Mười năm trước, ngày 15.3.1994, người đứng đầu chính phủ Nga, Viktor Chernomydin, đã gửi một bức điện ủng hộ Georg Soros và do đó đã dẹp tan làn sóng truy đuổi vị Mạnh Thường Quân Mỹ ở Nga.

“Chính phủ Liên bang Nga thừa nhận với lòng biết ơn những nỗ lực của Ngài giúp đỡ cho các nhà khoa học Nga trong những năm khó khăn của cuộc cải cách và khủng hoảng kinh tế diễn ra ở Liên bang Nga.”, bức điện của thủ tướng Nga viết, “Số tiền 100 triệu dollar Ngài dành cho sự phát triển của các ngành khoa học cơ bản đang lâm vào hoàn cảnh đặc biệt nặng nề đã đóng vai trò rất quan trọng cho việc duy trì hoạt động và bảo tồn các trường phái khoa học Nga từng đóng góp quan trọng cho sự phát triển của khoa học thế giới”.

Đó là lời xin lỗi khéo cho sự truy đuổi nhà từ thiện Mỹ trên báo chí Nga do phái cộng sản đề xướng năm 1993. Khi đó cánh Đảng cộng sản Liên bang Nga trong Quốc hội đã ráo riết đòi tiến hành những cuộc điều trần riêng về “hoạt động gây hại” của Georg Soros ở Nga. Họ buộc ông hai tội: gián điệp công nghiệp và tư tưởng, và gieo rắc hệ tư tưởng “thù nghịch” của phương Tây.

Boris Saltykov hồi ấy là Bộ trưởng khoa học đã buộc phải thay mặt chính phủ phát biểu trước Quốc hội.

“Lời buộc tội ăn cắp công nghệ là hoàn toàn ngu ngốc”, ông kể lại. “Quỹ Soros chỉ tài trợ cho những dự án trong lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, nghĩa là giúp cho việc công bố công khai các kết quả, chứ không phải cho việc ứng dụng thương mại, và ứng dụng quân sự lại càng không. Đó thuần túy là sự giúp đỡ cho những công trình cơ bản xuất sắc nhất của Nga lấy từ tiền của quỹ mà trong ba năm Soros đã “rót vào” 120 triệu dollar.”

Lời buộc tội thứ hai, Soros gieo rắc hệ tư tưởng xa lạ với chúng ta, lại càng khủng khiếp hơn nữa. Soros khi đó ủng hộ sự phục hồi ngành khoa học nhân văn Nga, nói riêng, ông đã tài trợ cho cuộc thi sách giáo khoa mới về sử học, xã hội học, kinh tế học – kể cả những sách dịch và sách do các nhà khoa học và sư phạm Nga viết ra. Sau 75 năm theo chủ nghĩa Mác-Lê, tất cả sách giáo khoa của chúng ta chỉ dựa trên giáo điều này, vì vậy cần phải nhanh chóng trong vòng một, hai năm tạo ra cả một khối lượng lớn sách giáo khoa cho các trường đại học, cao đẳng. Nói thêm là các chuyên luận và sách giáo khoa phương Tây đều do chuyên gia Nga lựa chọn, không hề có áp lực nào từ phương Tây cả.

Chính vì thế cuộc điều trần ở Quốc hội đã kết thúc bằng sự thất bại hoàn toàn của những kẻ tấn công và thắng lợi của lương tri. Quốc hội không những không lên án, mà còn cám ơn Soros vì sự ủng hộ tích cực của ông. Khi đó chúng tôi đã nảy ra ý định gửi cho ông một bức điện. Tôi đến gặp thủ tướng nói rõ là cần tìm một cách nào đấy xin lỗi ông ta.

Nếu tổng kết lại, Soros là gì đối với nước Nga thì tôi muốn gọi ông là “good magician” – vị pháp sư tốt bụng. Vào thời điểm khó khăn của nền khoa học nước ta, ông đã chìa tay ra giúp đỡ. Ông đã mở ra cho thế hệ trẻ chúng ta một ô cửa nhìn ra thế giới toàn cầu. Bây giờ thì ai cũng biết Internet là gì, nhưng vào giữa những năm 90 thì không đâu có, trừ Moskva và Peterburg. Khi đó chúng tôi đã cùng với Soros và Bộ giáo dục chọn ba mươi ba thành phố và tỉnh lị – từ Vladivostok đến Kaliningrad, từ Karelia đến Kabardino-Balkaria – và trong vòng bốn năm đã lập nên 33 trung tâm Internet được trang bị kỹ thuật hiện đại nhất. Trong những dự án lớn gần đây của Soros có “Tủ sách Puskin” đã xuất bản được 100 tập sách hay của văn học Nga và Xôviết, số sách đó đã được gửi tới 9 nghìn thư viện, kể cả ở nông thôn.

Đúng, Georg Soros là một con bạc, một nhà tài chính. Nhưng chính Soros thường xuyên phê phán chủ nghĩa tư bản về thói con buôn và nhấn mạnh rằng trong xã hội còn có những sự việc và giá trị không thể đem ra mua bán được. Về mặt này ông ta còn là một nhà triết học. Soros nhiều lần nói rằng ông ta không cần gì cả, ngoài sự cám ơn của chính quyền về những việc ông đã làm cho nước Nga. Trong 15 năm ông ta đã đổ vào nước ta gần 700 triệu dollar. Các thủ tướng đã tiếp ông ta và thậm chí Yelsyn cũng đã tiếp một lần. Nhưng tổng thống hiện thời thì không tiếp ông ta, mặc dù đã có văn bản đề nghị. Trong chuyến đi cuối cùng vào hè năm ngoái, Soros thực tế đã đóng cửa cơ quan đại diện của Viện “Xã hội mở” tại Nga. Giờ đây cơ quan đó chỉ còn sống nốt thôi vì khoản tài trợ đã bị cắt. Còn Soros thì chuyển hướng sang Trung Á, Gruzia, Moldavia. Ông nói rằng chúng ta đã là một nước mạnh về kinh tế, nước ta đã có những Mạnh Thường Quân của mình.

Chúng tôi đã liên lạc được với Viktor Chernomydin hiện là đại sứ Nga tại Ukraina. Đây là những lời ông nói với “Tin tức Moskva”:

“Thái độ của tôi đối với Soros khá phức tạp. Nhưng khi chúng tôi bắt đầu quan hệ với nhau, cố nhiên là tôi ủng hộ ông ta. Đầu tiên là về khoản 25 triệu dollar giúp cho nền khoa học Nga: với điều kiện ông ta góp một nửa, nửa còn lại chính phủ Nga góp. Hãy thử hình dung năm 1994 nền kinh tế chúng ta đang lâm vào tình cảnh thế nào và số tiền đó có ý nghĩa ra sao đối với nền khoa học của chúng ta. Soros đã chú ý đến khoa học, đấy là cái chính! Việc đó lại do một người từ nước ngoài làm, bất kể đó là ai – đấy mới là cái đáng quý! Không hề có chuyện gián điệp gì ở đây cả. Bất luận thế nào, tôi thấy việc đó không hề có mục đích vụ lợi, mặc dù tôi không biết trong đầu ông ta nghĩ gì. Ông ta cũng đã cám ơn tôi về sự ủng hộ đó.

sinh ngày 12.8.1930 tại Budapest (Hungary), sống sót thời Quốc Xã, di cư sang Anh năm 1947, theo học trường LSE (London School of Economics), từ năm 1956 định cư tại Mĩ và trở thành một trong những nhân vật nổi tiếng, giầu thế lực và khác thường nhất trên thế giới hiện nay. Với ước chừng 5 tỉ dollar kiếm được từ thị trường tài chính và những nguồn mà báo chí phương Tây từng nghi vấn về độ minh bạch, trong đó có những vụ đầu cơ khét tiếng, đẩy cả một quốc gia vào khủng hoảng, đồng thời lại có triết học của Karl Popper về Xã Hội Mở gối đầu giường từ những năm sinh viên tại Anh, Georg Soros là người sáng lập và tài trợ vô số quỹ phát triển và quỹ nhân đạo trên thế giới, trong đó nổi tiếng nhất là các Viện Xã Hội Mở (Open Society Foundations Soros), các trường đại học ưu tú ở Đông Âu, và những quỹ chống lại đường lối chính trị của chính phủ Bush. Gần đây nhất, nhà tỉ phú và Mạnh Thường Quân này tuyên bố đã chi 12,5 triệu dollar cho các vận động chống lại việc G.W.Bush tái cử tổng thống Mĩ. G. Soros đồng thời là tác giả của 8 cuốn sách (The Bubble of America Supremacy: Correcting the Misuse of American Power (1.2004); George Soros on Globalization (2002); The Alchemy of Finance (1987); Opening the Soviet System (1990); Underwriting Democracy (1991); Soros on Soros: Staying Ahead of the Curve (1995); The Crisis of Global Capitalism: Open Society Endangered (1998); and Open Society: Reforming Global Capitalism (2000)) và vô số bài báo được công luận đặc biệt quan tâm về các vấn đề kinh tế và chính trị. Các trang web khác liên quan đến hoạt động từ thiện của G. Soros:

http://www.fraternity-fund.com/

http://www.ceu.hu/

http://www.moveon.org/front/

http://www.americacomingtogether.com/

Bài trên talawas:
George Soros, Khủng hoảng kinh tế thế giới 2003 (25.12.2002)

© 2004 talawas