Trong bài viết “Xin lỗi, nếu thơ tôi không dành cho bạn” đăng trên tạp chí “Tia Sáng ” số 3/2002, tác giả Phan Huyền Thư (PHT) đã nêu lên được nhiều vấn đề nhạy cảm của thơ trẻ hiện nay, tuy nhiên theo chúng tôi vẫn có những điều chưa xác đáng.

Ðầu tiên là cách mà chị Thư đẩy “chúng tôi” (tức những người làm thơ trẻ) về một phía hoàn toàn đối lập so với “họ” (tức các thế hệ đi trước) (những từ trong ngoặc kép là của anh PHT dùng), với tư cách là một người cầm bút trẻ chúng tôi vẫn cảm thấy điều này không ổn. Ðâu phải là mọi nhà văn lớp trước đều phủi tay với “cái mới”, với những trăn trở tìm tòi của thế hệ trẻ. Ðơn cử như nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã bao lần bảo vệ và khuyến khích cho những tìm tòi của chị Vi Thùy Linh hay anh Văn Cầm Hải. Mà nói cho cùng thì những “cái mới” ,”khám phá” nào thật sự có giá trị thì bắt buộc mọi người phải nhìn nhận nó. Hơn nữa văn chương có giá trị thẩm định trong mỗi người rất khác nhau, bởi thế chúng ta không ép uổng và đòi hỏi làm gì. Thơ là tự do nên chúng ta cứ việc viết như chúng ta nghĩ, còn giá trị của nó tới đâu, có được thừa nhận hay không lại là một việc khác…

Chị PHT có viết: “thực tế cho thấy các thất bại của một số những cây bút lao vào viết a dua theo các cụ, các chú đều chết yểu”, “nếu những người trẻ tuổi làm thơ hôm nay có thất bại, vẫn còn đáng trân trọng hơn nhiều so với cái việc tiếp nối một dòng thơ của thế hệ đàn anh, cho dù là thành công”.Tất nhiên chúng ta-những người cầm bút trẻ sợ hãi những lối mòn nhưng điều đó cũng không có nghĩa là chúng ta rũ bỏ tất cả những người đi trước. Như nhà thơ Anh W.H.Auden mà chị Thư đã mượn lời ông để làm đề tựa cho bài viết của mình, Auden đã chịu ảnh hưởng của rất nhiều người như Thomas Hardy, William Blake, Emily Dickinson…và cổ thi Anh. Như vậy theo chị Thư ông không đáng trân trọng ư? Macket mang ảnh hưởng của Phonkne, Macket cũng không được trân trọng sao? Rồi Hồ Xuân Hương tiếp nối thơ Ðường, Nguyễn Du làm thơ lục bát thì thế nào? Họ không “a dua” đâu ,họ làm ra “cái mới” theo cách của họ, và thực tế cho thấy họ đều thành thiên tài cả. Chúng ta đừng lừa dối mình bằng cách xây các ngôi nhà bằng nỗi cô đơn, cũng đừng đặt mình trên đỉnh Hi Mã Lạp Sơn. Cứ làm việc đi, nếu bạn có tài, nếu thơ bạn có giá trị thực sự nó sẽ tồn tại.

Trong đoạn bàn về xu hướng viết chung của thơ trẻ chị Thư viết: “Chúng tôi ít dùng cấp so sánh ngang, ví von, vần vè, hoa hoè hoa sói”. Tôi xin trích ra đây hai câu thơ của chị Phan Huyền Thư mà chúng tôi rất thích:

“…Huế như nàng tiên câm

khóc âm thầm không nói…”

                           ( Huế )

Chị Thư đã có một sự so sánh đẹp về miền đất Thần Kinh dịu dàng nhưng cô độc, buồn bã một cách kiêu sa. Câu thơ gợi lên một cảm giác lạ lùng và mơ hồ trong ta về xứ Huế. Mặc dù trong bài viết chị đã phủ nhận các biện pháp nhân cách hoá vì “muốn đặt sự vật và con người bình đẳng”. Sự vật có tâm hồn, tư tưởng là do mắt nhìn của con người, của nhà thơ chứ! Như ở câu thơ trên Huế hoá thành nàng tiên, Huế rơi lệ như người là do “mắt nhìn”của chị Thư vậy! So sánh ngang, nhân cách hoá hay bất cứ biện pháp tu từ nào đều không có lỗi, chỉ có nguời dùng nó có đủ “tay ấn” để buộc nó cho mình một câu thơ hay không? Còn về vịêc chị cho rằng đa số cây bút trẻ đều có xu hướng quay lưng với các thể thơ cũ như lục bát, thất ngôn…vì những thể thơ này không đủ sức chuyển tải ý tưởng của lớp người trẻ. Theo chúng tôi, đây chỉ là ý thích của một số cây bút trẻ nghi ngại khả năng của mình vì như chị nói, “các thể thơ trên đã được các thế hệ đi trước khai thác đến triệt để”,chưa đi đã lo thất bại thì còn làm gì được! Chúng tôi chợt nhớ đến câu chuyện về chiếc mỏ vàng bỏ hoang vì ai cũng nghĩ vàng đã bị khai thác hết nhưng vẫn có người gan lì bám trụ và cuối cùng anh ta đã đào được những mỏ vàng khổng lồ. Nói như thế để biết tìm ra được một mỏ vàng mới tất nhiên là điều không dễ nhưng để khai thác được vàng trong các mỏ cũ cũng khó khăn không kém.Có không ít những người làm thơ trẻ bằng những thể thơ cũ đã làm ra những câu thơ hay như :

Trong giấc mơ có nghìn con bướm chết

Triệu cánh vàng lả tả mái hiên hoa…

                           Thơ Ngày Về-Vương Huy

Còn về đề tài của thơ trẻ, chị Thư cho rằng “cái mà nhà thơ mô tả không nhất thiết phải là cái có thật, cái có ý nghĩa”.Thực tình mà nói, chúng tôi không thể tưởng được mình sẽ làm thơ nhưng nó không mang một ý nghĩa gì, nó không truyền đạt gì.Thơ là cách bộc lộ mình do đó ngay cả khi anh triệt để sử dụng cái mới, phá tan mọi lề thói thì thơ anh vẫn có nhiệm vụ mang tư tưởng của anh đến với người đọc, bởi thế thơ trong mọi hoàn cảnh vẫn phải có một ý nghĩa gì đó. Huống chi trong đoạn sau chị Thư đã viết: “thực ra đối với họ (những cây bút trẻ-chú thích của TL) không có một đề tài nào khi làm thơ cả, nhưng cuối cùng cái mà nhà thơ đưa đến cho người đọc chính là điều mà nhà thơ muốn nói.Chính vì những điều mà thơ trẻ hôm nay muốn nói rất đa dạng, phóng khoáng và tự do, thậm chí hơi bị xa xăm mờ mịt”, có thể là điều chị muốn nói là xa xăm, là mờ mịt nhưng đã có nói cho người khác hiểu tức là thơ đã có ý nghĩa, chứ chúng ta không thể hiểu được những lời ấm ớ trong cổ họng hay rù rì vô nghĩa được. Ðiều này lí giải cho vấn đề chị đặt ra “thật khó hiểu là tại sao các thế hệ đi trước lại không hiểu chúng tôi một cách dễ dàng, thân ái” và có lẽ không chỉ có những thế hệ đi trước mà còn những độc giả trẻ khó chịu vì điều ấy. Còn như theo chị Thư,”chúng tôi có thể nhìn thấy nhau, đọc của nhau, hiểu nhau và thấy rất thú vị” thì thơ trẻ chỉ dừng ở mức để chuyền tay những người viết trẻ xem thôi sao? Như thế thì chúng ta không thể trách nền thơ chúng ta không trưởng thành và ngày càng xa rời độc giả.

Chúng ta -những người viết trẻ, đã đặt lên vai “cái mới”quá nhiều gánh nặng trong khi thơ lại chú trọng nhiều hơn ở “cái hay”.Ðúng! Chúng ta cần cái mới, muốn cái mới, nhưng đừng biến cái mới thành những con “ngáo ộp” để doạ độc giả.

Là người viết trẻ chúng tôi rất sợ đến khi độc giả bảo với chúng tôi rằng: “Xin lỗi, nếu như chúng tôi không thể đọc thơ các bạn.”