Tôi sinh hoạt nghệ thuật tại Sài Gòn, vào mạng thường xuyên của quí báo. Gần đây quí báo có mở mục Thế hệ A Còng, rất hay, tôi hy vọng sẽ có nhiều thanh niên tham gia. Mục Bàn tròn Nghệ thuật Việt Nam lúc đầu được, nhưng gần đây không có không khí nữa. Nếu không có cách nào để cải tiến chất lượng, có lẽ nên “dẹp tiệm”, có hơn chăng? Riêng về mục tranh luận văn học, tôi muốn nêu vài điểm:

– Ông Phạm Xuân Nguyên hồ đồ thật. Lúc đầu, đọc bà Đoàn Cầm Thi và những người khác, tôi nghĩ là họ nghiêm khắc quá. Nhưng kiểm tra lại những gì ông Nguyên viết, thì đúng là có rất nhiều điều không đúng.

Ví dụ: ông Nguyên viết là Trần Vũ chịu ảnh hưởng nặng của Nguyễn Huy Thiệp, có hẳn một truyện mang tên hệt như một truyện của NHT là Mưa Nhã Nam. Điều này sai: truyện của Trần Vũ tên là Nhã Nam (tôi đọc trên tờ Hợp Lưu của một người bạn cho mượn), trong đó ông ta không bắt chước NHT mà chọc ghẹo NHT thì đúng hơn. Nhân vật chính gặp nhà văn Th., thấy ông nhà văn này mang dáng dấp một nông dân, và trong đầu chỉ ăm ắp một mộng ước là mở nhà hàng. Hay ông Nguyên cũng chưa đọc truyện này?

– Ông Phạm Xuân Nguyên cãi chày cãi cối với bà Đoàn Cầm Thi về câu thơ của Tố Hữu: “Bốn ngàn năm ta lại là ta” ý nói là sau bốn ngàn năm, nước ta không “thuộc” ngoại bang nào nữa. Ông PXN quên rằng chỉ 100 năm trước đó, nước ta là một nước độc lập (trong gần 10 thế kỷ), không thuộc Tây và cũng chẳng thuộc Tàu. Vậy về lịch sử, ông Tố Hữu nói thế không đúng. Còn nếu để chỉ sự phát triển, thì câu của ông Tố Hữu cũng sai: hiện nay Việt Nam to hơn, lớn hơn, giàu hơn rất nhiều so với nước Văn Lang của các vua Hùng. Rõ là Tố Hữu mải tung hô lãnh tụ nên quên cả dân tộc.

– Bây giờ tôi mới biết ông Phạm Xuân Nguyên chính là Ngân Xuyên. Quả là bậy thật, vì ông ta “ăn lương hai mang”. Trước khi đăng bài làm ra vẻ quí trọng Trần Dần, ông ta cũng có một bài tỏ lòng mến yêu Tố Hữu. Người Pháp hay nói ai đó “mange à tous les rateliers” (tức là “máng nào cũng xơi”), ứng cho ông Nguyên quả là hợp. Tôi cũng nghĩ: có lẽ vì cần tiền mà ông Nguyên làm thế chăng? Mỗi bài báo, nhất là báo Xuân, được trả khá tiền lắm, có thể làm

một chầu nhậu đẹp.

– Tôi bắt đầu ngờ việc ông Phạm Xuân Nguyên khăng khăng bảo vệ Thụy Khuê trong khi nhà phê bình này có những lỗi sai rành rành. Phải chăng vì một lý do nào khác? Người có chút xíu kiến thức nghệ thuật cũng biết Chagall không thể nào là hoạ sĩ siêu thực. Nói vậy khác chi bảo Nguyễn Du làm thơ tự do hay Victor Hugo viết Nouveau Roman (Tiểu thuyết mới). Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh rằng không phải người đọc không lên tiếng tức là các nhà phê bình muốn viết chi cũng được. Một ngày nào đó tôi sẽ kiểm tra kĩ kiến thức Hán Nôm của bà Thụy Khuê qua những bài viết trong đó bà ta gọi giáo sư Hoàng Xuân Hãn là “bác Hãn” và giáo sư Tạ Trọng Hiệp là “anh Hiệp”. Chắc chắn sẽ có nhiều chuyện để bàn. Theo tôi, kiến thức của Thụy Khuê có lẽ không hơn bậc trung học của Sài Gòn cũ, vậy mà bà ta lúc nào cũng cao giọng dạy dỗ người này người kia, trong đủ mọi lãnh vực. Các nhà văn có tỏ thái độ bất bình cũng phải thôi. Các cụ có câu: “dốt mà hay nói chữ”!

– Riêng ông Lê Thach Linh chắc mắc bệnh hài cải lương, vỡ “mộng Bảo Quốc”! Nơi người ta tranh luận nghiêm túc thì cắc cơ chi ông ta lại đứng “bên lề” xía vô. Ai ông ta cũng chê mà bản thân không có chút kiến thức chi về phê bình văn học, đưa ra những nhận xét vô căn cứ, thậm chí không có khả năng hiểu những điều các tác giả đang bàn đến trong cuộc tranh luận này. Nếu ông ta muốn tâm sự “mình” thế này, “mình” thế kia, xin ra chợ Bến Thành mà tâm sự.

Kính thơ,

Sài Gòn, 02.03.2003

© 2003 talawas