Liêu Thái (LT): Mở đầu cuộc trao đổi này, anh có thể nói một chút về nhóm Mở Miệng?



Lý Đợi (LD): Đây là ý tưởng của Bùi Chát, đọc từ Kinh Thánh. Anh ta cho rằng: Khởi thủy của thơ là lời, khởi thủ của vũ trụ cũng là lời, và khởi thuỷ của lời là Mở Miệng. Vì không Mở Miệng thì làm sao có lời… Và tôi thấy đó là một ý hay. Chúng tôi gồm Khúc Duy, Nguyễn Quán, Bùi Chát và tôi cùng chơi trò Mở Miệng.

LT: Theo anh, Mở Miệng và Nhóm thơ trẻ Sài Gòn có mối tương quan gì?



LD: Tôi không hiểu vì sao eVăn lại gọi chúng tôi là Nhóm thơ trẻ Sài Gòn. Có lẽ do chúng tôi trẻ tuổi chăng (thế hệ sinh sau 1975), lại ngụ cư ở Sài Gòn nữa, hay do chúng tôi (nhại theo cách nói của nhiều người) đặt vấn đề trẻ… Nhưng chuyện đó chẳng quan trọng gì, vì quan trọng là chúng tôi đã và đang làm việc. Và eVăn đã nhìn về phía chúng tôi – những nhà thơ mạch ngầm. Nhiều người còn gọi là phi chính thống. Tôi thì chẳng hiểu thế nào là thơ không chính thống!

LT: Tôi xin mổ xẻ vấn đề anh vừa nêu. Thế nào là đặt vấn đề trẻ? Thế nào là mạch ngầm? Và thế nào là không chính thống?



LD: Muốn biết thế nào là đặt vấn đề trẻ, thậm chí già, cách hay nhất là đọc thơ của chúng tôi. Ví dụ những bài của Khúc Duy trên http://www.tapchitho.org hay tập Xáo chộn chong ngày của Bùi Chát do Giấy Vụn xuất bản. Rồi cả những bài của tôi hay Nguyễn Quán, cũng trên những địa chỉ web mà chắc một số bạn đọc đã biết. Nói chung, chúng tôi không ngại bất cứ đề tài nào, ngay cả những thứ mà thẩm mỹ thơ Việt còn xa lạ hoặc xem là dung tục. Còn mạch ngầm, thì có thể hiểu là thơ chúng tôi không đi qua cửa biên tập của nhà xuất bản. Chúng tôi rất sợ sự suy diễn không hay. Chúng tôi muốn thơ mình được đọc như nó vốn vậy. Còn về chuyện không chính thống, bản thân bài thơ đâu tiết lộ, có chăng do chúng tôi không có giấy phép xuất bản. Nhiều người nói như thế là không chính thống.

LT: Xin anh cho biết thêm về Giấy Vụn? Nếu lựa chọn giữa cái được gọi là chính thống và tình cảm bạn đọc, anh chọn cái nào?

LD: Về chuyện Giấy Vụn, tôi không muốn trả lời câu hỏi này. Có lẽ hẹn một dịp khác. Còn chuyện tình cảm bạn đọc thì khác xa với chuyện thơ được đọc như nó vốn vậy. Thơ chúng tôi xuất hiện trên mạng, nói thật, nhiều người cũng chẳng ưa gì. Nhiều người còn trầm trọng: đăng thơ trên mạng là “làm lộ bí mật quốc gia”. Nói chung, những người đọc chúng tôi, chắc cũng không nhiều lắm (như eVăn thì chỉ có hơn 700 ngàn địa chỉ truy cập một ngày). Mà thơ đâu phải là nhạc thời thượng, nên chúng tôi cũng chẳng lấy đó làm lo lắng. Tuy vậy, chúng tôi cũng có những người đồng hành và những bạn đọc chân thành. Chân thành, là điều chúng tôi cần.

LT: Về phương châm và ý hướng của Mở Miệng?



LD: Thật ra, chúng tôi chẳng có phương châm và lề lối hoạt động gì cả, dù nhiều người cứ tưởng là chúng tôi đang “âm mưu” làm gì đó. Còn ý hướng, chúng tôi tiếp nhận mọi tinh thần sáng tác cởi mở và dân chủ, vui vẻ đẹp đẽ. Cũng muốn nói thêm, có người hỏi tôi là tại sao khi đã theo chủ nghĩa Hậu hiện đại, chủ nghĩa của cá nhân và ý chí, thế sao còn lập nhóm? Nhưng người hỏi đó đâu biết rằng tôi đâu có theo chủ nghĩa này, có thể do họ chỉ nhìn thấy một vài biểu hiện trong tác phẩm. Với lại Hậu hiện đại thì chấp nhận mọi kiểu chơi. Nhóm hay không nhóm, có gì quan trọng đâu. Miễn sao mỗi người đều biết mình đang làm gì, và làm như thế nào trong chọn lựa của mình một cách chuyên nghiệp là tốt rồi. Và cuối cùng, tôi rất muốn những ai quan sát phải xem Mở Miệng như là một nhóm mở, bởi vì nó hoạt động không theo những quy củ, kiểu cách thông thường.

LT: Thế thì anh có suy nghĩ gì về các khuynh hướng thơ hiện nay và các anh theo khuynh hướng nào?



LD: Tôi thì chẳng quan trọng gì lắm về chuyện theo khuynh hướng hay trào lưu nào, bởi tôi thấy thơ Việt có thừa và thiếu rất nhiều những điều kiện để theo một trào lưu hay chủ nghĩa nào đó đến từ phương Tây, ngay cả những chủ nghĩa xưa cũ (mà hiện nay nhiều người còn bám theo) như chủ nghĩa Lãng mạn hay Siêu thực chẳng hạn. Thơ Việt chẳng có gì cả. Còn về các khuynh hướng trong thơ Việt, tôi xin nói nôm na như thế này. Một là thơ của các nhà xuất bản, ngàn tập một năm, ai cũng biết chất lượng của nó rồi. Hai là thơ trên các trang web như Tạp chí Thơ, Tiền Vệ, talawas, eVăn… có nhiều không khí lạ, nhiều người còn chưa biết hoặc còn nghi kỵ, như kiểu thèm gái lạ nhưng lại không muốn ra mặt. Cái chán nhất của thơ Việt hiện nay là khoảng cách giữa người làm thơ – tác phẩm thơ với người đọc thơ, là sự thiếu hiểu biết và sự chậm chạp của giới phê bình. Nhiều người trong giới này còn tưởng thơ New Formalism (Tân hình thức) Việt là thơ có hình thức mới, trong khi nó chỉ là một tên gọi về một trào lưu thơ – một chủ nghĩa xuất phát từ Mỹ vào khoảng những năm 1990. Mà khi tên gọi còn chưa thông thì nói chi đến chuyện tìm hiểu hiện tượng và lý giải bản chất.

LT: Có ý kiến cho rằng các anh đang làm “một cuộc cách mạng thơ muộn màng”, anh suy nghĩ gì về nhận định đó?

LD: Thật ra, như tôi đã nói, với thơ Việt thì cái gì cũng quá mới và cái gì cũng đã muộn màng. Nhưng tôi không thích cái ý “cách mạng muộn màng”, tại sao cách mạng lại muộn màng? Cách mạng thì lúc nào cũng đúng lúc chứ, còn chuyện ngày tháng thì thuộc về lịch sử, đâu có muộn màng gì. Còn nhớ khi thơ chúng tôi xuất hiện, ban đầu trong tập Vòng tròn sáu mặt, Mở miệng, sau đó trên Tạp chí Thơ, Tiền Vệ…, nhiều người gọi đó là thơ “dơ”, không ít người có tâm tiến bộ cũng chửi chúng tôi ra mặt đấy chứ. Nhưng sau đó: hoặc bị chúng tôi phản hồi lại, hoặc thấy ngày càng có nhiều người làm thơ “dơ”, kết quả thì phần lớn những người chửi chúng tôi cũng âm thầm làm thơ “dơ”. Nhiều ý kiến đổ lỗi này lên đầu chúng tôi, nhưng thực tế cho thấy Mở Miệng vô can trong chuyện này. Bởi lâu nay người ta cố tỏ ra mình sạch, gặp trận mưa ướt nhẹp, lòi cái dơ là cái chắc.

LT: Theo anh, thế nào là thơ “dơ”?

LD: Có lẽ nên bắt đầu câu trả lời bằng thơ “không dơ”, nhiều người nói, thơ “không dơ” là thơ được xuất bản chính quy! Tôi thì không tin điều đó lắm, vì rủi như, thơ xuất bản chính quy mà lại âm thầm đạo văn thì sao? Đạo văn thì có sạch gì? Rồi cả chuyện làm thơ dở nữa chứ, nó làm cho sọt rác nhiều nhà phải đầy lên. Dù làm thơ dở cũng có quyền, như kiểu người ta có quyền khạc nhổ, nhưng chỉ tội không đúng chỗ. Nói kiểu một số người: thơ dở ra chỗ khác chơi. Còn với chúng tôi, nếu có đạo văn, thì nói rõ hoặc cố tình làm cho người đọc thật rõ nguồn. Như chuyện Bùi Chát làm với bài Thời hoa đỏ của Thanh Tùng và nhiều bài khác nữa. Đôi khi chúng tôi cũng làm thế, Khúc Duy còn làm cả với các nghị định, và chúng tôi gọi là thủ pháp pastiche, tạm hiểu: phỏng-nhại-lắp-ghép. Còn nội dung thơ, nếu như nhiều người nói là hơi tục, thì chúng tôi phải biết chắc nó tục trước người đọc chứ. Chúng tôi là những kẻ thành thật, tin những gì mà chúng tôi không muốn làm thì không hiện hữu, giả như có ai đó đề cập đến nó, dù khen, thì đó cũng chỉ là sự suy diễn. Mà suy diễn thì đâu có lạ gì với cách đọc thơ xưa nay của chúng ta, nó thật vô cùng và nguy hiểm.

LT: Trong Điểm tâm tính danh, hay là thơ Việt những năm đầu thế kỷ 21 anh có đề cập tới chuyện photo và văn hoá photo. Vậy photo có phải là cách thức xuất bản chủ yếu của Mở Miệng?

LD: Không riêng gì Mở Miệng đâu, nhiều người cầm bút tại Sài Gòn (nhất là các tác giả trẻ) cũng đã làm như thế. Vì mấy lý do như tôi đã trình bày trong bài Điểm tâm tính danh… Trong tất cả các lý do đó, sự nhạy bén là quan trọng nhất. Bởi thời buổi thông tin, chậm nhiều khi đồng nghĩa với thua thiệt. Tôi thấy thương nhiều nhà thơ khi phải đợi giấy phép mòn cả cổ, rách cả áo. Trong khi đó, photo thì hợp lý hơn, ít tốn thời gian và tiền bạc, ít phải đem thơ đi tặng vớ vẩn. Vì photo luôn kiểm soát được số lượng, và khỏi phải lo thơ bị “già tuổi”. Tuy nhiên, có một ý mà tôi cần nói rõ là nhiều người cứ tưởng khi thơ photo xuất hiện thì thơ in sẽ bị triệt đi, như kiểu cái này giết chết cái kia, cái mới thay thế cái cũ… nhưng đâu có dễ và đâu cần phải thế, cả hai cùng tồn tại và cùng có tác dụng chứ. Bằng chứng là từ ngày máy photo ra đời, ngành in vẫn phát triển mạnh đấy chứ; và như trong thơ, đa số vẫn gửi thơ đến nhà xuất bản. Chúng tôi thích photo như kiểu thích chơi bóng nơi vỉa hè ,có thể bị phạt, va cột điện hoặc “đạp mìn”. Trong khi đó, người khác lại thích chơi bóng trên sân Thống Nhất, nhưng có khi cũng không tránh khỏi chấn thương và phải đi chỉnh hình.

LT: À, còn “địa danh” La Hán Phòng, có dư luận cho rằng nơi đó là “trụ sở” của mấy anh?

LD: Đây lại là một ý nghĩ quá cũ kỹ và hơi kỳ quặc. Tại sao người làm thơ lại phải cần có trụ sở, nếu vậy, thì trên thế giới này sẽ có bao nhiêu trụ sở nhỉ?! Chúng tôi không có nhu cầu về trụ sở, về tôn chỉ hoạt động, về bè nhóm… Nói chung, chúng tôi không có nhu cầu về những thứ mà mình không cần. La Hán Phòng là một địa điểm mà ở đó có sự lui tới của nhiều anh em trẻ làm văn nghệ, nếu thích. Thường thì để xử một ít rượu với vài miếng thịt chó. Vậy thôi… Còn Mở Miệng, thì từ trong La Hán Phòng… chui ra, nghêu ngao vài câu với những kẻ thối mồm khác.

LT: Trước khi kết thúc cuộc trao đổi nhiều ý rời này, anh thử nói một chút về suy nghĩ và công việc của anh hiện nay?

LD: Tôi vẫn thế, lang thang viết báo thuê và làm một số việc tay chân như sơn nước, nấu ăn thuê. Còn công việc mất nhiều thời gian nhất, lại không lương, thì chắc anh đã biết: thơ và những thứ quanh thơ. Tôi đang cộng tác với eVăn để dịch, phỏng vấn, giới thiệu những nhà thơ, nhà văn (cụ thể là những tác giả trẻ gốc Việt) mà nhiều bạn đọc trong nước còn chưa biết, hoặc các diễn đàn chính quy khác ngại sự xuất hiện của họ. Mong muốn của tôi là tìm thấy một sân chơi bình đẳng, ở đó tác phẩm sẽ được đọc như nó vốn thế. Hay ít ra nó cũng không đến nỗi bị biến dạng đến mức tác giả chỉ nghĩ đó là tác phẩm của nhà biên tập. Nhiều người hay nói vui, thơ trên các báo – các tạp chí trong nước hiện nay, được sinh ra bởi công thức 2 nhà: nhà thơ cộng nhà biên tập. Còn những người đồng hành của tôi trong nhóm Mở Miệng, ngoài chuyện làm thơ, họ cũng có công việc riêng của mình, như đi chơi, ăn nhậu chẳng hạn. Hay hơn, thì nên trực tiếp hỏi họ.

LT: Chúc anh sức khoẻ. Hi vọng chúng ta sẽ được đọc bài phỏng vấn như chúng ta đã trao đổi.

Dưới đây là toàn bộ tập thơ Bảy biến tấu con nhện của Lý Đợi. Tập thơ này được in theo kiểu phong thư: bì thư là bìa, ruột thư là những bài thơ, photo 100 bản nhưng đã bị tịch thu và thiêu huỷ gần như hoàn toàn vào tối ngày 01.01.2004.

Lý Đợi

Bảy biến tấu con nhện. Thơ. 12.2003





Phần 1:

mô tả & nhận diện



7-2 (5 bài) mà quý vị cầm trên tay được trích từ tập Bảy biến tấu con nhện – đã hoàn thành, gồm 7+n bài, dự định in photo cách đây 7 ngày, trên 7×10+7A4 tờ; nhưng đến giờ phút cuối, do không có cách nào để vay mượn được 7-5 (2 bài) từ những nhà thơ khác như Bùi Chát, Phan Bá Thọ, Khúc Duy, Nguyễn Quán… vì quỹ thơ của họ đã có hướng đầu tư khác; và càng không thể mượn từ chính bản thân, vì như thế sẽ dễ dẫn đến thất thoát nguồn vốn, dù ngân quỹ thơ đang đông cứng; và cuối cùng, do áp lực của số tiền photocopy, tôi đành chọn giải pháp in 7-2 (5 bài). Và cũng với hướng đó, tôi cũng chọn giải pháp không nỗ lực trình bày để khỏi tốn kém thời gian quỹ, 7- 3 (4 tờ) mặc định trên khổ A4, font VNI-Times phổ thông, font size chủ yếu là 7+5 (12), định trang justify: tạm xem là trình bày vậy. Vì nếu phải trình bày, tôi sẽ chọn cách trình bày mật mã của Hệ thống ẩn giấu, một tập thơ sẽ chỉ là một dấu chấm; nhưng vì còn nghĩ tới chuyện đọc mà phải quá khó khăn của quý độc giả, nên đành thôi. Phong bì, cũng chính là bìa, màu vàng, rất giống với thiệp mời đêm giao lưu này, vì thế đề nghị quý vị lưu ý, để tránh sự nhầm lẫn, mà đáng tiếc. Cuối cùng, ngoài phần Mô tả & nhận diện này, đáng lý quý vị sẽ được xem 7 hình body art, 7 bài thơ minh hoạ, 7 bài thơ xen kẽ, 7 bài thơ nền… nhưng tất cả điều đó sẽ mãi là bí mật, vì tác giả của nó (là tôi) sẽ không cho một tập như thế đi ra ngoài đại chúng. Điều mà tôi (tác giả) có thể làm ngay bây giờ, với thiện chí, là cung cấp cho quý vị 7-5 (2 phần) nữa, vậy xin mời.

Phần 2:

7-2 (5 bài) thơ



bài thực tập lộn cổ suy tim ^[1]



nhìn cảnh bà tiền hiền âu cơ nhọc thân mang trăm trứng mà không khỏi kinh dị vậy; bởi con gà mái ta (không phải gà tây) đẻ thấy mẹ/hay đẻ lần lượt cũng chỉ hơn ba chục trứng/ấp thấy bà âu cơ cũng chỉ nở chừng ấy con – chưa kể phần diều tha quạ bắt… rồi một heo nái [lợn sề] chiến đấu mỗi năm hai lứa cũng chỉ khoảng bốn mươi con – chưa kể chuyện đạp chết, chuyện chó nhai… cứ thế mà tính tới, chuyện trăm trứng (bách trứng-bách nở-bách lớn-bách ăn-bách sướng-bách việc… rồi bách bệnh-ngàn tay ngàn mắt) quả là đáng kinh dị, dù góc độ nào, đỡ đẻ hay đút cháo…

rồi chuyện giáo phái nọ không muốn cho đám chí tôn chết cũng không tránh khỏi kinh dị vậy; bởi ai chết mặc kệ… doi ly nhện thì không… tội thân em nhỏ thật, mỗi năm phải chịu cảnh giáng sinh-đóng đinh-phục sinh mà phát ngán… tại sao phải phục sinh? tại sao phải tin chuyện nở của âu cơ là cứu vãn thưa vắng… tín đồ… tín đồ nào không tin… tín đồ nào không mầu nhiệm thì cũng nên nghĩ tới màu bia bọt-màu thịt chó sau kỳ cố sức ăn chay… chuông không dóng trên tháp… em nhỏ chí tôn bị đuổi ra đường… từ hàng rào cái bang nhìn nơi xán lạn có cục thạch cao mang hình mình và đầy tơ… mà không khỏi kinh dị vậy…

rồi chuyện này… rồi chuyện kia… sinh đẻ và giáo phái, chuyện âu cơ là nhện, sinh doi ly nhện, chuyện luận kim suy cổ; không [đúng hơn] suy tim [mà] lộn cổ… đúng là không tránh khỏi kinh dị vậy…

doi ly nhện làm phép lạ đi trên nước



rồi doi liền bắt các môn đệ chữ nghĩa xuống ghe qua sông, trong lúc doi xin tiền và vốn sống từ đám đông, và lên núi cầu nguyện một cái tứ, tứ và chủ đề không đến, doi ở đó một mình-như kẻ tham lam, ngu đần… và cái ghe chữ nghĩa đã xa bờ nhiều sải tay, bị sóng gió đánh ngược, suốt buổi chiều và phần còn lại của đêm, mãi canh tư, doi mới đi trên bóng tối mặt nước và định sang sông, nhưng các môn đệ chữ nghĩa nhìn thấy và tưởng đấy là kẻ nguỵ danh và hốt hoảng, doi ra dấu bình tâm và gọi từng môn đệ cùng bỏ ghe để qua sông, một rồi hai, rồi ba, rồi vô kể cùng xuống nước… sự thể diễn ra chốc lát và chẳng ai nhìn thấy, những môn đệ hoài nghi và kém tin bắt đầu chìm, doi kéo từng đứa lên và xức dầu tưởng tượng cho chúng, chúng nghĩ chuyện đến bờ, chuyện vào hàng ngũ và chuyện được người ta nâng niu… rồi bờ đến, doi đứng nhìn những môn đệ thân cận mà ứa nước mắt, bằng phép lạ, một đứa lên bờ và khối đứa bị dìm xuống dáy, cả đứa không hoài nghi và tràn trề đức tin… những môn đệ được lên bờ sửng sốt, kinh hoàng, kiêu kỳ rồi vái lạy: doi nhện đúng là kẻ nguỵ danh-nguỵ danh một bài thơ.

cái gì làm doi ô uế?



ít lâu sau vụ qua sông, doi nhện gọi các môn đệ còn lại và hỏi: cái gì làm chúng ta ô uế, rồi [một cách cứu lời] trả lời luôn: không phải cái vào mà là cái ra từ miệng, miệng ô uế hơn bất cứ lỗ nào trên thân thể các ngươi và cả ta nữa! cái đó [những cụm từ, chuỗi câu…] đang làm ta rồi các ngươi ô uế và ta không biết phải làm gì để được ô uế hơn và tiếp tục… thế rồi các môn đệ đến gần và thay phiên nhau trả lời: doi biết không, những lời đó có thể làm mấy thằng cha cổ điển vấp-phạm và kêu trời; mấy ông cụ non từ ngữ ta thán và gào thét vì sự kém thẩm mỹ, những kẻ soi mói phân tích thì tưởng mình có ích… doi nhện đáp: trong rất nhiều môn đệ thì một ít thành cây và ra quả, phần còn lại là xác đáy sông, phần còn lại là những kẻ mù và ngộ nhận, chúng tự dìu dắt và lăn đi đâu mặc kệ, ta làm sao cản được… vẫn không hiểu, các môn đệ lại hỏi: thế chúng tôi giờ lăn đi đâu… doi quay đi: cuốn xéo đi đâu mặc bọn bay, những kẻ ngu đần và ô uế, luẩn quẩn với các ngươi, miệng ta thơm tho và linh hồn ta thanh sạch mất.

trưởng giả doi ly chính là doi ly nhện



vì chúng sinh cả tin và hay phiền não về những chuyện bên ngoài, thuộc về thân thể nên nhện doi ly dùng vô lượng kiếp-vô lượng phương tiện mà đánh thức, doi hiện ra thân bệnh-cộc cằn-truyền nhiễm và việc này làm nhiều ẩn sĩ thuộc hàng trường chay thịt chó cũng phải ra cửa đến thăm; trước vô vàn nhân giả đang lo lắng về vẻ tiều tuỵ, trưởng giả mới lấy một hơi dài hơn dồi chó mà nói một mạch: các nhân giả! như cái thân này đây, bực mình vì không nạc không mỡ nên trí không nương cậy vào được; như bọt mép đọng mà người ta không thể rờ nắm; như bọt cháo lưỡi sùi nên không đứng lâu được; như đốm lửa do ái dục món pín mà sinh ra; như cây chuối non bên trong mềm yếu; như trò ảo thuật mắm tôm do nơi xáo trộn mà khởi ra; như chiêm bao lá mơ hư vọng; như cái bóng củ riềng nghiệp duyên; như tiếng dội xáo măng nhân duyên; như mây nổi lẩu xương thoáng chốc; như lằn đuôi chớp nhoáng biến ảo; như đất không chó; như gió không mùi đế… nói chung thân này hư nguỵ, tai hại và phiền não đủ thứ; như rắn độc ngâm rượu; như kẻ oán thù ngồi đối diện; như bụi cát biến thành chả chìa… vậy thôi! vậy thôi! đáng chán và dài dòng… ai nghe thì nghe, ai hiểu thì hiểu… không nghe-không hiểu thì thôi… cứ thế, doi nhện thuyết giáo liên tục, nhiều ngày nhiều đêm, như quên cả thân bệnh, như quên cả việc nhả tơ, quên cả chuyện giả bệnh, như kẻ đần độn cuồng ngôn, mà chúng sinh vẫn lơ ngơ như lũ bò đội nón sắt ra chiến trường… trưởng giả cứ thế, nước đổ lá môn, một mạch quên thở và tắt thở, vĩnh viễn không thức dậy, dù lũ bò mãi nhìn… thật nhảm nhí thay, trưởng giả thịt chó và lũ bò vương tơ nhện.

ly doi bất nhân [vật vã] hán-việt



ly doi bất nhân vật vã, dĩ vạn vật vi sô cẩu chó mèo mướp đắng; doi ly bất nhân quả báo vật dụng, dĩ bách tính vi sô cẩu chó chết ngắc…

doi ly chi gian xảo trá hình thể thống nhất định lượng, kỳ do thác nhược hồ dzếnh? hư nhi bất khuất núi non nước mắt miệng mũi mồm; động nhi dũ xuất ngôn luận bàn-ghế chén dĩa ly tách bạch tạng…

đa ngôn sổ cùng tận hưởng thụ động đậy, bất như thủ trung thực dụng-công tác hợp lý đợi chờ-mong mỏi mệt nhọc nhằn…

ly doi bất nhân [vật vã] viết: thi sĩ diện mạo muội, dĩ vạn vật vi sô cẩu… chi hồ!

chú:

ly doi [không có lòng nhân] nên vật vã, xem muôn vật như con [chó rơm], như thịt chó thịt mèo ăn với khổ qua. và doi ly cũng [chẳng có lòng nhân] nên bị quả báo thành một vật dụng, nhưng vẫn xem muôn loài như con [chó rơm] mục nát… cái [khoảng không gian] xảo của doi ly được trá hình bởi trò thống nhất định lượng, cũng giống [như một ống thổi] lửa? tuy [trống rỗng], không thấy núi non, nước mắt miệng mũi nhưng thổi hoài [không hết] gió; [càng thổi càng xuất hiện] những lời bàn luận về những gã da trắng như bàn ghế ly tách… [nói cho lắm] thì cuối cùng cũng tụ lại chuyện đi lại hưởng thụ, chi bằng [giữ lấy sự trung] thực mà làm việc hoặc cái lý của sự chờ đợi, cho dù mỏi mệt… ly doi không có lòng nhân nên vật vã nói: thi sĩ nào cũng có sĩ diện, diện mạo và sự mạo muội, nên xem trời đất như chó rơm cũng bình thường vậy hề!

Phần 3:

khoa trương & đề tựa



… Nhiều người nói, trong khoảng thời gian này, thơ trở nên chuyên chế-khó đọc và cô lập một cách kinh khủng. Đọc thơ, giữa những người viết với nhau-trở thành chuyện không dễ có/không dễ chia sẻ được…. Nhiều người kêu gào, cố gắng lùa thơ đi về phía thẩm mỹ cao, hướng đến giải trí-có độc giả. Như tuổi già hối thúc sự tái sinh khi cái chết vừa đến…. Thơ mang cái chết đến nhà thơ và độc giả. Và độc giả, nhà thơ là người chết trước, thơ là người chết trước. Vì thế, thơ gần như là một sự mỉa mai. Gần như được đồng nghĩa với tội lỗi và tự đày. Viết và in ấn là một hành động mang ý thức ngờ nghệch; hành động tự tưởng. Vậy mà, vẫn viết và in…. Muốn hạ nhục những người làm/viết/in và ý thức thơ, theo tôi, chỉ bằng mỗi một cách: Hãy đọc thơ của họ. Và sự hạ nhục cao nhất là khi đọc mà cảm thấy mình “không hiểu”; dù thơ không phải để hiểu.

2003-12. Thơ. Nhện con tấu biến bảy. Đợi Lý



© 2004 talawas