Với bài viết Đứng trên hay đứng ngoài? Đối thoại hay đối thọi? (talawas, 27.9.2004) ông Lê Anh Dũng làm ra vẻ đang phê bình cung cách đối thoại của một số người đang tranh luận trong chuyên đề “Chiến tranh nhìn từ nhiều phiá”. Ông làm ra vẻ đau buồn khi chứng kiến những “tinh hoa của tinh hoa” cãi cọ nhau một cách thiếu tao nhã. Và nhân dịp này, ông lôi thêm những vụ tranh luận khác (về những đề tài khác, trên những diễn đàn khác) vào đây, để minh hoạ cho lý do của nỗi đau buồn của ông. Nói tóm lại, ông Lê Anh Dũng muốn giảng cho những “tinh hoa của tinh hoa” biết thế nào là đối thoại tao nhã trong những cuộc bút chiến.

Việc làm của ông, tuy lạc đề, nhưng có lẽ cũng có ích, vì nếu bài giảng của ông có giá trị thì nó sẽ khiến các nhà tranh luận xét lại ngôn ngữ của mình sao cho có chừng mực trong khi đối thoại (thay vì “đối thọi”) với đối phương. Thế nhưng, xem ra thì loại ngôn ngữ ông Lê Anh Dũng dùng còn mang tính “đối thọi” hơn cả những trường hợp mà ông nêu lên.

Trước hết ông nêu lên trường hợp Trương Vũ và Phạm Hữu Trác. Ông Trương Vũ nói: “Với những dòng chữ này, tôi chấm dứt phần tham dự của tôi vào những tranh luận liên quan đến vụ kiện William Joiner Center”. Còn ông Phạm Hữu Trác nói: “Cổ nhân nói hàm huyết phún nhân, tiên ô ngã khẩu” và kết luận “Tôi chấm dứt tranh luận ở đây, hứa sẽ không làm bận lòng những ai đã đọc hai bài viết của tôi”. Kế đến, ông nêu lên trường hợp các ông “Nguyễn Hưng Quốc, Hoàng Ngọc Tuấn, Đặng Tiến, và một số học giả trong nước” buông” những lời cạn tàu ráo máng với nhau” trước đây trên Hợp Lưu. Rồi ông nêu ra trường hợp đại tá Phạm Văn Liễu cùng tiến sĩ Vũ Ngự Chiêu “không thốt nổi những lời tử tế, nhân hậu”.

Tôi cũng đã có dịp kỹ đọc tất cả những bài tranh luận văn học của các vị có tên ở trên (ngoại trừ các bài của các ông Phạm Văn Liễu và Vũ Ngự Chiêu). Sau khi đọc bài “Đứng trên hay đứng ngoài? Đối thoại hay đối thọi?” của ông Lê Anh Dũng, tôi lại đem các bài tranh luận ấy ra đọc lần nữa. Thành thật mà nói, đem ra so sánh các bài với nhau, tôi thấy không có bài nào dùng chữ thiếu tao nhã như bài của chính ông Lê Anh Dũng.

Ông Lê Anh Dũng đã dùng những câu chữ như sau để mô tả những người mà ông gọi là “tinh hoa của tinh hoa” (tôi xin dùng mặt chữ đậm để quý độc giả xem cho rõ): “lăng mạ, nói trên đầu nhau, phun vào nhau những lời ác độc”, “cay độc, xấc xược, nói trên đầu người khác”, “miệt thị, nói cứ như bố người ta”, “đánh nhau bằng đòn giang hồ”, “tất cả những sự độc ác, hằn học”, “tàn bạo”, “ác độc giữa người với người… được thể hiện ở mức độ cao nhất”, “không thốt nổi những lời tử tế, nhân hậu”, v.v.



Ông Lê Anh Dũng khuyên người khác nên bình tĩnh, nhưng chính ông lại có thể phán xét về người khác một cách vội vã. Ví dụ, ông vừa thẳng tay dùng loại ngôn ngữ trên đây để mô tả thái độ của họ, lại vừa cho mình cái quyền “tôi không nhớ chắc”. Rõ là ông không nhớ chắc và không đọc kỹ (hay chỉ nghe phong phanh ai kể lại, cho nên ông lôi cả Đặng Tiến vào cuộc tranh luận cách đây vài năm trên Hợp Lưu. Không nhớ chắc, nên ông tưởng tượng những người tranh luận đã dùng những lời lẽ “cạn tàu ráo máng” với nhau. Thưa ông, họ có phê phán nhau kịch liệt đến cùng đấy, nhưng những lời phê phán chỉ hạn chế trong phạm vi chuyên môn, tranh cãi nhau về cung cách làm việc và kiến thức văn học, chứ không ai dùng loại ngôn ngữ như ông dùng trên đây. Không nhớ chắc, mà đã thẳng tay kết án như vậy thì sao ông lại khuyên người khác nên bình tĩnh. Tôi đã đọc kỹ tất cả các bài của họ thì thấy không có ai thiếu bình tĩnh đến mức đem đại chuyện “không nhớ chắc” ra để làm cơ sở mà tấn công người khác theo kiểu của ông cả.



Để kết luận, tôi đề nghị ông Lê Anh Dũng bình tĩnh đọc lại chính bài viết “Đứng trên hay đứng ngoài? Đối thoại hay đối thọi?” của ông, và tự xét xem ông đã “Đứng trên hay đứng ngoài? Đối thoại hay đối thọi?” Ông bảo người ta là “lăng mạ, nói trên đầu nhau, phun vào nhau những lời ác độc, hoặc cao hơn thì phán bảo… rồi quay lưng đi…” Tôi chẳng thấy ai làm vậy. Tôi thấy ai cũng mất thì giờ, vắt óc ra viết hàng ngàn chữ để phân tích, nhận định đến cùng, rồi khi tự thấy đã đủ ý thì mới xin cáo từ. Tôi nghĩ chỉ có ông mới làm vậy. Ông thấy có đúng vậy không?

Tôi cũng vừa đọc lại bài viết của tôi và tự xét tôi chưa hề dùng bất cứ câu chữ nào thiếu tao nhã để gán cho cái tính cách của ông Lê Anh Dũng (những chỗ tôi tô đậm đều là câu chữ của ông Lê Anh Dũng). Bởi thế, tôi tự cho mình cái quyền được dùng một chữ rất nhẹ (so với bộ từ vựng mà ông Lê Anh Dũng dùng để phê phán những người khác), đó là chữ “tệ”. Tôi muốn nói bài viết và thái độ của ông “tệ” lắm. Và tôi cũng xin bắt chước một câu văn của ông và chắp thêm vài chữ để viết thành một câu tặng cho ông: Dân Việt Nam là cái giống dân gì mà lại có người “tệ” đến thế!

© 2004 talawas