Nguyễn Tôn Hiệt – “Thơ đến từ đâu”, và một số câu hỏi dành cho anh Nguyễn Đức Tùng
04/12/2009 | 11:00 sáng | 79 Comments
Category: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: Thơ đến từ đâu
Nhiều độc giả chắn hẳn đã đọc loạt bài phỏng vấn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU trên talawas do nhà thơ Nguyễn Đức Tùng thực hiện từ tháng 6/2006 đến tháng 1/2008. Bây giờ thì loạt bài đó vừa được nhà xuất bản Lao Động in thành sách ở Việt Nam và đã ra mắt vào ngày 1/12/2009.
Ngay ở đầu lá “Thư cảm ơn và thư mời tham dự buổi ra mắt cuốn sách Thơ đến từ đâu”, anh Nguyễn Đức Tùng đã kính gởi “Các nhà thơ có mặt trong Thơ đến từ đâu”. Nhưng ở phần dưới của lá thư ấy, anh Nguyễn Đức Tùng lại viết: “Một số bài đã không thể đưa vào sách lần này vì nhiều lý do khác nhau. Một số danh xưng đã được viết tắt. Một số câu và đoạn đành phải cắt bỏ. Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về vấn đề này và cuối cùng đã đặt lòng tin của cá nhân tôi vào những nhà biên tập đầy tài năng và trách nhiệm.”
Căn cứ theo đoạn văn này, ta có thể hiểu rằng các nhà thơ có mặt trong cuốn sách THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU chắc chắn không phải là 100% các nhà thơ đã có mặt trong loạt bài THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU trên talawas. Đồng thời, ta cũng có thể hiểu rằng “những nhà biên tập đầy tài năng và trách nhiệm” của nhà xuất bản Lao Động đã ứng dụng “tài năng” và “trách nhiệm” của họ để làm cái việc mà người ta thường gọi là kiểm duyệt.
Mấy ngày qua, tôi có trao đổi với một số nhà thơ đã từng có mặt trong loạt bài THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU trên talawas, thì thấy họ thắc mắc rằng cho đến nay họ vẫn không biết họ còn có mặt trong cuốn sách THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU hay không, và nếu họ còn có mặt, thì những câu trả lời phỏng vấn của họ đã bị cắt bỏ hay sửa đổi như thế nào. Thậm chí, có người lấy làm tiếc rằng đã lỡ tham gia vào loạt bài THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU trên talawas, nên bây giờ phải băn khoăn…
Những thắc mắc và băn khoăn này là phản ứng rất hợp lý của họ, vì bất cứ một sự sửa đổi hay cắt bỏ câu chữ nào ngoài ý muốn của họ, hay ngược lại ý muốn của họ, thì cũng đều có thể khiến cho ý tưởng của họ và thậm chí tư cách đạo đức của họ bị hiểu lầm. Chẳng hạn, một câu nói mang tính phê phán thẳng thắn, trung thực của một nhà thơ dũng cảm bị những người biên tập cuốn sách cắt ra khỏi một đoạn văn, để làm vừa lòng chính qiuyền, thì những gì còn lại trong đoạn văn đó có thể bị hiểu thành những lời nói vô thưởng vô phạt của một nhà thơ hèn nhát. Nguy cơ này rất dễ xảy ra, và nếu nó xảy ra, thì nhà thơ không dễ gì mà cải chính với độc giả của cuốn sách, nhất là đối với những độc giả chưa từng đọc bản gốc trên talawas.
Trước đây, tôi cũng là một trong những nhà thơ được anh Nguyễn Đức Tùng mời tham gia vào loạt bài phỏng vấn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU trên Talawas. Ban đầu, tôi nhận lời mời, và nhận những câu hỏi của anh, vì thấy trong số người được anh phỏng vấn có những nhà thơ mà tôi rất kính phục về tư cách. Thế nhưng, sau vài ngày ngẫm nghĩ, tôi bỗng cảm thấy e ngại rằng nếu một ngày nào đó loạt bài này được anh mang về xuất bản thành sách tại Việt Nam, thì chữ nghĩa và ý tưởng của tôi, vốn thẳng thừng về chính trị, ắt là khó mà còn nguyên vẹn. Vì e ngại trước một nguy cơ như vậy, tôi đã dừng lại và không tham gia nữa.
Giờ đây, cái nguy cơ mà tôi e ngại ấy quả thực đã xảy ra cho một số nhà thơ trong loạt bài phỏng vấn ấy. Mức độ lệch lạc như thế nào thì chưa biết, vì các nhà thơ ấy chưa có sách trong tay để so sánh và nhận định.
Vì những lý do trên, xin anh Nguyễn Đức Tùng thẳng thắn công bố ở đây cho tất cả các nhà thơ liên hệ cũng như độc giả được biết:
– Những nhà thơ đã bị/được loại ra khỏi cuốn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU là những ai?
– Một số bài đã không thể đưa vào sách “vì nhiều lý do khác nhau” là những bài nào, và những lý do đó là gì?
– Một số danh xưng của ai đã bị viết tắt?
– Một số câu và đoạn nào “đành phải” cắt bỏ?
Khi đã có thông tin đầy đủ về những điều này, các nhà thơ liên hệ cũng như độc giả sẽ có điều kiện để nhận định mức độ dị biệt giữa bản gốc trên talawas và bản được Nhà xuất bản Lao Động biên tập. Qua đó, mọi người có thể nhìn thấy động cơ và định hướng của việc “biên tập”, và đồng thời có thể đánh giá “tài năng” và “trách nhiệm” của những người biên tập mà anh Nguyễn Đức Tùng đã hoàn toàn tin cậy, giao phó và hết lòng ca ngợi.
Trong lá “Thư cảm ơn”, anh Nguyễn Đức Tùng đã khẳng định: “Trong bất cứ hoàn cảnh nào, các quyết định mà họ đưa ra là những quyết định tốt nhất có thể có được đối với cuốn sách, đối với văn học Việt Nam, trong tình hình hiện nay, với tinh thần trách nhiệm cao nhất mà tôi từng được biết.”
Như thế, theo nhận định của anh, các quyết định của ban biên tập ấy là những quyết định “tốt nhất có thể có được” đối với cuốn sách. Hơn thế nữa, đó cũng là những quyết định “tốt nhất có thể có được” đối với văn học Việt Nam, “trong tình hình hiện nay”.
Các nhà thơ liên hệ, cũng như độc giả (trong số đó có tôi), có thể tự hỏi rằng: Phải chăng việc loại bỏ một số nhà thơ và một số bài ra khỏi cuốn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU, việc viết tắt danh xưng của một số người, và việc cắt bỏ một số câu và đoạn trong bản gốc, là những việc làm “tốt nhất có thể có được” đối với cuốn sách và, hơn nữa, đối với văn học Việt Nam “trong tình hình hiện nay”?
Tôi thiển nghĩ “trong tình hình hiện nay”, văn học Việt Nam, cũng như tất cả các lĩnh vực khác trong xã hội Việt Nam, cần một sự thay đổi triệt để. Để có thể thay đổi triệt để, cần có những nhận định và phê phán thẳng thắn và dũng cảm. Nếu ban biên tập của Nhà xuất bản Lao Động thật sự có “tinh thần trách nhiệm cao nhất” như anh Nguyễn Đức Tùng ca ngợi, thì họ phải hết sức bảo vệ cho tiếng nói của những nhà thơ thẳng thắn và dũng cảm. Ngược lại, nếu họ ra tay loại trừ những nhà thơ ấy và cắt bỏ những tiếng nói ấy, thì hiển nhiên là cái “tinh thần trách nhiệm cao nhất” của họ không phải là “tinh thần trách nhiệm cao nhất” đối với văn học Việt Nam, mà chỉ là cái “tinh thần trách nhiệm cao nhất” để làm vừa lòng nhà cầm quyền mà thôi.
Và nếu thế, anh Nguyễn Đức Tùng giải thích như thế nào khi anh đã nỗ lực bằng mọi giá để cuốn sách THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU được xuất bản tại Việt Nam? Có đáng để một tác giả hải ngoại nỗ lực đóng góp thêm vào Việt Nam một cuốn sách văn học phù hợp với đường lối của nhà cầm quyền? Và nếu thế thì anh thực sự đóng góp gì cho văn học Việt Nam?
Tất nhiên những câu hỏi này chỉ nẩy sinh từ một giả thuyết. Giả thuyết này đúng hay sai như thế nào thì phải chờ cho đến khi anh Nguyễn Đức Tùng thẳng thắn công bố đầy đủ những tên người bị loại trừ và tất cả những chi tiết bị sửa đổi và cắt bỏ, để mọi người có thể so sánh với bản gốc và thẩm định về “tài năng” và “trách nhiệm” của nhóm người biên tập và, tất nhiên, về quan điểm văn học và chính trị của chính anh.
Nếu THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU tiếp tục hiện hữu qua hai văn bản dị biệt, một cho độc giả ở nước ngoài, một cho độc giả ở trong nước, ai đọc bản nào thì hiểu theo bản ấy, mà anh Nguyễn Đức Tùng không có một lời giải thích thật rốt ráo để làm sáng tỏ vấn đề, thì chí ít đây là một sự thiếu ngay thẳng và không đẹp đẽ trong sinh hoạt văn học.
___________
Phụ lục
Hôm nay, tôi thấy trên blog của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo có bài “Nhà thơ và Tự do”, trong đó có một đoạn mô tả vài diễn biến trong quá trình “biên tập” cuốn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU, như sau:
“… khi đưa bản thảo đến Nxb Hội Nhà Văn, nó đã được biên tập cắt xén rất kỹ lưỡng, thậm chí 1 số tác giả bị loại bỏ vì cái tên của họ, nhưng vẫn bị cơ quan chủ quản là Hội Nhà Văn Việt Nam họp hội đồng thẩm định, và cuối cùng là công an bảo vệ văn hóa của Bộ Công an thẩm định lần chót. Rốt cuộc thì bài phỏng vấn dài dành cho 4 nhà thơ trong nước và hải ngoại (Du Tử Lê, Trần Mạnh Hảo, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Thụy Kha) trong 1 cuộc gặp mặt tại Sài Gòn vào tháng Tư năm 2007 bị loại bỏ khỏi tập bản thảo. Trong khi nhà văn Trung Trung Đỉnh (Giám đốc Nxb HNV) đang tiếp tục thương thuyết để giải cứu cho bài phỏng vấn đó, thì đùng một cái, Nxb Lao Động công bố ra mắt cuốn sách này. Thấy rất khó cho Nxb Hội Nhà Văn, nhóm những người bạn được tác giả ủy quyền đã “bí mật” trao bản thảo cuốn sách cho Nxb Lao Động, và chỉ trong một thời gian ngắn, cuốn sách đã được biên tập kỹ, và được cấp phép, được vào nhà in, đươc nộp lưu chiểu, và được phát hành đúng quy định của Luật xuất bản… mà bài phỏng vấn tại Sài Gòn vẫn có mặt trong cuốn sách.”
Sinh hoạt văn học Việt Nam “trong tình hình hiện nay” vui thật! Xuất bản sách mà nghe như truyện trinh thám!
3/11/2009
© 2009 Nguyễn Tôn Hiệt
© 2009 talawas blog
Bình luận
79 Comments (bài “Nguyễn Tôn Hiệt – “Thơ đến từ đâu”, và một số câu hỏi dành cho anh Nguyễn Đức Tùng”)
« Trang trước 1 2 3 4 5 6 Trang sau »
@Nguyễn Đăng Thưòng
“Nồi canh ở đây là nồi canh thơ. Tôi có thể là con sâu thi sĩ làm rầu nồi canh thơ, nếu tôi cứ khư khư từ chối không cho biên tập bôi bỏ. Tôi rút ngắn câu tục ngữ quen thuộc để khỏi làm mất thì giờ của độc giả.
Lẽ ra tôi nên dùng ẩn dụ “thọc gậy bánh xe” thì sẽ chính xác và dễ hiểu hơn chăng?
Xin bác vui lòng châm chước cho nhé. (NĐT)
Hình như có một cái gì hơi hơi khách sáo trong trao đổi ngắn giữa chúng ta anh Thường ạ, vậy thì xin phép quần hào cho phép tôi nhắc nhà thơ một tí xíu kỷ niệm vui: hồi anh có lời qua tiếng lại với một nhà văn hay nhà thơ nữ nào đó ở talawas bộ cũ thì phải, anh Thường còn nợ tôi câu thơ nhắc tuồng “Nó bảo nhau rằng: “ấy ái uông” đấy nhé. Nói cho vui thế để trở lại “nồi canh thơ” và “con sâu” đó thôi: chẳng ai nghĩ rằng anh là “con sâu” và ngoài những ai tự nhận họ là những người không “lố bịch” cũng chẳng mấy ai nghĩ rằng “Thơ đến từ đâu” là một “nồi canh thơ” cả. Cả câu chuyện có lẽ cũng đã hơi bị dài rồi, nhắc nhau chỉ vì tôi yêu một số bài của thơ anh đấy chứ.
Thân ái,
ptv
Hồi đầu năm nay báo của công an trong nước có lên án loạt thơ “Nở ngày” của anh Nguyễn Đăng Thường đấy. Không biết anh có đọc chưa?
@ Phùng Tường Vân,
Bác đoán trúng phóc.
Xin thưa: Nồi canh ở đây là nồi canh thơ. Tôi có thể là con sâu thi sĩ làm rầu nồi canh thơ, nếu tôi cứ khư khư từ chối không cho biên tập bôi bỏ. Tôi rút ngắn câu tục ngữ quen thuộc để khỏi làm mất thì giờ của độc giả.
Lẽ ra tôi nên dùng ẩn dụ “thọc gậy bánh xe” thì sẽ chính xác và dễ hiểu hơn chăng?
Xin bác vui lòng châm chước cho nhé.
Đa tạ.
Về cái chính sách kiểm duyệt quái gở ấy.
Nó không chỉ nhằm bôi xoá những nội dung mà nó cho là không chấp nhận được, không được đụng chạm đến những “ông già”, “bà cả” của nó, nhưng “lố bịch” và quái gở hơn là nó cấm kỵ cái tên nhà văn này, thi sĩ nọ ngay cả khi những gì mà những người này viết không có một chút gì khiến cho những ông canh thức kiểm duyệt ấy phải cảnh giác cả. Tôi xin lấy một thí dụ: trong số trước tác của Võ Phiến chẳng hạn, có cơ man nào là thứ không hề thấp thoáng ngay cả đến cái cười khẩy của con người ấy, bây giờ muốn cho bà con ta ngoài ấy được đọc ông, chỉ những thứ ấy thôi, nếu như ai đưa một đề nghị là xin xuất bản những tùy bút, tạp bút, tạp văn… ấy và đưa ra một danh sách để các ông, bà kiểm duyệt không “nhẫn tâm” và không “lố bịch” ấy lựa chọn, bác bỏ… nhưng dứt khoát là đã chọn bài nào là phải để nguyên vẹn, cấm thay đổi, bôi bỏ dù chỉ là một chữ; vậy đến đây câu hỏi của tôi đặt ra cho những ai coi “không có kiểm duyệt là không có sách” là: một tác phẩm giả dụ nói trên các ngài có cho nó được xuất bản ở trong nước không?
Thế thì Vũ Hoàng Chương đúng là sai(y) rồi…
“Ngày trước Đinh Bộ Lĩnh, Trần Hưng Đạo hay Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du cũng một đám lao nhao láo nháo như lũ chúng ta bây giờ thôi.” (LTTV)
Thế thì đâu còn phải “Lũ chúng ta lạc loài dăm bảy đứa” như nhiều người trong chúng ta thường ngâm ngợi nữa nhỉ! Thực tình thì riêng tôi thấy nó ngông nghênh, khó nghe quá nữ sĩ ạ!
My apology!
20, 21, 22?
Tại đây, bạn Khánh Linh bảo có 21 bài trong tập Thơ đến từ đâu.
Tại đây, bạn Khánh Linh lại bảo có 22 bài.
Tại đây thì người biên tập cuốn sách này là nhà văn Đà Linh cho biết là có 20 bài.
Lạ lùng thay!
Người trong nước ơi,
Nếu tối nay nằm mơ, gặp lại ông Lê Đạt, nhờ nhắn với ổng rằng, văn học, lịch sử là cái chi chi mà hậu sinh chúng mình không được hàm hồ, hỗn.
Ngày trước Đinh Bộ Lĩnh, Trần Hưng Đạo hay Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du cũng một đám lao nhao láo nháo như lũ chúng ta bây giờ thôi. Họ đã sống đời họ, như Lê Đạt đã sống đời Lê Đạt, giờ chúng ta có quyền vô tư sống đời chúng ta.
Đi trên đường, thấy hoa đừng đạp, thấy đinh phải tránh. Nếu (có thể) được, kiếm cái kềm mà nhổ cây đinh đi, kẻo người sau không biết, vô tình giẫm lên. Đau lắm lắm!!!!
Thế nhé,
thanks
thvan
Nồi canh nào thế nhỉ?
” Biên tập đã đục bỏ nhiều câu chữ, đoạn văn, thơ giễu nhại, vân vân và vân vân – trong đó có đoạn văn mà nhà thơ Phan Nhiên Hạo đã trích dẫn và đặt ra câu hỏi trong phản hồi của anh ngày 4.12.2009.
Vì không quan tâm đến việc in sách trong nước, vì muốn xoa dịu thi sĩ Nguyễn Đức Tùng về các bài thơ giễu nhại, vì tôn trọng tinh thần dĩ hòa vi quý trong vài trường hợp đặc biệt, vì không muốn làm rầu nồi canh, vì… (NĐT)
Tôi thật tình không hiểu 4 chữ “làm rầu nồi canh” mà ông N.Đ. Thường dùng ở đây để chỉ cái gì trong câu chuyện này nếu quả nó là một hình thức rút ngắn của câu tục ngữ quen thuộc “con sâu làm rầu nồi canh”.
Trả lời nhà thơ Phan Nhiên Hạo, độc giả P, và các độc giả khác
Xin thưa: Nhà thơ Nguyễn Đức Tùng và tôi chỉ quen biết nhau qua thơ ca và điện thư. Bác sĩ/nhà thơ Nguyễn Đức Tùng luôn luôn trân trọng và bặt thiệp đối với tôi, một phần có thể là do bởi tuổi đời cao thấp giữa hai chúng tôi. Mà tôi thì có thể nói là ngược lại, những khi “nổi hứng/nổi khùng” tôi lôi các bài thơ của thi nhân Nguyễn Đức Tùng ra giễu nhại, như tôi đã giễu nhại một số ca từ và thơ của các tác giả khác, vì đó là quan niệm sáng tác theo hình thức hậu hiện đại của tôi.
Ngày 15.3.2009 nhà thơ Nguyễn Đức Tùng, qua điện thư, có gửi đến tôi bản biên tập trả lời phỏng vấn “Thơ đến từ đâu” của tôi (đăng trên talawas bộ cũ ngày 1.8.2006). Biên tập đã đục bỏ nhiều câu chữ, đoạn văn, thơ giễu nhại, vân vân và vân vân – trong đó có đoạn văn mà nhà thơ Phan Nhiên Hạo đã trích dẫn và đặt ra câu hỏi trong phản hồi của anh ngày 4.12.2009.
Vì không quan tâm đến việc in sách trong nước, vì muốn xoa dịu thi sĩ Nguyễn Đức Tùng về các bài thơ giễu nhại, vì tôn trọng tinh thần dĩ hòa vi quý trong vài trường hợp đặt biệt, vì không muốn làm rầu nồi canh, vì bản gốc vẫn còn nguyên vẹn trên talawas, nên tôi đã chấp nhận, không phản đối, không cò kè đòi bớt một giữ hai, đã gửi trả lại tức khắc bản biên tập để tranh thủ thời gian theo lời yêu cầu, để “cho nó xong chuyện” đối với tôi. Và nhất là vì tôi đã hiểu ngầm, đã đinh ninh rằng cuốn sách sẽ được in ấn như một tuyển tập phỏng vấn/tiểu luận về thơ thuần túy văn học, trong vị trí bình thường.
Nếu như nó đã được/bị sử dụng – qua những lời tuyên bố (vô tình hay cố ý) trong buổi lễ ra mắt sách của NXB Lao Động tại Hà Nội – cho một mục tiêu khác hẳn, thì đó là một việc làm hoàn toàn không có sự đồng ý và trái ngược lại ước muốn ban đầu của tôi.
Xin chân thành cảm tạ tất cả quí vị.
Hôm qua tôi nằm mơ thấy ông Lê Đạt cười sang sảng mà rằng: “Vui quá vui quá. Đám hậu sinh nói lung tung khiến “moi” ở dưới suối vàng cũng tức cười không chịu được. Tôi nhắn lại với quý vị rằng, chớ ăn nói hàm hồ với lịch sử, văn học. Và quan trọng nhất là đừng hỗn. Tôi là một trong 21 người được phỏng vấn, tôi chưa có ý kiến, sao các vị láo thế”.
Tỉnh ra. Toát mồ hôi, lạnh xương sống. Tôi còn nghe văng vẳng giọng cười “vô tư” của cụ Lê Đạt.
Và tôi nghiệm ra rằng, anh em mình chỉ đang nói phét. (Như kiểu cá độ của Công tử Bạc Liêu). Cứ thua và hơn, cá độ lúc chưa nắm được chi cả. Văn học đích thực không có thua và thắng, không có “địch” và “ta”. (Đề nghị CTBL làm huyện đề đi, anh có máu ấy, chắc thành công).
Tôi mong một trong những tác giả trong tập sách “Thơ Đến Từ Đâu” lên tiếng. Đến lúc đó tôi tin có nhiều người HỐ như bạn Công Tử Bạc Liêu.
Khanh Phuong viết:
“Cho đến bây giờ tôi vẫn còn không tin rằng, một nhà thơ lịch lãm như anh Phan Nhiên Hạo, một nhà phê bình mà tôi nể trọng vì tài năng như anh Hoàng Ngọc-Tuấn, lại có thể có ý kiến nôn nóng và thiếu khoa học như trong các comments, bài phản biện mà các anh đã đăng trên talawas.
Phải, tôi không tin.”
———
Thôi, đừng tin.
Tin (nữa) mà làm gì. Nghĩ đi.
Tin sử dụng con tim (dù đôi khi con tim cũng có lý lẽ đáng yêu của nó).
Nghĩ sử dụng cái đầu.
Sử dụng cái đầu Khanh Phuong sẽ thấy ý kiến của Phan Nhiên Hạo và Hoàng Ngọc-Tuấn không nôn nóng và thiếu khoa học đâu.
Tôi không có ý so sánh nhân vật này với nhân vật khác. Tôi chỉ muốn nói, hiện tại trên đất Hoa kỳ có anh Lý Tống, anh ta muốn đưa tên mình vào lịch sử hải ngoại. Còn ở Canada có anh Nguyễn Đức Tùng, muốn đưa tên tuổi mình vào văn học trong nước. Anh chàng ở xứ cờ Hoa thì chơi “khổ nhục kế”, còn anh chàng xứ cờ Phong thì dùng chiêu “tăng kiện dương”. Cả hai đều rất có bản lãnh.
Khâm phục… khâm phục…
Thưa ông Khải Minh,
Ông nên hít vào một hơi thật dài, tôi thấy hơi thở của ông có bị dồn dập đấy. Cũng do nghề nghiệp mách bảo thì tôi phải thương trái tim đập 180nhịp/một phút của ông. Xin ông đừng thương hại tôi.
1) Tôi nói ông “biết điều” thì có gì sai? Độc giả Khanh Phuong còn “đi xa” hơn nhiều: “Chịu kiểm duyệt là điều bất khả kháng, những người có LƯƠNG TÂM đều phải hiểu điều này”. Nếu tôi nói ông là người có “lương tâm” thì ông còn chê à?
2) Tôi tự hỏi, ông có tên trong 21, 22 nhà thơ hay không là vì căn cứ vào phản hồi cuả Công Tử Bạc Liêu. Khải Minh số 16. Không xét đoán gì cả. Có đặt dấu hỏi trong ngoặc kép (?) sau chữ nhà thơ là vì nghi vấn thôi. Chả nhẽ chỉ có Phan Nam trong tường hợp này mới đặt dấu hỏi, còn thượng đế, nhà thơ (?) Khải Minh vì cho mình: “I am be Alpha and be Omega, the beginning and the end, the first and the last”, nên chẳng cần?
3) “Văn mình, vợ người” chắc ông cũng nghe qua, chỉ cần được nhắc tới là đã tíu tít lên rồi, huống hồ được chường mặt ra không sướng sao? Tôi nói trật à?
4) Ông hỏi tôi đã đọc “Thơ Đến Từ Đâu” chưa mà phê phán? Tôi chỉ mới đọc lời “trần tình” cuả ông B/S, nhà thơ NĐT, cuả nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo trong phần phụ lục, mà đã líu lưỡi rồi, cho nên ông Hưng Quốc có nói gì đi nữa, tôi cũng xin vâng.
5) Ông KM chữ nghĩa rạch ròi, phân biệt được “não” với “lòng”, chứ còn dân quê như tôi thì động lòng, phải lòng là hay quá sức rồi. Đầu bé, lưỡi dẻo, lưng mềm gì cũng nhét vào bụng tuốt. Xin ông xem lại phần tôi trích của ông. Đừng trách tôi cái ví von, nếu không có cái xách mé đi trước.
6) Tôi công nhận có hơi “quá tay” khi dùng chữ Thái Giám, chả là thiến heo quen rồi nên thương mấy con heo bị hoạn. Nếu có méo mó nghề nghiệp thì xin ông lượng thứ.
Cám ơn sự tin cậy của ông, như đã thưa trước, chưa được biết danh phận cuả ông, cũng lại chưa biết ông biên tập cái gì, còn nếu tương tự như những phản hồi cuả ông thì tôi nghĩ chả cần phải “bảo tồn”, người CS họ đã tồn nó đến ứ ra rồi.
Về chuyện chỉnh cái mũi, tốn kém, chi bằng bôi tí dầu vào rồi lảng đi là bớt mùi ngay. Cắt cái lưỡi thì quá đáng, cả ngay lẫn nịnh đều đã chịu, mà oái oăm, lưỡi người ngay lại bị cắt hơi nhiều.
Không cần phải Mỹ, Nhật, Hoa, nông dân VN gì sất, bất cứ ai nhìn thấy cảnh “gọt chân cho vừa giày” là chịu hết nổi. Thọc néc là còn… thương đấy ông ạ.
“Chịu kiểm duyệt là điều bất khả kháng, những người còn lương tâm đều phải hiểu điều này.”
Chắc tôi không còn lương tâm nên hoàn toàn không hiểu.
Khánh Phương, trong phản hồi 06/12/2009 lúc 10:18 sáng, viết:
“Trong khi các tác giả lớn của nền văn chương thế giới, muốn có bản in tiếng Việt, đều phải chấp nhận sự kiểm duyệt, thì văn học hải ngoại cũng không phải là ngoại lệ.”
William J. Duiker, tác giả “Ho Chi Minh, A Life” đã từ chối không đồng ý cho “biên tập lại” những đoạn mà chính quyền VN cho là không thích hợp với quan điểm chính thống ở VN. Kết quả là hiện nay vẫn không có bản dịch của tác phẩm đó.
Thực tế là không ai biết tác giả nào “muốn có bản in tiếng Việt” và các nhà xuất bản sách ở VN thường liên lạc với chủ tác quyền một tác phẩm để thương lượng thỏa thuận chuyện dịch thuật. Nếu trong hợp đồng có những điều khoản quy định việc được biên tập hay không thì tuỳ hai bên đối tác.
Nhưng quyết định cuối cùng tuỳ thuộc tác giả. Nếu một tác giả đã đồng ý biên tập một lần thì, tay đã nhúng chàm, lần sau khó có thể viện nguyên tắc tôn trọng nguyên bản để từ chối. Cách hành xử của một tác giả cũng nói lên nhân cách của con người ấy như Hoàng Ngọc-Tuấn đã khẳng định.
Những kiểm duyệt ở VN thường vì lý do chính trị, sợ công an văn hóa, sợ quan chức Bộ TTTT và những quan chức tư tưởng hơn là những khác biệt về học thuật. Kiểm duyệt là chuyện hàng ngày trong đời sống văn nghệ ở các nước cộng sản, nhưng đó là điều phản cảm nhất đối với những ai đã quen với tự do ngôn luận.
Không thể chấp nhận bất cứ biện minh nào cho việc kiểm duyệt.