Hàng mấy chục năm trôi qua rồi nhưng đến tận bây giờ Vấn vẫn còn phân vân tự hỏi chẳng biết ai là người đầu tiên đã đánh giá về mình như vậy.

Đấy rất có thể là:

• Một trong những thằng nằm cùng giường với Vấn. – Trong ký túc xá của trường Vấn dạo ấy toàn giường tầng. Một giường có ba tầng, Vấn nằm tầng trên cùng, đứng lên là đụng mái nhà, rất có thể là thằng nằm tầng dưới hoặc tầng giữa đã tố cáo Vấn.
• Một trong những thằng cùng phòng với Vấn. – Một phòng có kích thước 6m x 6m và cũng kê được sáu cái gường tầng như trên.
• Một trong những thằng hoặc con cùng tổ và cùng phân đoàn với Vấn. – Tổ và cũng là phân đoàn Vấn gồm gần hết những thằng cùng phòng Vấn cộng thêm ba đứa con gái ở một dẫy nhà khác trong khu ký túc xá.
• Một trong những thằng hoặc con trong lớp Vấn. – Tức là khoảng gần bảy mươi đứa.
• Một trong những thằng hoặc con trong chi đoàn Vấn. Tức là cũng khoảng khoảng, xấp xỉ, gần bảy mươi đứa.
• Một trong những thằng cán bộ đoàn. – Tức là bọn phân đoàn trưởng phân đoàn phó, có thể ở phân đoàn Vấn nhưng cũng rất có thể ở phân đoàn khác, bọn bí thư, phó bí thư và nói chung là bọn trong ban chấp hành chi đoàn.
• Một trong những ông, những bà đảng viên. – Trong lớp Vấn có một chi bộ đảng khoảng hơn một chục người vừa ông, vừa bà.
• Một trong những ông hoặc bà cán bộ, cơ quan nhà nước cử đi học.
• Một trong những thằng bộ đội, bên quốc phòng chuyển sang.
• Một trong những ông, những bà bí thư hoặc phó bí thư chi bộ lớp của Vấn cũng như chi bộ các lớp khác.
• Một trong những ông hoặc bà tổ trưởng tổ đảng. – Các tổ đảng trong lớp của Vấn cũng như các tổ đảng ở các lớp khác.
• Một trong những thằng cán bộ lớp. – Bọn lớp trưởng lớp phó, tổ trưởng tổ phó, ở lớp Vấn cũng như ở các lớp khác.
• Một trong những thằng cùng khóa với Vấn.
• Một trong những thằng cùng khoa với Vấn.
• Một trong những thằng học cùng giảng đường với Vấn. – Những giảng đường mà đôi khi phải gộp tới ba bốn lớp, tức là đông đến hai ba trăm người.
• Một trong những thằng cùng mâm với Vấn. – Tức là khoảng năm hoặc sáu thằng.
• Một trong những thằng cùng nhà ăn tập thể với Vấn.
• Một trong những ông những bà chuyên tu hoặc tại chức. – Trường Vấn có ba hệ đào tạo, hệ tập trung dài hạn năm năm, hệ chuyện tu ba năm, hệ tại chức năm năm nhưng mỗi năm chỉ tập trung khoảng vài ba tháng.
• Một trong những thằng bị kỷ luật. – Thường, bọn này bị buộc phải nghỉ học một vài năm và trong thời gian đó phải cải tạo lao động ở mấy cái lò gạch của nhà trường.
• Một trong những thằng bị đuổi học. – Thường, bọn này cũng chính là bọn bị cải tạo lao động nhưng cải tạo không tốt.
• Chung chung, một trong những thằng cùng trường với Vấn.
• Một trong những thầy những cô chủ nhiệm, phó chủ nhiệm lớp của Vấn cũng như của các lớp khác.
• Một trong những thầy những cô chủ nhiệm hoặc phó chủ nhiệm khoa của Vấn cũng như các khoa khác.
• Một trong những thầy những cô tổ trưởng hoặc tổ phó các bộ môn Vấn phải học cũng như các bộ môn khác.
• Một trong những thầy những cô bí thư đảng ủy, phó bí thư đảng ủy hoặc ban chấp hành đảng ủy khoa của Vấn cũng như các khoa khác.
• Một trong những thầy những cô trong ban giám hiệu nhà trường. – Một thầy hiệu trưởng, ba bốn thầy hiệu phó…

  – Một trong những thầy những cô trong ban chấp hành đảng ủy nhà trường. – Một thầy bí thư đảng ủy, ba bốn thầy phó bí thư đảng ủy, cùng một số thầy cô ủy viên…

• Một trong những thầy những cô bí thư, phó bí thư hoặc trong ban chấp hành đoàn trường…
• Một trong những thầy những cô trưởng phó hoặc nhân viên các phòng ban trong trường. – Phòng tổ chức, phòng giáo vụ, phòng đào tạo, ban quân sự, ban lao động, ban thi đua, ban kỷ luật, ban nhà ăn…
• Một trong những thầy những cô thỉnh giảng…
• Chung chung, một trong những thầy những cô trong hoặc ngoài nhà trường…
• Một trong những thằng cùng tổ ba người với Vấn. – Trong những đợt học tập quân sự, bọn Vấn lại có biên chế khác.
• Một trong những thằng cùng tiểu đội với Vấn. – Tức là khoảng bốn hoặc năm tổ ba người.
• Một trong những thằng thuộc trung đội Vấn. – Khoảng bốn tiểu đội.
• Một trong những thằng thuộc đại đội Vấn. – Khoảng bốn trung đội.
• Một trong những thằng thuộc tiểu đoàn Vấn. – Khoảng bốn đại đội.
• Một trong những thằng thuộc trung đoàn Vấn. – Gồm một số tiểu đoàn và một số đại đội, trung đội phụ thuộc.
• Một trong những thằng tổ trưởng tổ ba người. – Có thể là tổ Vấn, nhưng cũng có thể là các tổ khác.
• Một trong những thằng cán bộ tiểu đội. – Tiểu đội trưởng hoặc tiểu đội phó, tiểu đội Vấn hoặc các tiểu đội khác.
• Một trong những ông cán bộ trung đội. – Trung đội trưởng hoặc trung đội phó, trung đội Vấn hoặc các trung đội khác.
• Một trong những ông cán bộ đại đội. – Đại đội trưởng hoặc đại đội phó, chính trị viên trưởng hoặc chính trị viên phó, đại đội Vấn hoặc các đại đội khác.
• Một trong những ông cán bộ tiểu đoàn. – Tiểu đoàn trưởng hoặc tiểu đoàn phó, chính trị viên trưởng hoặc chính trị viên phó, tham mưu trưởng hoặc tham mưu phó, tiểu đoàn Vấn hoặc các tiểu đoàn khác.
• Một trong những ông cán bộ trung đoàn. – Trung đoàn trưởng hoặc trung đoàn phó, chính ủy hoặc phó chính ủy, tham mưu truởng hoặc tham mưu phó, các trưởng hoặc phó các ban quân nhu, ban quân y, ban quân khí, ban vận tải, ban doanh trại, ban hành chính, ban thám báo, ban dân vận, ban địch vận, ban tài vụ, ban thông tin, ban tác chiến, ban tăng gia, ban sản xuất, ban thu dung… ban luồn sâu đánh hiểm, ban văn nghệ, ban điều tra xét hỏi, ban kỷ luật.
• Một trong những ông những bà trong tổ sản xuất. – Trong những đợt thực tập bọn Vấn lại có những biên chế khác.
• Một trong những ông những bà trong đội sản xuất.
• Một trong những ông những bà trong công trường.
• Một trong những ông những bà trong công ty.
• Một trong những ông những bà cán bộ tổ sản xuất. – Tổ trưởng hoặc tổ phó, tổ trưởng công đoàn hoặc tổ phó công đoàn, tổ của Vấn cũng như các tổ khác…
• Một trong những ông những bà cán bộ đội sản xuất. – Đội trưởng hoặc đội phó, thư ký hoặc phó thư ký công đoàn, kế toán đội, y tá, đội của Vấn cũng như các đội khác…
• Một trong những ông những bà trong ban chỉ huy công trường. – Chỉ huy trưởng, chỉ huy phó, cán bộ kỹ thuật, an toàn lao động, thủ kho, bảo vệ, y tá, công trường Vấn cũng như các công trường khác…
• Một trong những ông những bà trong ban lãnh đạo công ty.- Giám đốc và các phó giám đốc phụ trách sản xuất, kinh doanh, kỹ thuật, các trợ lý, bí thư đảng ủy, phó bí thư đảng ủy, ban chấp hành đảng ủy, thư ký công đoàn, phó thư ký công đoàn, ban chấp hành công đoàn, bí thư đoàn thanh niên, phó bí thư đoàn thanh niên, ban chấp hành đoàn thanh niên, các bà hội trưởng hội phó và ban chấp hành hội phụ nữ, những ông những bà lãnh đạo hoặc nhân viên các phòng ban, kế hoạch, kỹ thuật, tài vụ, tổ chức, hành chính, thi đua, y tế, vật tư, vận chuyển, bảo vệ…
• …

Quả đúng là đã mấy chục năm nay, lúc nào Vấn cũng phải hết sức phân vân, chẳng biết ông nào bà nào đầu tiên đã nghĩ về Vấn như thế. Nhưng giả sử có biết đi chăng nữa thì rút cục, Vấn cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì. Đằng nào, trong lý lịch của Vấn cũng đã bị người ta ghi là thằng lập trường không vững vàng. Và không chỉ là không vững vàng, bắt đầu từ đấy người ta còn ghi tiếp cho Vấn là thằng lập trường không kiên định, không ổn định, nghiêng ngả, lúc lên lúc xuống, kém, không tốt…, và đại để những gì tương tự như thế, thậm chí là rất không tốt để cuối cùng Vấn trở thành một thằng không có lập trường. Mà, khốn nạn, đã không có lập trường thì rất khó sống.

Không có lập trường thì chẳng làm được cái quái gì. Và, do đó, từ rất là lâu rồi, Vấn trở thành một người thừa. Rất thừa.

© 2005 talawas