Exhibitionism (tiếng Pháp-exhibitionnisme, tiếng Ba Lan- ekshibicjonizm) được các từ điển Anh- Việt giải thích rất giản dị: thói thích phô trương; hoặc sự thích phô bày bộ phận sinh dục trước mặt kẻ khác (y học). Vậy mà các hành động có tính exhibitionism đâu có đơn giản và vô tội. Nam ca sĩ băng nhạc Lady Pank của Ba Lan mười mấy năm trước đã bị án tù treo một năm chỉ vì phô bày cái bộ phận sinh dục của mình trong đêm hoà nhạc. Có sao đâu, quan trọng nhất là sau đó anh ta không phải xin phép biểu diễn và vẫn được biểu diễn. Còn cái tính phô trương thì chắc rằng vô tội, mà bất kì người nghệ sĩ hay người sáng tạo nào cũng có.

Tuy không phải là người cổ hủ, luôn muốn được biết tất cả những gì thuộc về con người, có xa lạ hay không đối với bản thân, tôi cũng thật bất ngờ khi thấy trên diễn đàn talawas xuất hiện những từ chỉ bộ phận sinh dục của phụ nữ. Ra đi ngay sau những ngày ngồi trên mái trường XHCN, còn trẻ và ngây thơ lắm, tôi không hề biết chửi thề hay chửi tục. Buồi và lồn là những từ cực kì tục tĩu, những taboo ngôn ngữ mà chẳng bao giờ tôi dám nói hay viết. Vài năm sau nếu có phải chửi thề, chửi bậy thì tôi và các bạn tôi chửi bằng tiếng Ba Lan. Tự nhiên hơn, đỡ thô tục hơn. Chí ít ra là trong cái nhìn nhận của chúng tôi. Hội nghị bàn tròn của các tầng lớp tinh hoa (elite) Ba Lan đã mang lại nhiều tự do cho cuộc sống xã hội của nước này. Cựu phát ngôn viên của chính phủ nước Cộng Hoà Nhân Dân Ba Lan phát hành tuần báo “Nie” (không), mà trên các trang của nó không có một từ thô tục nào của tiếng Ba Lan không được ông in ra, các tranh vẽ các bộ phận sinh dục rõ mồn một, tất cả được chỉ mặt đặt tên. Lần đầu tiên tôi biết viết đúng chính tả các từ thô tục chỉ bộ phận sinh dục nữ, nam, trước đây (tất nhiên có thấy, nếu không phải của lạ thì chắc là của quen, của chính mình) được nghe mà không được đọc. Các dòng chữ graffitti xuất hiện đâu đó thường sai chính tả. Bởi làm gì có chuẩn mực nào để viết về cái buồi (a chuj tam ^[1] )! Cách đây mấy năm, một trong những cuốn sách mà tôi mua tại hội chợ sách ở Cung Văn hoá và Khoa học (được nhà nước Liên Xô xây dựng tặng nhân dân Ba Lan năm chục năm về trước, chính giữa đất đô thành) là cuốn từ điển các câu chửi và các từ tục tĩu ^[2] tiếng Ba Lan. Bao giờ ở Việt nam có một cuốn từ điển như thế? Tất nhiên trước đó những ngôn từ và cách nói thô tục phải đuợc in ra (trên sách báo) đã chứ.

Trong cuốn từ điển mà tôi mua tại hội chợ sách đó có rất nhiều ví dụ về cách sử dụng và chuẩn chính tả được lấy từ các bài viết trên trang báo của ông cựu phát ngôn viên vốn nổi tiếng thông minh, hóm hỉnh, lợm lĩnh, luôn là người chiến thắng trong đấu khẩu. Nhưng cái nhà nước XHCN mà ông được cử ra trong rất nhiều năm để bảo vệ bằng lời nói đã không còn tồn tại (không phải do lỗi của ông). Nhờ đó, không phải là nhờ vào cái chức vụ phát ngôn viên, ông ta làm giàu bằng tờ báo thô tục, tờ báo châm biếm, trào phúng chính trị này. Không nghi ngờ gì nữa, khi được tự do ngôn luận ông ta đã thi hành triệt để cái exhibitionism của mình. Người đọc cũng nhờ đó mà cảm thấy đã được “cởi trói” và cởi trần truồng. Người đọc, những người mà trước đây khi ông Jerzy Urban hành nghề phát ngôn viên thì họ còn phải ăn nói và ăn vận theo khuôn khổ. Người đọc, những người đã từng coi ông ta là kẻ thù, từng đồng nhất ông ta với giả dối, với thời gian thiết quân luật- hà khắc và tội ác. Tự do nói thật đã làm họ đến gần nhau.

Ở các xã hội dân chủ và tự do, exhibitionism hiểu theo nghĩa nào cũng được, được các nhà sáng tạo tận dụng thường xuyên. Rất có thể họ bị xử phạt hành chính, nhưng cái quan trọng là họ được làm và người xem được thưởng thức. Nói về mặt thể xác thì La Toàn Vinh đã nhiều lần thực hành exhibitionism trong nghệ thuật tạo hình, trong performance. Và hơn thế nữa, anh đã thực hành nó khi viết về khả năng tài chính và tình dục của mình ngay trên diễn đàn talawas! Không chê đâu thưa anh, chỉ có cố mà bắt chước mà thôi!

Phạm Thị Hoài và trước đó, Đỗ Kh. cũng đã từng thoát y trong khi viết. Exhibitionism phải chăng là cá tính của những người đẹp trong phương diện tâm hồn và rất có thể, về thể xác? Chắc chắn đó là cá tính của những người tự do, những người cảm nhận được tự do và cho mình là người tự do. Bây nhiêu thôi cũng đủ hạnh phúc lắm rồi!

Ngày 8 tháng chín năm 2003, một nhóm ca sỹ, nghệ sỹ Việt Nam, Mỹ Tâm, Hồng Vân, Quang Linh, Lam Trường, Tuấn Hưng, Bảo Quốc biểu diễn tại Cung văn hoá, thủ đô Vác-xô- vi, Ba Lan. Dám chắc rằng họ đã phô trương. Biểu diễn mà không phô trương sao được? Có thể không phải là họ đã phô trương tất cả, nhưng rất có thể là nhiều hơn khi biểu diễn trong nước. Tôi thường nhận định như vậy. Anh bạn trẻ mới quen, tự cho mình là lãng tử, đã phá tan cái nhìn cổ hủ của tôi. Không đi xem ca nhạc, anh bạn trẻ mới từ Việt Nam sang này đến thăm tôi. Hai người đàn ông tâm sự về giới trẻ Việt Nam, về tình dục mà không hề có chủ đề taboo nào cả. Những gì mà anh bạn trẻ này kể cho tôi về giới trẻ, về tình dục của giới trẻ Việt Nam đã đưa tôi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Nếu chỉ qua những gì trên đài báo và những gì được in ra thì làm sao tôi có thể biết được về các khái niệm, các hành động, các suy nghĩ của giới trẻ Việt Nam. Tôi vẫn nghĩ rằng xã hội Việt Nam thiếu những “sa đoạ và thoái hoá” như ở các nước tư bản phát triển, ít ra là trong lĩnh vực tình dục. Rất nhiều từ ngữ, khái niệm, hành động, vật thể không đuợc thể hiện trên báo chí, sách, phim ảnh Việt Nam? Hay là nó được gói ghém, được mặc những bộ đồ che đậy thích hợp như Phạm Thị Hoài đã từng phân tích?

Tâm sự về tình dục, lại đang ở cái lứa tuổi sung sức như chúng tôi mà không được thi hành cái hành động tình dục thì khó mà sống qua đêm được. Tuy miễn cưỡng, tôi nhấc ống nghe, gọi điện hỏi số máy các agencja towarzyska ^[3] (tờ báo mà tôi mua hàng ngày không đăng quảng cáo các hãng này). Nhân viên hãng điện thoại trả lời tôi một cách rất tự nhiên, mặc dù tôi hỏi dè dặt, không tin là sẽ nhận được thông tin trả lời.

Warszawa, 09.09.2003

© 2003 talawas