Tôi cảm thấy khá gần gũi với Ðặng Phùng Quân khi ông dịch “Déconstruction” là “Giải giới kiến tạo” và “Hủy tạo”. Nếu đã phổ biến, ta có thể thống nhất dùng từ “Huỷ tạo”.

Tuy nhiên, nếu từ này chưa thật phổ biến, theo tôi, dùng lại tiền tố “Giải” trong thuật ngữ của chính Đặng Phùng Quân cách đây 20 năm để có “Giải tạo” thì có lẽ chính xác hơn. Băn khoăn của tôi là ở từ “Huỷ”. Xin đọc đoạn trích sau đây:

“According to Derrida, deconstruction is neither an analysis, a critique, a method, an act, or an operation. (Derrida 1985, at 3.) In addition, deconstruction is not, properly speaking, a synonym for “destruction.” Rather, according to Barbara Johnson, [Deconstruction] is in fact much closer to the original meaning of the word ‘analysis’ itself, which etymologically means “to undo”—a virtual synonym for “to de-construct.” (Johnson, 1981).
http://en.wikipedia.org/wiki/Deconstruction

Tạm dịch:

“Theo Derrida, deconstruction không phải là phân tích, phê bình, phương pháp, hành vi hay thao tác. Thêm nữa, thật ra, deconstruction không phải là từ đồng nghĩa với “destruction” (huỷ diệt). Theo Barbara Johnson, (Deconstruction) thực ra gần gũi hơn nhiều với nghĩa gốc của từ “analysis” (phân tích), mà về mặt từ nguyên có nghĩa là “undo” (tháo ra) – từ đồng nghĩa đích thực của “De-construct”. (Johnson, 1981).

(Xin lưu ý rằng Barbara Johnson là một trong những tên tuổi hàng đầu trong việc truyền bá khái niệm “Deconstruction”).

Ngoài ra, cho đến nay, tiền tố “De-” thường được dịch là “Giải” (Decode – Giải mã) hoặc “Phi” (Decolonization – Phi thực dân hoá), chứ có lẽ chưa bao giờ được dịch là “Hủy”. Việc dịch các tiền tố, theo tôi cũng cần tuân theo một nguyên tắc thống nhất để tránh nhầm lẫn sau này.

© 2004 talawas