“Cánh tả châu Âu nên nối tay với hàng triệu cử tri Dân chủ Mỹ, chứ đừng miệt thị họ.”

Các cử tri Mỹ bị khắp nơi trên thế giới hối thúc bất lợi cho họ. Khi họ phải tiến hành một công việc chúng ta coi là một quyết định đúng đắn, thì họ hành động theo rủi may hơn là khôn ngoan. Người Mỹ vẫn được coi như là không rắc rối, chủ bụng không cần biết gì hết ngoài những chuyện như là nạo thai, súng ống và hôn nhân đồng tính, thêm vào đó lại là cái cơ chế dường như đã được tạo ra nhằm cố tình gây cản trở nguyện vọng của phe đa số – chế độ đại cử tri. Lẫn lộn vào đó còn có những yêu cầu của sự thịnh vượng Mỹ, con đường toàn cầu của nó và khả năng nắm giữ vô số nguồn lực toàn cầu hơn mức đáng có.

Phần lớn những điều vừa kể bên trên đều có thực, ấy thế mà người Mỹ lại tỏ ra vô cùng phức tạp và khó dự đoán hơn là ta vốn nghĩ. Bữa qua, họ đi bỏ phiếu, chẳng trở thành hiện thực việc họ sẽ bỏ phiếu cho John Kerry như kết quả dự đoán do tổ chức thăm dò dư luận John Zogby ghi nhận, và cũng chẳng thấy cái khuynh hướng hạn hẹp ngả về với Bush, lý do đơn giản chỉ là vì họ sẽ tốn nhiều năng lượng hơn nếu phải bác bỏ lời kêu gọi của tổng thống hãy duy trì những cái ta có thể coi là những nhân tố thô thiển nhất của bản tính dân tộc.

Ngay từ đầu, tôi đã sợ rằng chuyện vừa rồi cuối cùng sẽ thành sự thật. Tôi cầu mong mình sai. Dẫu sao thì cuộc chạy đua năm 2004 cũng mang lại hy vọng – mặc dù hiển nhiên là ít hy vọng hơn rất nhiều nếu Bush thắng. Trận đấu lớn, dự đoán là lớn nhất trong vòng bốn thập niên qua, cho thấy Bush đã gắn bó được công chúng Hoa Kỳ và cũng chia rẽ họ. Các nhà bình luận nước ngoài thấy nguyên nhân của điều này chủ yếu là do tính cách của ông đương kim tổng thống cũng như sự đồng chất đáng buồn bất bình thường của chính phủ ông, hơn là tìm nguyên nhân qua việc xem xét kỹ lưỡng các chính sách của ứng cử viên.

Cũng có thể cử tri Mỹ có cái nhìn ban ơn của kẻ bề trên. Tính toán cách gì đi nữa thì ít nhất một nửa những ai đi bầu hôm qua đều có những tình cảm nào đó đối với môi trường, với sự nghèo nàn trong nước, về sự mất mát các quyền tự do công dân, sự thất thu to lớn, với những cuộc cắt đặt nhân sự ở Toà án tối cao và thái độ hằn học của dư luận thế giới. Và cử tri Mỹ sẽ còn tiếp tục chú mục vào những vấn đề đó sau khi kết thúc cuộc chạy việt dã chính trị này. Một di sản vô cùng quan trọng của năm vừa qua là sự trải nghiệm cuộc dấn thân chính trị mà đại đa số người Mỹ lần đầu tiên có được.

Trong đám bạn bè tôi ở Hoa Kỳ, những người tự lựa chọn sự bất hành động lạ kỳ dưới thời Bush cha và Clinton, giờ đây tôi nhận thấy xương xẩu thịt da họ cứng lên và họ cảm nhận được rằng chính trị có thể bị tác động vì sự tham gia của đông đảo quần chúng. Có cái gì đó bất chợt rơi ra – chủ yếu là một nhận thức rằng nếu bạn không để ý thì một người như Bush giết người xong rồi vẫn thoát. Những người Dân chủ còn cách xa phía sau – có thể là 10 năm – cái quyền của người có Đạo nhận thức được tầm quan trọng của sự tổ chức và sự tham gia. Nhưng họ đang bắt kịp nhanh mà dẫn chứng là ở hàng chục nghìn người hôm qua đã bầu cho Kerry.

Chính vì thế mà chúng ta không nên nhập cục mọi người Mỹ lại trong một thứ ác ôn Cộng hoà tiền sử, điều hẳn là Bush định bụng thực hiện nếu ông ta thắng.

Đồng thời, nếu Kerry thắng, chúng ta cũng không thể ngồi im. Nước Mỹ sẽ tiếp tục chăm lo cho các quyền lợi của nó khi đụng chạm tới những vấn đề môi trường và nguồn lực của trái đất. Kerry sẽ không thay đổi chính sách đối ngoại Hoa Kỳ gần như mọi người ở châu Âu hy vọng, và nhân thể cũng nói luôn là không bỗng dưng qua một đêm mà nước Mỹ thành ra kém tham lam chỉ vì có một ông đảng viên Dân chủ trong Nhà Trắng. Cũng đáng nhắc nhớ lại cho chúng ta rằng chính phủ Dân chủ cuối cùng trước ông Bush đã không ký nghị định thư Kyoto hoặc phê chuẩn các kiệp ước về mìn sát thương trên mặt đất và việc tổ chức toà án hình sự quóc tế.

Do đó, liệu có là phản ứng đích đáng nếu vứt bỏ nước Mỹ và nền văn hoá chính trị của nó chỉ vì nó không đủ sức tạo ra một giới lãnh đạo tuyệt đối sáng láng? Từ chối mọi thứ đó và đi con đường riêng ở Trung Đông như cách thức châu Âu hình như đang muốn tiến hành trong quan hệ với Syria? Chắc chắn là châu Âu hẳn sẽ tích cực chủ động hơn, nhưng như vậy không có nghĩa là đi theo chủ nghĩa chống Mỹ mù quáng như những nhà bình luận cánh tả vẫn bênh vực. Chúng ta cần phải có ảnh hưởng bằng tạo ra tấm gương triệt để thay vì bám lấy những cái xấu của chính quyền Hoa Kỳ, đặc biệt về vấn đề môi trường nơi chẳng có gì cản trở chúng ta lãnh đạo thế giới ngoại trừ chính mình không sao có nổi cái nguyện vọng chính trị đó. (Luôn tiện cũng nói, mỗi lần chúng ta chỉ trích Hoa Kỳ thì chúng ta, người châu Âu, cũng đáng xem xét lại chính những gì mình làm trong quá khứ và những gì bỏ qua không làm, đặc biệt là trong công việc đối ngoại.)

Rất ít người trong chúng ta thừa nhận kho thiện chí mênh mông tại nước Mỹ — đơn giản là người Mỹ muốn làm điều tốt đẹp và mong muốn được yêu hơn là bị sợ và bị ghét bỏ. Vậy thì người châu Âu hãy tới với những nhà hoạch định chính sách Mỹ và cánh tả Mỹ đang trỗi dậy bởi vì đã có rất nhiều điều thay đổi trong năm vừa qua. Tôi những muốn cãi lại rằng về cơ bản chả có mấy khác biệt giữa hàng triệu cử tri Dân chủ Mỹ với hàng triệu cử tri tự do châu Âu. Chất kết dính này cần được thừa nhận và củng cố.

Quan niệm của cánh tả chống Mỹ cho rằng dưới thời ông Bush ít ra chúng ta cũng thấy được tính cách thô lỗ của người Mỹ hơn là chỉ thấy cái lá nho che chỗ kín. Thí dụ như, người ta lập luận rằng Mỹ mà tiếp tục nắm giữ giải quyết mọi chuyện ở thế giới A-rập — đặc biệt vấn đề Palestina — sẽ làm cho Hoa Kỳ bị xa lánh và cuối cùng sức mạnh của nó sẽ giảm đi. Điều kinh khủng là — dường như mọi người đã sẵn sàng ngắm nghía những mối lợi của tai hoạ, xem sự hỗn loạn như là điều tiên báo tất yếu cần thiết cho sự hạ bệ Hoa Kỳ.

Viết trên tờ the New Statesman mùa hè vừa rồi, John Pilger đưa ra lập luận mà đây là một trong nhữngáy kiến chủ chốt: “Chủ nghĩa đa phương của hệ cơ bắp quốc tế được Kerry đưa ra đáp lại chủ nghĩa đơn phương của Bush được coi như là có tia hy vọng cho người ngây thơ nghe theo ngôn từ; thực ra thì theo hướng đó các mối hiểm nguy còn lớn hơn nữa. “Đem lại cho những người thuộc lớp tinh hoa Mỹ cái tai hoạ to lớn nhất kể tù vụ Việt Nam”, nhà sử học Gabriel Kolko viết, Bush “dường như đang tiếp tục tàn phá hệ thống liên minh vô cùng quan trọng cho sức mạnh Mỹ.”

Phải bỏ qua không theo cái điều vô lý đạt đến mức độc ác này vì đó đúng là quan điểm của Osama bin Laden, người căm thù nước Mỹ cho đến tận xương tuỷ theo hệ thống niềm tin của ông ta bất kể khi nào ông ta có thể nói về tôn giáo của mình. Với tất cả những ai ghét Mỹ, mọi thứ đều có sẵn đó — sự hận thù. Không thể có cách nhìn thế giới sáng sủa mà không có Mỹ, và như vậy là không có Mỹ thì cũng không thể có sự xả thân thực sự cho hoà bình. Pilger đưa ra những thí dụ nổi bật để lập luận về sự xâm lăng của Mỹ. Không ai có thể chối bỏ lời nguyện cầu u tối đó, nhưng còn có cái chân lý căn bản rằng thế giới mà thiếu một siêu cường, dù nó có thể thô lỗ và sai phạm trong vô số hành động và phát biểu, thế giới đó hẳn là sẽ là nơi hỗn mang và bạo hành hơn nhiều.

Nước Mỹ đã làm vô số điều sai lầm tại Trung Đông, nhưng nước Anh cũng thế. Chửi rủa mọi người Mỹ vì một hành động do một bè lũ tân bảo thủ khơi ra và thực hiện thì cũng ngớ ngẩn như lên án mọi người Anh vì bị Tony Blair lừa và lôi vào cuộc chiến. Đó là nhận thức sai vào cái thời điểm khi lẽ ra phải rút lui khỏi mọi điều cả hai phía cực đoan dễ dãi, thì chúng ta lại thấy cần phải nắm lấy phe trung dung và tỏ ra rất ít xét suy.

Tôi thấy sợ hãi cái quyền của người có Đạo và cái ý nghĩ rằng George Bush II được Chúa ban phép lành. Nhưng những kẻ tân bảo thủ và những kẻ điên rồ tín ngưỡng chỉ là số ít và chúng ta nên nhớ tới hàng triệu con người đúng mực, thận trọng ở Hoa Kỳ. Những người ấy thường khi suy xét lâu trước khi quẳng ra một đồng nửa xu, nhưng sớm muộn họ vẫn quăng.

Nguồn: © The Guardian, 3.11.2004, http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,,1341941,00.html

porter@bluehome.demon.co.uk

© 2004 talawas