Nguyễn Cường
Gần đây, tin Thủ tướng Phan Văn Khải sắp qua thăm Hoa Kỳ vào khoảng gần cuối tháng Sáu này đã là một đề tài thời sự hấp dẫn nhất, mang lại không khí sinh hoạt chính trị cho cộng đồng Việt kiều hải ngoại, từ cả hai bên. Bên “chống cộng” với nhiều hội đoàn rải rác trên khắp các bang tại Hoa Kỳ đã năng động từ vài tháng qua, chuẩn bị để tiếp đón chào mừng Thủ tướng với các “tiết mục đặc sắc”, và chắc chắn sẽ không thiếu một rừng cờ vàng ba sọc với loa phóng thanh. Ngược lại, phe “thân cộng” với đại diện là nhân viên tòa đại sứ hay tổng lãnh sự thì chắc là mất ăn mất ngủ, tìm kiếm mọïi biện pháp để vô hiệu hóa những phản ứng bất lợi. Tối thiểu là làm sao cho dân Việt trong nước, qua phóng sự màn hình hay truyền thanh, sẽ cảm thấy chuyến đi thăm của Thủ tướng thành công tốt đẹp vượt chỉ tiêu.
Bên cạnh hai lực lượng trực diện mang nặng tính hành động, thành phần tác động mạnh nhất đến dư luận vẫn là các phương tiện truyền thông, hay các nhà báo nổi tiếng, quen thuộc, với những bài viết chuyên về bình luận thời cuộc. Nhưng nổi bật và lôi cuốn độc giả nhiều hơn cả vẫn là các bài viết có tính dự đoán về những hy vọng thay đổi chính trị sẽ mang lại cho Việt Nam trong tương lai. Trong số hàng chục bài viết đã phổ biến, có một vài ý kiến đưa ra rất là ấn tượng, nhấn mạnh đến khía cạnh lịch sử độc đáo của cuộc viếng thăm này.
Có hai chỗ quan trọng nhất để các lãnh tụ chính trị trên thế giới tới nước Mỹ phải ghé thăm là tòa Bạch ốc và Quốc hội. Một cuộc tiếp đón quốc khách long trọng nhất của nước Mỹ sẽ thiếu hình thức lễ nghi vinh dự đầy đủ, nếu như vị quốc khách đó không được mời nói chuyện trước Lưỡng viện Quốc hội. Tuy không dám đoan chắc, nhưng người viết nghĩ là ít nhất TT Phan Văn Khải sẽ được mời đọc diễn văn trước Quốc hội của một trong hai bang New York hay Washington theo như chương trình thăm viếng. Ðiều đáng thắc mắc là tại sao trong chương trình không nhắc đến hai bang có nhiều Việt kiều nhất là California và Texas, hay là vì muốn giữ bí mật đến giờ chót vì sợ biểu tình chống phá? Có thể vì vậy nên mới có yêu cầu từ thành phố Westminster đòi chính phủ liên bang hay tiểu bang phải cho họ biết trước hai tuần để chuẩn bị an ninh, nếu chính phủ dàn xếp cho TT Phan Văn Khải tới thăm thành phố. Một hình thức bắn tiếng trước cho biết họ sẽ không mấy hoan nghênh. Mặt khác, cũng có thể suy luận ngược lại chuyện vừa nói, kể cả việc ra nghị quyết ủng hộ cờ vàng, là một truyền thống “vừa cho vừa lấy” của các chính trị gia ở Mỹ. Nghĩa là nếu bang California có mời TT Phan Văn Khải tới thăm Quốc hội tại Sacramento hay thành phố San Francisco, nơi có tòa tổng lãnh sự, thì các nghị viên dân biểu cũng không ngại làm mất lòng khối cử tri người Mỹ gốc Việt, vì họ đã làm một hành động ủng hộ cho nghị quyết cờ vàng mới đây.
Theo nhận xét chung, dù có đi thăm viếng ở đâu trong chuyến thăm Mỹ lần này, nếu như TT Phan Văn Khải vì không được mời, hay vì một lý do nào đó không thể ghé qua thăm hai bang California và Texas, sẽ là một thất bại ngoại giao đáng kể. Mới đây nghe nói có một tổ chức chính trị (Viet Democracy) chính thức gởi giấy mời TT Phan Văn Khải nói chuyện với Việt kiều. Không biết có sự thỏa thuận và giàn xếp ngầm nào trước đó với bộ ngoại giao không? Nếu không, thì chắc còn lâu mới xảy ra, vì kinh nghiệm lịch sử trong quá khứ cho thấy, các vị lãnh đạo ở Châu Á thường không có thói quen giống như lãnh đạo của các nước Phương Tây, sẵn sàng bỏ thì giờ để đi bắt tay thăm hỏi riêng những kiều bào của mình.
Dù sao, nhân chuyến thăm Mỹ của TT Phan Văn Khải, người viết cũng xin có một đề nghị riêng cho phái đoàn, vừa ngoạn mục vừa rất dễ làm mà lại bảo đảm kết quả tốt hơn gấp nhiều lần, so với những đề nghị khác của các nhà báo hải ngoại. Sau đây là những diễn biến sẽ xảy ra, nếu Thủ tướng và phái đoàn làm đúng như đề nghị, gồm có hai phần:
Phần 1: Khi Thủ tướng đến thăm lần đầu một công sở nào ở Mỹ, như Quốc hội của bang California hay Washington, lúc xe vừa dừng chắc chắn sẽ thấy xuất hiện ở khoảng cách xa vài trăm thước, thế nào cũng có một số Việt kiều đang cầm cờ đi biểu tình và hò hét những khẩu hiệu chống đối (giống như ở New Zealand). Không sao cả và cũng chẳng có gì phải lo, Thủ tướng sẽ cùng phái đoàn tự nhiên thong thả và tươi cười tiến dần đến đoàn biểu tình. Ðồng thời, khi đến gần đám đông biểu tình, những người trong phái đoàn tháp tùng (trừ Thủ tướng) sẽ từ từ rút trong túi áo vét ra ba lá cờ, một cờ vàng ba sọc đỏ, một cờ Hoa Kỳ và một cờ đỏ sao vàng, nhỏ bằng bàn tay, đưa lên cao vẫy chào. Chắc chắn đám đông đang biểu tình sẽ bị “cú sốc bất ngờ về tâm lý”, ngẫn ngơ và im lặng để nhìn ba lá cờ trên tay của phái đoàn tháp tùng, do vì trước đó họ không tài nào nghĩ rằng điều đó sẽ xảy ra!
Phần 2: Trong giây phút im lặng ngắn ngủi quý báu đó, Thủ tướng chỉ cần nói vài lời như sau: “Tôi là Phan Văn Khải, đến đây để thăm đồng bào Việt kiều. Chính phủ rất hiểu biết và cảm thông lòng yêu mến quê hương xứ sở của các đồng bào, và mong đợi những đóng góp xây dựng cho đất nước. Cảm ơn đồng bào đã đến đây để chào đón chúng tôi. Chúc đồng bào sống vui và thành công.” Sau đó, Thủ tướng và phái đoàn quay trở lại để tiếp tục với chương trình chính thức của cơ quan tổ chức.
Nếu sự việc xảy ra đúng như vậy, dám chắc là ngày hôm sau trên trang nhất của các tờ báo lớn sẽ đăng tấm hình “lịch sử” nói trên. Nhưng quan trọng hơn hết là không những một số Việt kiều “chống cộng”, mà cả trăm triệu dân Mỹ sẽ thầm thán phục, ái mộ cách ứng xử tài tình của Thủ tướng, và hy vọng sẽ thay đổi những tư duy thành kiến không tốt nếu có về Việt Nam.
Chỉ cần vài phút đồng hồ thôi, nhưng có thể đoan chắc rằng Thủ tướng sẽ làm nên một hành động lịch sử đáng ghi nhớ! Không có một hành động hay lời nói nào hay hơn để kêu gọi “Hòa hợp hòa giải” hay “Ðại đoàn kết dân tộc”, cho dù nhà nước có tốn kém bạc tỷ, đưa cả ngàn cán bộ hay cả chục hoa hậu Việt Nam qua đây để làm công tác tuyên truyền.
Người viết xin đưa ra vài lý do sau đây để giải thích, vì sao nhà nước hay quan chức cán bộ của chính phủ Việt Nam không cần phải “bức xúc, dị ứng hay thù ghét” lá cờ vàng ba sọc đỏ, mà ngược lại, nên tỏ ra “trân trọng” và “cảm thông” với lá cờ trên, nếu nhà nước và Ðảng Cộng sản Việt Nam muốn chứng tỏ mình là những “đỉnh cao trí tuệ của Việt Nam”.
Dù muốn hay không, hiện nay chính thức cờ vàng ba sọc đỏ đã, đang và sẽ là biểu tượng của Việt kiều ở Hoa Kỳ, được công nhận bởi các chính quyền dân cử địa phương. Một sự kiện rất bình thường trong các sinh hoạt chính trị ở những quốc gia văn minh tự do dân chủ. Bất cứ một nhóm dân nào, ngay cả một cộng đồng nhỏ chừng vài trăm cũng có quyền chọn cho họ một biểu tượng hay lá cờ riêng. Ðó cũng là lý do chính đáng mà Bộ Ngoại giao Mỹ đã dùng để giải thích, khi sứ quán Việt Nam phản đối các nghị quyết về cờ vàng. Một chi tiết thật đơn giản cho thấy về mặt pháp quy ngoại giao, là những dân biểu nghị viện Mỹ khi thông qua các nghị quyết đã không bao giờ nhìn nhận hay dám nói đó là lá cờ đại diện cho Việt Nam. Như vậy thì phía Việt Nam việc gì mà phải khó chịu hay tức giận với cờ vàng ba sọc? Tất cả chỉ là vấn đề tâm lý thường tình của con người. Một khi để lộ ra sự tức giận hay khó chịu về sự vật gì, thì lại càng dễ bị ngoại nhân lợi dụng khai thác nhiều chừng nấy. Ðó là tình trạng chung hiện nay khi các quan chức Việt Nam đi công du.
Nếu cho rằng cờ vàng ba sọc đỏ trong quá khứ trước 1975 là biểu tượng của “ngụy”, đã từng bắn giết biết bao nhiêu chiến sĩ của quân đội miền Bắc, v.v., thì xin Thủ tướng và Bộ Chính trị nghĩ lại, hoặc giả nếu cần, hỏi các chuyên gia về sử học, cờ nào trong các lá cờ sau đây đã thực sự giết hại nhân dân Việt Nam nhiều nhất: cờ Tam tài Pháp, cờ Sao Mỹ, cờ Mặt trời Nhật, cờ Năm sao Trung Quốc? Vậy thì những nhà lãnh đạo Việt Nam hôm nay đã nghĩ gì khi phải trân trọng đứng nghiêm để chào đón các lá cờ trên trong những dịp lễ hội đón tiếp nguyên thủ của các quốc gia này? Tưởng cũng cần nói thêm rằng, cờ vàng ba sọc có được ra đời và kéo dài cho đến ngày hôm nay ở hải ngoại, cũng là nhờ các lá cờ trên bảo trợ và nuôi sống!
Nếu Bộ Chính trị lập luận cho rằng sở dĩ phải gác lại quá khứ để hướng tới tương lai, chào đón những lá cờ trên là vì phương diện ngoại giao, nhất là các nước đó đang viện trợ hay giúp đỡ Việt Nam trên con đường canh tân đất nước, thì cũng nên thành tâm để nhìn lại những con số thống kê sau đây: Trong vòng 30 năm qua, số quà cáp và tiền mặt của Việt kiều hải ngoại gởi về cho Việt Nam, gián tiếp qua các trung tâm chuyển tiền hay trực tiếp mang về, chắc chắn đã có trị giá tổng cộng không dưới 30 tỷ đô la. Thử hỏi có quốc gia nào trong số những quốc gia với lá cờ trên, kể cả cựu Sô Viết, đã viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam bằng một nửa số tiền nói trên trong vòng 30 năm qua? Chưa nói đến là các khoản tiền viện trợ từ các quốc gia, dù dưới bất kỳ hình thức nào, cũng chưa hẳn là những khoản tiền “cho không biếu không”!
Trong gần hơn 10 năm qua kể từ thời mở cửa, nhà nước vẫn luôn kêu gọi hòa hợp hòa giải, xóa bỏ hận thù và đoàn kết để xây dựng đất nước. Cùng lúc, Bộ Chính trị qua các nhà cựu lãnh đạo cũng đã từng nhìn nhận có sai lầm vì quá chủ quan, duy ý chí trong việc phân biệt đối xử quá khắc nghiệt với cá nhân và gia đình của những quân nhân công chức miền Nam trước 75. Nhưng nếu thật sự khánh quan mà suy nghĩ lại, thì chính quyền và nhà nước chưa từng có một hành động đơn phương tự nguyện nào để gọi là hành xử cho đúng với những gì đã nói ở trên. Cụ thể nổi bật nhất như chương trình HO hay chính sách mở cửa mời Việt kiều về thăm quê hương, xét cho cùng, thì cũng là vì những thỏa thuận do áp lực quốc tế, hay đúng hơn là dựa vào những lợi lộc thu nhận về cho nhà nước, một hình thức mua bán thuần túy, tiền trao cháo múc. Cụ thể hơn nữa, là nói đến một yêu cầu nhỏ của đa số Việt kiều, xin trùng tu lại nghĩa trang quân đội của miền Nam trước 75 ở Biên Hòa, nhưng Bộ Chính trị vẫn còn chưa chịu nhất trí để chứng tỏ tinh thần hòa giải.
Hãy tạm bỏ qua những gì đạo lý con người Việt Nam nói cần phải làm, hãy tạm không nói đến lợi nhuận có được từ vô số những lượt thăm viếng mộ phần của du khách Việt kiều về thăm, để nhìn vào những cái lợi khác cho cả dân tộc mà nhà nước chưa bao giờ nghĩ tới. Nếu muốn nhắc nhở cho con cháu những thế hệ Việt Nam tương lai thấy và hiểu được bài học lịch sử đau thương của tiền nhân do cuộc chiến tương tàn, “nồi da xáo thịt”, thì nghĩa trang quân đội miền Nam sẽ là một di tích lịch sử còn sót lại, đầy ấn tượng và duy nhất để làm nhiệm vụ trên. Xin cho trùng tu và dựng lại bức tượng “Tiếc Thương” với hàng chữ ghi trên tấm bia đặt ở ngay dưới chân tượng như sau: “Nơi đây là chốn yên nghỉ của những người lính miền Nam trong cuộc chiến 1954-1975.” Chỉ cần có bấy nhiêu thôi, nhưng nói lên tất cả. Hiện nay, không ít những cựu quân nhân VNCH ở hải ngoại đang có nguyện vọng sau khi qua đời sẽ được an táng ở quê hương. Trong số đó cũng có một số đông thích được nằm chung với đồng đội của họ ở nghĩa trang Biên Hòa. Nếu nhà nước không những trùng tu mà còn mở rộng ra để đáp ứng nhu cầu trên, thì thật sự cũng là một việc làm mang lại lợi ích lâu dài cho đất nước. Bởi vì, con cháu của những cựu quân nhân đó sẽ không còn có một lý do nào tốt đẹp hơn để đi du lịch, tìm cách về thăm lại cội nguồn văn hóa của mình.
Sau cùng, thực tế nhất là lực lượng gần ba trăm ngàn chuyên viên, trong đó phải có ít nhất hai trăm ngàn chuyên viên trẻ người Việt ở hải ngoại mà nhà nước hy vọng sẽ đóng góp vào sự nghiệp phát triển đất nước trong tương lai. Ðúng là một hy vọng có cơ sở chính đáng, nhưng chắc không dễ gì thực hiện, và có thể chỉ là cái bánh vẽ to tướng. Chỉ với suy luận bình thường thôi, nếu hai trăm ngàn chuyên viên trẻ nói trên thực sự có khả năng hiểu biết nhiều và trình độ lý luận tốt, thì không khi nào họ lại muốn hợp tác, giúp đỡ hết lòng cho một nhà nước vẫn còn đang mang lòng thù ghét, khinh thường, và nhất là không hề tỏ thái độ tôn trọng cha ông của họ, những bậc sinh thành đã hy sinh tất cả để họ có được một tương lai tươi sáng như ngày hôm nay.
Lịch sử cứ tái diễn mãi một chân lý rất là dễ hiểu mà các nhà lãnh đạo lại thường hay quên!
© 2005 talawas