Nếu bạn chưa từng tới nước Nga vào lúc đông giá nhất, bạn sẽ có cảm tưởng đó là một đất nước của giá lạnh và tăm tối triền miên. Và quả tình đôi khi cũng như vậy thật. Nhưng hôm nay thì không.

Hôm nay, nước Nga đông thì đang ở trạng thái tuyệt diệu nhất. Tôi bừng tỉnh dưới bầu trời trong vắt như pha lê và ánh nắng chói chang. Vào những ngày như thế này có thể thấy nước Nga đẹp một cách tráng lệ. Khi nhiệt biểu thủy ngân xuống đến âm 12 độ C thì vùng thôn quê này bỗng biến thành một xứ sở thần tiên đầy băng tuyết.

Những cây bạch dương khô cóng trông như những cây kẹo bông khổng lồ chĩa thẳng lên một bầu trời không tì vết.

Những cây thông xanh rờn trơ trọi giữa một thế giới băng tuyết như thể chúng được phủ bằng những tảng đường lớn. Tuyết dưới chân chắc và giòn đầy vẻ thơm ngon.

Thành phố Saratov là một bất ngờ ngoài trông đợi khác. Như một quy tắc, các thành phố Nga đều kinh khủng đến mức không nơi nào có thể tệ hơn. Một số ít vùng lân cận nhiều di tích lịch sử (mới gần đây còn) chưa bị Stalin, Khrushchev và Brezhnev xoá sổ thì giờ đây đang bị các nhà thầu xây dựng san ủi.

Vậy mà suốt bấy lâu Saratov vẫn thoát được những tàn phá của cả chủ nghĩa cộng sản lẫn chủ nghĩa tư bản. Các đường phố đầy vẻ quyến rũ với những công trình kiến trúc thời Sa hoàng [vẫn còn] nằm ngang dọc khắp bờ tây sông Volga.

Đi về phía bờ sông, tôi phát hiện một nhà hàng Đức tuyệt vời bán bia Đức và xúc xích Đức thứ thiệt!

Dòng Volga ở đoạn này rộng gần năm cây số, và vào thời điểm này trong năm nó được phủ băng dầy tới một mét. Dân địa phương thậm chí còn mang cả ô tô ra lượn vi vu trên đó!

Những con Gấu Bạc

Nhưng mục đích thực sự của tôi không phải là tới Saratov để hưởng thời tiết mùa đông, mà là để lần theo dấu vết một “đàn” Gấu Nga. Không phải những con vật bốn chân có lông ấm đâu, mà là loại “gấu” lớn màu bạc có cánh và có động cơ phản lực. Ngay phía bên kia sông Volga nhìn từ Saratov là Engels, nơi đồn trú của lực lượng máy bay ném bom hạt nhân chiến lược của Nga.

Từ hơn 15 năm nay, tính từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, phi đội máy bay ném bom hạt nhân chiến lược của Nga (ở phương Tây, chúng được NATO gọi bằng mật danh “Gấu”) đã rút vào ngủ đông.

Nhưng trong vòng sáu tháng vừa rồi, những con Gấu Tupolev Tu-95 lại bắt đầu lảng vảng. Những chiếc oanh tạc cơ khổng lồ sơn bạc đã nhiều lần bị phát hiện tới gần các vùng bờ biển của Scotland, Na Uy và Alaska. Điều này đã khiến có người nói tới một cuộc Chiến tranh Lạnh mới.

Việc đầu tiên của tôi là xác định vị trí của căn cứ. Cuộc Chiến tranh Lạnh cũ chấm dứt có lẽ đã lâu, nhưng căn cứ không quân Engels vẫn không xuất hiện trên tấm bản đồ Nga hoặc trên thiết bị dẫn đường vệ tinh (satnav) của tôi. ^[1] Cuối cùng tôi cũng tìm ra được căn cứ đó, cảm giác mà tôi trải qua là nó hiển nhiên không có gì đáng sợ.

Tôi từng có mặt ở một vài căn cứ không quân Mỹ, và ấn tượng áp đảo về chúng là tiền và cơ bắp. Tại những căn cứ đó mọi thứ đều tối hảo và nhiều vô kể. Căn cứ Engels thì nom giống như thể trong hai chục năm qua nó không được chi lấy một đồng xu nhỏ.

Những con Gấu bạc nằm bên rìa đường băng, phơi thân trước làn gió đang cào cắn chúng. Giữa cảnh một căn cứ không quân hư nát chúng có vẻ như vẫn còn rất tốt. Song không thể phủ nhận một sự thật là lũ Gấu giờ đây chỉ còn là những thiết bị bay đã lỗi thời. Chúng cất cánh lần đầu vào những năm 1950!

Thật buồn là tôi không được bay trên một trong những con thú màu bạc kia. “Người nước ngoài không được phép”, một người dễ gần là nhân viên của Bộ Quốc phòng bảo tôi. “Ông có thể phát hiện những bí mật quân sự của Nga!” bà nói và mỉm cười với điệu bộ hài hước.

Thay vì vậy, tôi được mời ăn tối ở nhà một viên chỉ huy biên đội. Vào lúc hai giờ sáng, trong men vodka và vị trứng cá muối, anh mô tả cho tôi cảnh bờ biển nước Anh nhìn từ độ cao 10500 mét (= 35000 feet) nó ra sao.

“Toàn bộ rực rỡ như cây thông Noel,” anh nói. “Dân các ông phải có quá nhiều tiền thì mới đủ sức vung tay phí phạm đến thế”.

Chúng tôi nâng cốc uống mừng tình hữu nghị bất diệt giữa nhân dân Nga và nhân dân Anh. Tôi được tặng một cái ghim cài danh dự của phi công, rồi ngất ngưởng quay về khách sạn trong cảm xúc lâng lâng ấm áp.

Chắc chắn đó không phải là cảm giác về một cuộc Chiến tranh Lạnh mới.

Bản tiếng Việt © 2008 talawas

^[1]Điều này có nghĩa rằng phía Nga vẫn coi căn cứ Engels là một mục tiêu quân sự bí mật. (Chú thích của talawas.)