Thú thật đọc xong baì viết Điều gì đã thật sự diễn ra ngày 8.1.2005? (talawas, 08.2.2005) của ông Phan Xuân Lâm, tôi thoáng giật mình, vì thấy baì này vô tình gieo mối hoài nghi về tính lương thiện của ngư dân làng Hậu Lộc Thanh Hoá. Sau đó phaỉ cố gắng đọc lại bài viết cuả ông 3 lần, để chắc là mình không hiểu sai ý cuả tác giả, vì tôi, và chắc mọi người Việt Nam (VN) theo dõi vụ việc đều muốn biết sự thật về vụ này.
SUY NGHĨ ĐẦU TIÊN về baì viết của ông Lâm là ông rào trước đón sau quá kỹ, khiến người đọc không thể theo dõi dễ dàng mạch văn của ông dù ông có đánh số thứ tự 1, 2, 3.
SUY NGHĨ THỨ HAI là có sự thiếu cân xứng trong các ý kiến ông nêu lên. Xin dẫn chứng qua các phần do ông đánh số:
Phần 1: Dài chừng một trang giấy in, nói về sự phẫn nộ cuả dư luận phía người Việt, tiếp theo đó là hàng loạt câu hỏi về phía Trung Quốc (TQ) bắt đầu bằng chữ “nhỡ”: “Nhỡ những nhân chứng và vật chứng của họ là có thật thì sao?”
Nếu chữ nhỡ xảy ra, theo tôi hiểu: Họ ở đây là TQ, và nhân chứng ở đây là những người đánh cá VN (hiện đang bị giam tại TQ) nhận tội ăn cướp, cộng thêm các nhân viên trên tàu TQ “chứng nhận” có thấy ngư dân VN ăn cướp thật. Vật chứng, là các nhân viên trên tàu TQ “chứng nhận” trên các tầu VN bị hải quân TQ bắt giữ có mang theo súng ống, đạn dược.
Phần 2: Dài hơn trang giấy in: khai triển rộng hơn ý kiến đã nêu trong phần 1 gồm hai ý chính:
- Sự phẫn nộ của phía VN và tính lương thiện cuả ngư dân VN có đáng tin hay không?
- “Nhỡ những người đánh cá Việt Nam không hẳn là lương thiện, vô tội trong vụ việc này thì sao?” Tiếp theo câu hỏi này là hàng loạt những lý luận và kịch bản có tính cách giả thuyết ông nêu lên để hỗ trợ cho ý kiến ông đã nêu lên trong phần 1.
Phần 3: Dài hơn 3 trang để nói lên tính cách chậm chạp của các thông tin liên quan đến vụ việc và nhất là để nói đến tính cách bất nhất trong các lời kể của các nhân chứng như về giờ giấc cuả sự cố “5 giờ, 8 giờ và 10 giờ. Giờ nào thì đúng?”, thông tin về số tàu đánh cá bị nạn “Vậy 2, 3, hay 4 tầu liên quan?”, về các tầu TQ có mang cờ hay không mang cờ, về nguyên nhân xảy ra vụ việc…
Sự mất cân xứng trong bài viết cuả ông Lâm, phần 3 quá dài, (phần lớn nêu lên những giả thuyết cùng chi tiết có hại cho đồng bào đánh cá) làm cho phần này lấn lướt cả hai cái kết luận mang danh hai kịch bản a và b của ông.
SUY NGHĨ THỨ BA là ông có vẻ coi trọng các chi tiết và giả thuyết mà coi nhẹ những sự kiện quan trọng đã được minh nhiên xác nhận từ cả hai nước:
- Ngày mồng 8 tháng Giêng vụ việc xảy ra mà ngày 14 “người phát ngôn Bộ Ngoại giao TQ Khổng Tuyền nói cảnh sát biển của TQ xả súng vào các tàu này vì cho họ có “hành vi cướp biển”. Họ cũng xác nhận TQ có bắn chết 8 người, và giam giữ 8 ngườì trong vụ này.
Qua sự kiện trên, ông thấy TQ đã mặc nhiên xác nhận rằng, vụ việc xảy ra trong vùng biên giới biển 2 bên mà TQ không thông báo cho phiá VN biết ngay mà tự ý “đơn phương xử lý”, đợi bảy ngày sau (14-1) mơí ra tuyên bố cáo buộc ngư dân VN.
Ngày 16-1 Bộ Ngoại giao VN tuyên bố Hành động này vi phạm Hiệp định phân định vịnh Bắc bộ và Hiệp định hợp tác nghề cá VN – Trung Quốc.
Hiện nay VN và TQ không ở trong tình trạng thù nghịch, mà đang vào dịp kỷ niệm 55 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa CHXHCN Việt Nam với CHND Trung Hoa, LB Nga, CHDCND Triều Tiên, CH Séc, CH Slovakia, CH Hungary, Rumani, CH Ba Lan, CH Bulgaria và CH Albania. Có cả Phó Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc Cố Tú Liên sang thăm Việt Nam nhân dịp này.
Như vậy tính cách đơn phương xử lý là không phù hợp với các hiệp định về vịnh Bắc Bộ, với cách giải quyết thông thường giưã hai nước có thiết lập bang giao.
- TQ cũng xác nhận sẽ đưa các ngư dân VN ra toà xét xử và đã “đơn phương” điều tra họ, và sẽ “đơn phương” nêu lên những nhân chứng và vật chứng.
Hai người trong một nước có tranh chấp với nhau, không thể đơn phương xử lý, mà phaỉ qua các tòa án có thẩm quyền trên cả nước, để tránh sự thiên vị. Và hai nước có tranh chấp ở biên giới trên bộ, trên biển, phaỉ giaỉ quyết trước hết qua đường lối ngoại giao, qua các ban điều tra hỗn hợp, và nếu cần qua các tòa án quốc tế. Việc “đơn phương điều tra” những ngươì đang bị TQ giam cầm, và “đơn phương đưa ra những nhân chứng và vật chứng” hiện đang do phía TQ quản lý như vậy không có giá trị pháp lý, vì không khách quan.
SAU CÙNG ví thử như do lãnh hải chồng chéo, lưới ngư dân hai bên có móc vào nhau, và ngư dân VN có ném chai lọ bát điã sang phía tàu TQ thật đi nưã, thì điều này cũng không thể biện minh cho việc dùng súng cuả hải quân TQ, ở mức độ gây ra những thiệt hại chết người cho ngư dân VN như ta đã biết.
Ông A và ông B là hàng xóm. Con ông A và con ông B hay va chạm ở hàng rào phân ranh. Một hôm con ông A cho rằng con ông B lấn đất và cất tiếng chửi, ông B không thể đơn phương bắt nhốt con ông A và đơn phương… xử lý bằng búa!
Thường thường trước toà án “có thẩm quyền”, các luật sư hay dùng “mẹo” đặt câu hỏi vặn làm các nhân chứng phiá bên kia phải lúng túng, để cho thấy có sự mâu thuẫn giưã lời khai cuả các nhân chứng, và tạo ra sự hoài nghi về tính trung thực cuả các lơì khai, cùng tính khả tín cuả các chứng nhân. Nhưng khi những sự kiện chính (Ông B đơn phương xử lý bằng buá với con ông A) đã được xác nhận, thì cho dù các
nhân chứng có mâu thuẫn về các chi tiết như có ông nhân chứng nói vụ việc xảy ra lúc 2 giờ trưa, có bà nói lúc 4 giờ chiều, có chị lại khai trước toà rằng con ông A không phải chỉ chửi con ông B, mà “chửi bố nó”… các chi tiết mâu thuẫn này cũng không thể che đậy đưọc sự kiện chính đã được cơ quan điều tra ghi nhận.
Tôi không quen viết lách, gắng viết bài này để bênh vực cho ngư dân Thanh Hoá và mong rằng vụ việc sẽ được giả quyết thoả đáng và câu chuyện sẽ chấm dứt tại Vịnh Bắc Bộ. Phải mong thế, vì “nhỡ” sau vịnh Bắc Bộ, có chuyện xảy ra tiếp ở Biển Đông thì sao?
Thói thường, khi có người đạp lên chân thì ta phaỉ tri hô lên. Cứ lặng lẽ chịu đựng họ sẽ tiếp tục dấn bước và những người chung quanh có ai biết gì đâu! Trên trường quốc tế cũng vậy.
Nếu có bạn nào chia sẻ mối ưu tư cuả tôi, xin đọc thêm baì của 3 nhà nghiên cưú VN từ năm 1998, nhưng vẫn còn mang tính chất thời sự, taị website: http://hoithao.viet-studies.org/newyork98.htm
© 2005 talawas