốt ở phía Nam, dài 600 miles. Diện tích vùng này chừng 62.000 dặm vuông (gần 1/3 nước Thái), với dân số khoảng 25 triệu, trong tổng số 67 triệu dân nước Thái (chừng 2/5 dân Thái). Trước tiên cao nguyên này thuộc đế quốc Angkor của người Khmer, tiếp theo bị người Thái tới chiếm một phần, rồi lại thuộc vương quốc Lào Lan-Xang và người Lào di dân qua đó rất đông đem theo ngôn ngữ và văn hoá riêng, sau cùng thuộc về nước Xiêm hay Thái Lan ngày nay với sự công nhận của Pháp khi chiếm Đông Dương. Bản thân người Isan cho mình khác người Lào và khác cà người Thái ở miền Trung và tự gọi mình là Khon Isan, hay Thai Isan. Tiếng họ nói tuy chung nguồn Thái ngữ, nhưng gần với tiếng Lào hơn tiếng Thái chính thức (như ở Bangkok, có trên 25 triệu người nói, trong đó có chừng 5 triệu Thái gốc Hoa). Một số dân Isan chừng hơn 1 triệu còn nóí thổ ngữ Khmer. Họ nghèo hơn dân Thái ở các vùng khác, và bị kỳ thị do tình trạng kinh tế, cách sống khác biệt (trong cách ăn và măc), và cả ở màu da (sậm hơn Tháí miền Trung và Thái gốc Hoa). Nói chung, phần đông họ còn sống nơi thôn dã, trồng trọt trên vùng đất kém phì nhiêu, trước đây không lâu gần như là vùng biệt lập, không theo kịp bước tiến văn minh, giàu có của thị dân Bangkok, và do đó họ bị coi thường hay bị bỏ quên trong các chính sách quốc dân (có chừng 1 triệu người Isan sống ở Bangkok, vẫn thuộc thành phần nghèo). Nhung ngày nay nhờ dân số đông, họ có tiếng nói chính trị mạnh qua phiếu bầu. Vùng Isan bầu ra 136 dân biểu trong tổng số 400 dân biểu đương nhiệm tại quốc hội. Trong kỳ bẩu cử năm 2005, họ bầu 126 dân biểu của đảng Thai Rak Thai (do Thaksin thành lập năm 1998).
Đó là nguyên nhân nằm sâu bên trong những biến cố sôi động ở Thái trong các năm gần đây, mà nhìn chung thấy bắt nguồn từ thiếu bình đẳng giữa các sắc dân, hay ở sự giàu nghèo cách biệt quá xa giữa các vùng, nhiều hơn là ở cuộc đấu tranh cho dân chủ của dân tộc Thái. Ai có hứng thú chuyện này thì đào sâu thêm.
(http://en.wikipedia.org/wiki/Isan)
@Do Kh.
“Trung Quốc, Miến Điện và Việt Nam rất tiếc là còn lâu mới được như Thái Lan nhưng đáng tiếc không kém hay là còn đáng tiếc hơn là Thái Lan thì lại có thể chẳng mấy chốc được như là Việt Nam, Trung Quốc và Miến Điện.”
Cái nhận định vế sau của bác nghe hơi bị kỳ. Tôi mới nói chuyện với một loạt anh em “cán bộ” ở SG và HN. Không có ai trong số họ hiểu nổi tại sao chính phủ Thái lại có thể chấp nhận để áo đỏ hoành hành mấy đợt, mỗi đợt hàng tháng trời như vậy mà không dùng xe tăng ngay.
Cho đến lúc nào trí thức Thái mới vỡ lẽ là nên học kiểu nghĩ của người Việt ?
Tôi đã tới Bankok nhiều lần và lần nào cũng thích đứng ngắm mấy tay cảnh sát giao thông đứng điều khiển giao thông ở những ngã tư trọng điểm. Họ ăn mặc rất đẹp, đeo thắt lưng, ngù vai trắng, mặt đen nhẻm vì nắng. Những tay này làm việc rất mẫn cán và rất trách nhiệm, hầu như không nghỉ. Có lần một đoàn người chắc ở nông thôn ra, không dám qua đường, viên cảnh sát phát hiện ra, chặn cả đoàn xe lại và ra hiệu mời những người này đi qua.
Tôi đọc ý nghĩ của Đỗ Kh. và tính thử cái khả năng viên cảnh sát Bankok nọ tiếp cận được tinh thần làm việc của anh CAND Hà nội?
@Nghiêm Quang
Thứ nhất, tôi đồng ý với anh rằng giá trị thông tin không phải là tất cả, nhưng không một ai – kể cả PNH – nói rằng nó là tất cả! Điều này thiết tưởng đã quá rõ ràng. Thứ hai, tôi không nghĩ Đỗ Kh. tồi tệ đến mức ta không thể đòi hỏi anh làm việc như một học giả đàng hoàng. Anh thừa khả năng, chỉ hơi thiếu lương thiện mà thôi.
@Lê Anh Dũng
Nếu tôi hiểu không nhầm, anh nói Đỗ Kh. có quyền không trích dẫn ai vì anh là “nhà văn”, thuộc trường phái “ngả ngớn”, “không rõ ràng”, và ta nên “thưởng thức” Đỗ Kh. như ta thưởng thức Stendhal, Van Gogh, Lý Bạch. Tôi buồn cho anh!
“Cut the crap! Be a man!” Cảm ơn Trịnh Hữu Tuệ đã nói giúp tôi điều tôi muốn nói.
Thật ta thái độ lắt léo của văn chương Đỗ Kh. mới là điểm đáng nói. Tôi có người bạn là Đinh Linh, cũng là người chống chiến tranh Iraq và hay chỉ trích xã hội Mỹ, là những quan điểm khác với tôi, nhưng tôi vẫn tôn trọng Đinh Linh vì thái độ rất thẳng thắn của Đinh Linh trong văn chương. Tôi biết cái sự “nhờ nhờ nước vỏ lựu máu mào gà” của Đỗ Kh. được một số người coi là “phong cách văn chương”. Nhưng xét về mặt văn hóa, nó phản ánh một trong những đặc tính rất không hay của người Việt chúng ta, cái đặc tính mà tôi không biết phải gọi tên gì. Có người gọi là “tính nông dân”, có người gọi là “tính con buôn”, nhưng tôi thấy gọi như vậy thì oan cho hai giới này quá. Mỹ có một từ rất hay nhưng tôi chưa tìm ra được cách dịch: Bullshit. Và đối với một kẻ bullshit, người ta không còn sự tôn trọng, cho dù khác biệt quan điểm hay không.
Thưa anh Tuệ,
Một cô bồ cũ của tôi làm luận án tiến sĩ văn chương về Stendhal và phải moi móc tất cả những văn bản cô có thể tiếp cận để hiểu ông ta.
Tôi không dám chắc là tôi có vi phạm một loại đạo đức nào không khi dẫn câu chuyện dưới đây, nhưng tôi cảm thấy cần thiết vì Đỗ Kh. là một nhà văn. Với công chúng điều đáng chú ý nhất của một nhà văn là cách nhà văn đó viết, không phải màu xanh, đỏ, nhờ nhờ hay dũng khí của ông, bà ta; nên điều tôi chú ý ở đây chỉ là cách viết của Đỗ Kh.
Tôi có nhận được email của cụ Nguyễn Hữu Hanh mà tôi đã viết lời giới thiệu trên talawas (http://www.talawas.org/talaDB/suche.php?res=8310&rb=08) gửi tới tôi. Trong thư đó lại có thư của anh Đỗ Kh. gửi tới cụ, đây có thể do sơ suất, chểnh mãng bởi tuổi tác cao của cụ Hanh (năm nay cụ 88 tuổi). Hoàn toàn không có gì bí mật, ghê gớm trong thư, anh Đỗ Kh. viết rất nghiêm túc, lễ độ, nhưng cách diễn đạt của anh không khác lắm với những gì chúng ta đọc lâu nay trong nhiều bài của anh.
Tôi có thể tạm gọi là Đỗ Kh. thuộc trường phái “ngả ngớn”, không rõ ràng, và bị chi phối mạnh bởi nét này như Van Gogh sẵn sàng cắt đứt tai của mình. Để thưởng thức Đỗ Kh. nên tạm quên những quy phạm xanh, đỏ, đạo điếc… Đừng đòi hỏi Lý Bạch không cởi truồng mà nhảy xuống sông chết đuối. Tôi ngờ là nhận định của anh Tuệ không hẳn đúng trong phản hồi mới nhất (9:48 sáng).
@ Trịnh Hữu Tuệ
Nếu chỉ xét đến “giá trị thông tin” thì có lẽ hơi phiến diện vì báo chí có nhiều thể loại. Bài của Đỗ Kh., tôi đồng ý với anh, thuộc dạng phiếm đàm của “dân hàng nước”. Kêu gọi một tác giả viết phiếm phải làm việc chuyên nghiệp như “một học giả đàng hoàng” nghe rất kỳ cục.
Mỗi kỳ World Cup, trong nước có hàng chục tờ thể thao đua nhau phát hành, vậy mà người ta vẫn mua hết để đọc về trận cầu đã xem tối hôm trước. “Giá trị thông tin” trong trường hợp nầy có phải là thứ quan trọng nhất mà người đọc cần?
Có nên đóng cửa Humanité cộng sản chỉ vì nó không có “giá trị thông tin” mới so với Le Figaro thân chính phủ? Chỉ vì nó minh họa cho quan điểm cực tả?
@ Phan Nhiên Hạo
Tôi không nói ông chủ trương “bà con chỉ nên dựa vào báo chí trong nước”. Đó là chủ trương của “tuyên huấn”, không phải của ông.
Thế nhưng, lập luận chỉ xét tới “giá trị thông tin” và “minh họa cho quan điểm chính trị” là lập luận mà “tuyên huấn” đã sử dụng để cấm cản báo chí tư nhân, để hạn chế số lượng nhật báo được phép phát hành, số lượng đài truyền hình được phát sóng toàn quốc…
Giải thích dài dòng như vậy mà ông vẫn chưa hiểu thì tôi đành thua.