Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy
16/09/2009 | 10:39 chiều | 93 Comments
Category: Thời sự / Spectrum
Báo VietNamNet đưa tin về chuyên viên cao cấp Sở Nội vụ Hà Nội, tiến sĩ Lê Anh Sắc, thành viên soạn thảo Chiến lược cán bộ, công chức khối chính quyền Thành phố, người tin tưởng rằng những người muốn đề xuất ra cái mới, có khả năng tư duy đột phá phải là những người đã được cấp bằng tiến sĩ, và hiện nay trình độ chuyên môn nghiệp vụ chưa có thể được đo bằng cách nào khác ngoài học vị.
Trước đó Hà Nội vừa vạch ra Chiến lược cán bộ, công chức khối chính quyền thành phố, trong đó quyết tâm đến 2020 có 100% cán bộ khối chính quyền diện Thành ủy quản lý có trình độ tiến sĩ, 100% cán bộ diện UBND TP quản lý có trình độ trên đại học, trong đó một nửa cần đạt trình độ tiến sĩ.
Hiện nay trong gần 7.500 cán bộ, công chức của Hà Nội sau khi được mở rộng mới chỉ có 56 tiến sĩ và hơn 500 thạc sĩ. Nếu các tỉnh thành đều noi gương Thủ Đô thì có lẽ Việt Nam vẫn cần phải đào tạo 100.000 tiến sĩ cho tới năm 2020.
Lê Anh Dũng nói: “Tôi không quát tháo PQT, nhưng nếu có thể, tôi sẽ đét đít.”
Chủ trương talawas: “Ôn hoà: Mọi quan điểm, ý kiến trên talawas đều phải chú trọng không khí, phong cách trung thực, thẳng thắn nhưng ôn hoà của diễn đàn.” (http://www.talawas.org/?page_id=2)
Điều lệ talawas: “19. Những ý kiến có giọng điệu lỗ mãng, tục tằn, mạt sát, lăng mạ, hiếu chiến sẽ không được chấp nhận.” (http://www.talawas.org/?page_id=36)
Té ra Việt Nam ở đâu cũng vậy, nói là một chuyện mà lam là một chuyện khác! Đúng là treo đầu dê bán thịt chó.
Nguyễn Quang A là một tiến sĩ Việt Nam được đào tạo tại Hungary chính quy, bài bản, xem:
http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/2008/02/768343/
Ông Tuấn bức xúc vì một phản hồi trong đó tôi viết:
“Chắc chắn là TS Phạm Quang Tuấn không ngu xuẩn, nhưng chắc chắn là TS Tuấn chẳng hiểu gì về bằng Tiến sĩ Việt Nam cả.
Ở VN, rất nhiều y tá, công nhân, nhân viên … lâu năm đã thành bác sĩ, kỹ sư, hoặc hơn thế sau khi học bổ túc. Tư duy và qui trình giáo dục của Việt Nam rất khác với đa số còn lại của hành tinh này. Phẩm chất đào tạo ngày nay chắc không còn là “dốt như chuyên tu, ngu như tại chức” của những năm trước, nhưng không ít người được đào tạo trước đây nay là cán bộ lãnh đạo; bằng đường ngang, lối dọc một số nay cũng có bằng tiến sĩ, hoặc “ấy ái uông” về tiến sĩ.”
Trong văn cảnh và văn phong của toàn phát biểu, tôi thiết nghĩ người đọc sẽ hiểu là tôi nói về tiến sĩ được đào tạo ở Việt Nam, qua đoạn trên, điều này rất rõ ràng, đặc biệt được nhấn mạnh bởi câu “Tư duy và qui trình gíao dục của Việt Nam rất khác với đa số còn lại của hành tinh này”, PQT muốn tôi viết thế nào để rõ hơn nữa? PQT đưa ông A vào biện chứng bởi vì “tiến sĩ Nguyễn Quang A ở Việt Nam” là trật chìa với điều tôi phát biểu.
PQT nên tập đọc, và tập cười. Ăn nhiều rau xanh rất tốt.
Tôi không quát tháo PQT, nhưng nếu có thể, tôi sẽ đét đít.
Bác Huy
Mấy hôm nay talawas tràn ngập fan club của tôi nên tôi không thấy bài về paraphrasing của bác, nay nhân post thêm về đề tài này tôi mới thấy. Bác viết
“1. Tôi nói X (“Tôi đưa ra câu đó [ie của ông hiệu trưởng] là vì câu đó [ie của ông hiệu trưởng] dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau, và vì không phải việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT cũng như nhau.”)”
Như vậy đâu phải là nguyên bản hả bác. Nó đã bị cắt chặt xào nấu, và người đọc vẫn không biết câu đó là câu gì. Nếu muốn dẫn cho đầy đủ và dễ hiểu thì tôi đề nghị bác có thể viết như sau:
1. DDH dẫn: [dẫn nguyên văn lời ông hiệu trưởng]. THT nói: [dẫn nguyên văn lời THT]
2. DDH giải thích tại sao lời của ông hiệu trưởng có thể dùng để bác bỏ lời của THT.
Người có kỹ năng đọc khá, thì chỉ cần đọc phần 1 là họ hiểu bác muốn nói gì. Phần 2 chỉ để giải thích thêm cho những người kém kỹ năng đọc. Còn bác thì hay pha trộn phần nguyên bản, phần paraphrase và những giải thích của bác, nên đâm ra khó hiểu.
Bữa nọ tôi phê bình rằng TS Lê Anh Sắc và toàn bộ chính quyền TP [Hà nội] chẳng hiểu gì về bằng Tiến sĩ cả. Lập tức có người (ông Lê Anh Dũng) quát tháo là tôi chẳng hiểu gì về bằng “tiến sĩ Việt Nam” (!) cả. Nay đọc trên bauxitevietnam thấy tiến sĩ Nguyễn Quang A ở Việt Nam viết một bài, ý cũng giống y như tôi. Không biết TS Nguyễn Quang A sai hay ông lê Anh Dũng sai, nhưng tôi cũng mừng là thấy ông Nguyễn Quang A nói giống mình (thậm chí còn mạnh hơn: “100% công chức cấp cao là Tiến sĩ thì dân ta đi ăn mày!”. Dù sao thì ông ấy cũng là một … tiến sĩ có tiếng ở VN. Sau đây là link: http://bauxitevietnam.info/c/10552.html
Dương Danh Huy nói: “Tôi đề nghị BBT Talawas mở một thread không có bài chủ để độc giả góp ý và bàn bạc về một “good practice” khi tranh luận và viết bài trên Talawas.”
Talawas đã có tôn chỉ điều lệ đầy đủ, chỉ có điều là ngay ban biên tập cũng không tuân thủ. Mở thêm thread như bác đề nghị hoàn toàn vô ích.
Bác Tuấn,
Tôi có dẫn nguyên bản X, Y là gì đó chứ. Eg trong điểm 1 tôi viết
1. Tôi nói X (“Tôi đưa ra câu đó [ie của ông hiệu trưởng] là vì câu đó [ie của ông hiệu trưởng] dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau, và vì không phải việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT cũng như nhau.”)
Có nghĩa X = “Tôi đưa ra câu đó [ie của ông hiệu trưởng] là vì câu đó [ie của ông hiệu trưởng] dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau, và vì không phải việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT cũng như nhau.”
Bác Huy
Theo tôi nghĩ, bác viết khó hiểu vì bác paraphrase nhiều quá, thay vì dẫn lại nguyên văn những câu trao đổi. Paraphrase thì cũng được, nhưng cần dẫn nguyên bản thì người đọc mới hiểu nội dung. Nguyên bản là everything.
Ví dụ, thay vì nói “tôi nói X, bác Y nói Z” thì bác nên dẫn nguyên những câu nói của bác và bác Y, (với đầy đủ ngữ cảnh) v.v.
Tôi hiểu là bác paraphrase để nhấn mạnh một điểm cốt lõi nào đó, nhưng nếu không có nguyên bản thì không thể hiểu được cốt lõi là gì.
Bác Lê Anh Dũng, BBT Talawas và mọi người,
Tôi đề nghị BBT Talawas mở một thread không có bài chủ để độc giả góp ý và bàn bạc về một “good practice” khi tranh luận và viết bài trên Talawas.
Trong “good practice”, sẽ có những thứ “không nên làm”, “làm thì cũng được nhưng không hay ho”, vv.
Các độc giả sẽ góp ý một cách khách quan nhất có thể, không dùng cơ hội để ám chỉ người khác, ám chỉ “phe khác”.
“Good practice” đó sẽ là từ độc giả, của độc giả, để phục vụ độc giả.
Tôi cũng không dám chắc là việc có sẽ có ý nghĩa và hiệu quả gì đối với Talawas không. Nhưng nếu không ngược với chủ trương và điều lệ của Talawas, thi tôi nghĩ cũng đáng thử.
Bác Tuấn
Vì vậy, nếu muốn người ngoài hiểu hai bác đang cãi gì thì mỗi lần viết, cần phải nói lại rõ ràng đầu đuôi, đủ info để cho mỗi message được self contained và người đọc lần đầu cũng có thể hiểu toàn bộ.
Better late than never nên tôi thử tóm tắt cho bác như sau:
1. Tôi nói X (“Tôi đưa ra câu đó [ie của ông hiệu trưởng] là vì câu đó [ie của ông hiệu trưởng] dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau, và vì không phải việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT cũng như nhau.”)
2. Bác THT nói tôi nói tôi nói Y (“Anh Huy nói “việc bác THT phản biện THD và việc tôi phản biện bác THT [không] như nhau”, và nói anh “dựa trên quan niệm không phải sự intolerance nào cũng như nhau”)
3. Tôi phản đối việc bác THT cắt phần đuôi câu của tôi để ra trươ’c, cho mắm muối vào giữa.
4. Thay vì công nhận đáng lẽ mình nên trích nguyên văn, bác THT bào chữa
Anh Huy nói rằng anh trích câu của ông hiệu trưởng vì nó dựa trên quan niệm… Tôi nghĩ rằng anh cũng dựa trên cùng một quan niệm với câu anh trích. Nếu vậy, tôi chỉ sai ở chỗ thay vì viết “anh Huy dựa trên quan niệm…”, tôi lại viết “anh Huy nói anh dựa trên quan niệm…”
5. Tôi nói “Bác nghĩ sai ở đoạn in đậm cho nên những suy diễn ‘nếu vậy’ từ đoạn đó đều sai.”
6. Bác THT nói
Ngoài ra, cũng xin thưa luôn với anh rằng giả thiết sai không có nghĩa là kết luận sai đâu nhé! Tôi nghĩ đã muốn “minh biện” thì ít nhất kiến thức logic tối thiểu phải nắm vững chứ nhỉ.
Theo tôi, chuyện này khá đơn giản
a) Cứ trích câu của người ta nguyên văn cho nó lành, đừng có cắt, xào, thêm mắm muối.
b) Theo tôi hiểu, bào chữa (4) của bác THT như sau:
b1) Bác THT nghĩ tôi nói Z( “Tôi nghĩ rằng anh cũng dựa trên cùng một quan niệm với câu anh trích”). Ở đây tôi chưa nói Z = X hay Z != X.
b2) Bác THT nói nếu X = Z thì Y – X = A, (mà A có giá trị nhất định có từ “tôi chỉ sai ở chỗ thay vì viết “anh Huy dựa trên quan niệm…”, tôi lại viết “anh Huy nói anh dựa trên quan niệm…”).
c) Tôi nói X != Z (“bác THT nghĩ sai”) và sau đó có giải thích tại sao X != Z. Bác THT không tranh cãi điểm này.
d) Quan điểm của tôi sau câu (5) là
Nếu ta có tiên đề (bác THT đưa ra):
X = Z -> Y – X = A
(mà A có giá trị nhất định có từ “tôi chỉ sai ở chỗ thay vì viết “anh Huy dựa trên quan niệm…”, tôi lại viết “anh Huy nói anh dựa trên quan niệm…”)
Thì
X != Z -> Y – X != A
Nói cách khác: X != Z cho nên kết luận “Y – X = A” sai.
Ngoài ra, khi nói (6) thì bác THT đã dùng 1 mô hình logic có khuyết điểm, và bác ấy đã bài xích đối phương.
Bác Trịnh Hữu Tuệ,
Tôi nghĩ bác vẫn sai trong việc nói về trường hợp cụ thể. Và tôi thấy bác vẫn chưa hiểu những gì tôi đã nói.
“Tôi vẫn nghĩ anh Huy là người có thể gạt những chi tiết về tác phong sang một bên để tranh luận đúng sai cho ra nhẽ.”
Có khi tôi gạt, có khi tôi không gạt.
“Bản thân tác phong của anh, tôi thấy cũng khó có thể nói là mẫu mực.”
Tôn chỉ của tôi trong tranh luận là: Không chiếu cố cá nhân đối phương trước. Tôi nghĩ tôi đã làm đúng với tôn chỉ đó đối với bác và đối với ít nhất là phần lớn những người tranh cãi với tôi trên Talawas. Tôn chỉ của tôi không phải là làm người mẫu mực.
“Nhưng tôi chưa bao giờ chỉ trích anh về điểm này cả, vì tôi không quan tâm.”
Có thật không? Chỉ nội trong 1 thread:
http://www.talawas.org/?p=10243&cpage=5#comment-5784
“Tranh luận với một người thích dài dòng, chẻ tóc làm tư, thích dùng “có thể”, “chứng minh” etc. kiểu logic, nhưng lại thiếu kiến thức logic tối thiểu, quả đúng là “phí thời gian và phí chỗ trên talawas”.”
Ngoài ra còn những tiểu xảo hướng về cá nhân như
http://www.talawas.org/?p=10243&cpage=1#comment-5618
“Xin anh lưu ý ngữ nghĩa của từ “minh biện”.”
http://www.talawas.org/?p=10243&cpage=5#comment-5777
“Anh Huy thích dùng những nguyên tắc nghe có vẻ rất lọt tai – e.g. ai làm việc nấy, không tolerate intolerance, bên buộc tội không thể chỉ nói “có thể” trong khi bên bào chữa chỉ cần nói “có thể” etc.”
http://www.talawas.org/?p=10243&cpage=5#comment-5777
Tôi nghĩ đã muốn “minh biện” thì ít nhất kiến thức logic tối thiểu phải nắm vững chứ nhỉ.
Bây giờ, anh cứ vừa tranh luận vừa bảo tôi “bẩn”, tôi “tranh thủ”, vừa khuyên tôi “đừng có cãi cọ” như vậy, tôi thấy chán.
_Nhờ bác trích giùm câu tôi “bảo bác bẩn”
_Tôi chỉ bảo “đừng có cãi cọ” trong trường hợp người ta phản đối mình trích kiểu cắt xén, lắp ráp, cho mắm muối vào giữa.
“Tôi xin stop.”
Lần này và lần trước bác “xin kết thúc trước”, bác đều “bắn vài phát” trước khi “xin stop”/”xin kết thúc trước”.
Bác Vũ Hoài Nam chắc biết chuyện này. Hai chàng hút thuốc lá nói chuyện với nhau. A nói: Tôi ráng bỏ hút từ lâu mà không nổi, khó quá. B nói: Có gì khó đâu, tôi đã bỏ bao nhiêu lần rồi!
Ý kiến của DDH “Tôi hiểu cuộc cãi cọ này gây không ít phản cảm. Đáng lẽ không nên có nó”, tôi nghĩ khác. Phản cảm xảy ra không phải trên chuyện bàn mà về cách bàn, về những tổn thất râu ria (collateral damages).
Không có cuộc cãi cọ này thì sẽ có nhiều cuộc cãi cọ khác. DDH nêu ra việc thiếu văn hóa tranh luận như một lý giải thật ra còn rất thiếu sót, chúng ta thiếu nhiều cái khác nữa: văn hóa phát biểu, văn hóa ứng xử, một đất nước hội đủ một số điếu kiện tối thiểu cho sự bình tĩnh…
Nguyễn Gia Kiểng nói “chúng ta có bổn phận nổi giận mỗi khi chúng ta không đồng ý với nhau”. Văn hóa chúng ta có gì trục trặc, lịch sử chúng ta gập ghềnh, tàn bạo nên chúng ta rất thô lỗ, rất hung dữ. Không chỉ nổi giận, chúng ta chọn con đường thoá mạ, bạo hành bằng lời nói, chữ nghĩa trước khi giải bày ý kiến bất đồng. Không chỉ gọi TS Lê Anh Sắc là “ngu xuẩn”, Phạm Quang Tuấn còn gộp “toàn bộ TP” vào; TS Nguyễn Quang A gọi TS Sắc là “ngu đần”… Tự thương thân, có lẽ nên đổ thừa một chút cho… lịch sử, chúng ta bị chấn thương tâm lý tập thể và rất dễ bị khích động.
Những “cãi cọ” này thật ra bổ ích và cần thiết, chúng cho ta thấy “bản lai chân diện mục”, và là bước không thể thiếu trong qúa trình trưởng thành của trí thức Việt Nam, một đứa bé đang chập chững tập đi so với trí thức thế giới. TS Nguyễn Văn Tuấn trong link giới thiệu bởi PQT có đặt một lộ đồ “phát hiện vấn đề, cách đặt giả thuyết, thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu (kể cả đo lường), phân tích và diễn giải kết quả nghiên cứu v.v…” đáng lưu tâm.
@Phạm Quang Tuấn
Ông Tuấn thân mến, những người nóng nảy, trực tính thường là những người tốt, dễ mến, nhưng đôi khi “thần khẩu hại xác phàm”, mong ông lưu ý. Vì nhiệt tâm nên có đề nghị nghe không ổn, thí dụ ở phát biểu của ông vào 24/09/2009 lúc 7:12 chiều. Để hiểu trao đổi giữa DDH và THT, thì vừa phải biết qua một số lý thuyết tối thiểu (cỡ trung học, giáo trình mới) về logic, vừa phải tự tìm, tự nhai và tự tiêu hóa; đề nghị của ông “nói lại rõ ràng đầu đuôi, đủ info” sẽ luôn thiếu và luôn thừa.
Ban đầu tôi hơi giật mình, vì bác Tuệ nói “stop”. Thú thật là tôi rất thích nghe “tranh luận”, tôi tạm coi đó là những “bài học logic” mà giờ thì chỉ có đọc sách thôi chứ có ai chỉ cho như hồi đi học nữa. Bác Tuệ mà nghỉ là cả làng cả nước nghỉ theo thì… buồn. Nhưng đọc lại những gì bác đã viết, ví dụ như “sẽ cố gắng “thiền” hơn một chút” hay “Tôi xin kết thúc trước vậy.”… vân vân… và nhiều vân vân nữa, và… con tim tôi đã “vui trở lại”.
Tôi vẫn nhớ, ở bộ phim “Changeling”, người mẹ (Angela Jolie thủ vai) dạy con: “Never start a fight but always finish it!”. Tôi thấy câu này thật hay, nhưng đó chỉ là bước dạo đầu cho trẻ con, người “nhiều tuổi hơn” thì cần biết thêm “How to finish a fight nicely”.
Đôi lời góp ý, có lẽ hơi thô, kính mong các bác lượng thứ cho.
Tôi xin trích nguyên văn câu anh Huy: “Bác nghĩ sai ở đoạn in đậm cho nên những suy diễn ‘nếu vậy’ từ đoạn đó đều sai.”
Anh Huy muốn bổ sung “mô hình” của anh kiểu gì thì câu này vẫn thiếu logic. Thêm thắt chi tiết cho một giả thiết sai không thể biến nó thành đúng: p mà sai thì (p và q và r …) cũng sai. Và nếu giả thiết đã sai thì những “suy diễn” từ nó – bất kể là cái gì – đều có thể đúng.
Vì vậy nên chúng ta vẫn nói “nếu p thì trời sụp” để hàm ý rằng p sai. Câu này cho thấy từ not(q) và (p -> q) ta suy được ra not(p). Nhưng nó cũng cho thấy rằng từ một giả thiết sai, ta có thể suy ra bất kỳ cái gì, kể cả “trời sụp”.
Tôi vẫn nghĩ anh Huy là người có thể gạt những chi tiết về tác phong sang một bên để tranh luận đúng sai cho ra nhẽ. Bản thân tác phong của anh, tôi thấy cũng khó có thể nói là mẫu mực. Nhưng tôi chưa bao giờ chỉ trích anh về điểm này cả, vì tôi không quan tâm. Bây giờ, anh cứ vừa tranh luận vừa bảo tôi “bẩn”, tôi “tranh thủ”, vừa khuyên tôi “đừng có cãi cọ” như vậy, tôi thấy chán.
Tôi xin stop.
Bác Huy & bác Tuệ
Các bác biết là các bác đang tranh luận cái gì, nhưng người ngoài thì vô phương vì chuyện các bác cãi trải dài nhiều bài quá. Vì vậy, nếu muốn người ngoài hiểu hai bác đang cãi gì thì mỗi lần viết, cần phải nói lại rõ ràng đầu đuôi, đủ info để cho mỗi message được self contained và người đọc lần đầu cũng có thể hiểu toàn bộ. Còn nếu không có thì giờ làm chuyện đó, thì nên dừng lại sau 1 hay 2 messages, bởi vì sau đó sẽ không ai hiểu gì cả.