Luận điểm (giả thuyết) của anh là đáng lưu ý.

Bài viết của anh có vẻ có lý và nhiều công tra cứu. Tuy nhiên, điểm yếu, và cũng là điểm gây ngạc nhiên là chưa có dẫn chứng xác thực. Theo tôi, với thời gian 30 năm, hầu hết những người đặt tên, người dịch từ máy vi tính và cả những người đầu tiên dùng từ này có lẽ còn sống. Lẽ nào họ không thể cung cấp cho anh một bằng chứng, dù chỉ là một dòng trong một ấn phẩm nào đó để nói lên micro-ordinateur hay microcomputer là vì nó có microprocessor chứ không phải vì cái máy kích thước nhỏ. Hay là anh thử nhờ người bạn của anh ở Ðại học Paris 6?

Anh Bùi Việt Bắc có trích một câu trong cuốn từ điển máy tính của hai tác giả người Anh ấn hành bởi một nhà xuất bản Anh quốc “Những máy tính cá nhân đầu tiên được gọi là microcomputer, hay micro là vì chúng nhỏ hơn những máy tính có trước đó” (trích bài đăng 21.1). Anh cho rằng đó chỉ là một giả thuyết chưa được chứng minh, nhưng nếu anh trích được một câu có giá trị tương đương như vậy, luận điểm của anh mới được xem là giả thuyết chưa chứng minh như của anh BVB. Còn nếu bằng chứng anh cung cấp mạnh hơn thì luận điểm của anh là đúng còn của anh BVB là sai.

Anh viết, tại Hội nghị lịch sử tin học lần thứ 2 (ngày 24.4.1990) ông Gernelle, đồng tác giả của Micral-N khẳng định rằng từ micro-ordinateur ông ta sáng tác ra lúc đó là kết hợp ordinateur với micro chứ không phải vì kích thước cực nhỏ của nó. Ðây chính là câu gây nghi ngờ. Không ai có thể nhớ được một câu nói kiểu đó ở một cuộc hội nghị cách đây 15 năm! Nếu ai nhớ được câu này thì chắc chắn là đã đọc nó rất gần đây. Kể cả cách đây hai tháng, khi“vụ vi tính” chưa được nêu lên, nếu có nghe, chắc chắn cũng không ai để ý đến câu đó. Người nhớ được câu nói đó chắc không thể quên ấn phẩm mà mình đọc nó. Rất tiếc là hai địa chỉ islandnet.com và eingang.org mà anh cung cấp không có chi tiết nào xác nhận điều anh viết. Nơi diễn ra cuộc hội nghị anh viết là CNAM, nó là thành phố nào và nước nào vậy? Nếu có thể, anh cho biết luôn, cả cơ quan tổ chức hội nghị đó để chúng tôi thử tra cứu xem.

Trước khi có những vật dụng ta đang bàn đến, từ nào chỉ con hoặc đồ vật dính với micro đều để nói kích thước cực nhỏ, từ nào chỉ đại lượng đo lường dính với micro đều biểu thị một phần triệu. Microprocessor ra đời được gọi như thế theo nghĩa bộ xử lý cực nhỏ là hiển nhiên. Tương tự như vậy, cách gọi microcomputer có nghĩa máy tính cực nhỏ hay micro-ordinateur có nghĩa máy tính cực nhỏ là hiển ngôn (tôi học được từ này nhờ đọc talawas), chắc chắn là những người dùng tiếng Anh, tiếng Pháp không ai bàn cãi. Anh viết ông Gernelle nào đó khẳng định trước một hội nghị chứng tỏ ở đó có một cuộc tranh luận về từ micro-ordinateur, là điều không thể xảy ra! Người ta hiểu là chi tiết này anh cần để tranh luận bây giờ.

Sau khi có vi mạch, nhiều hãng máy tính trên thế giới cùng thi nhau chế tạo máy tính sử dụng vi mạch. Việc này kéo dài nhiều năm. Nếu Pháp có làm xong trước Mỹ một hai năm thì cũng chẳng nói lên điều gì. Cái máy đầu tiên ra đời chắc chắn là to hơn cái PC bây giờ nhưng cũng chắc chắn là nhỏ hơn nhiều so với cái tủ minicomputer, và lúc đó ai cũng biết là tương lai nó sẽ còn thu nhỏ nhiều, gọi nó bằng một cái tên khác, microcomputer hay micro-ordinateur, là chuyện hiển nhiên, khó có thể xem là ai đó đã sáng tác. Cũng như nhà anh có cái tủ to từ trước, nay anh mua thêm cái tủ nhỏ, cậu con anh gọi nó là cái tủ con thì chẳng có gì là sáng tác cả.

Lập luận của anh theo một mạch phát triển có lý, giống giải bài toán chứng minh hình học: Ðể chứng minh vi tính đúng, ta phải có máy tính vi điện tử, để có máy tính vi điện tử ta phải có lời một ông đồng tác giả nào đó. Tiếc là mỗi bước chứng minh lại thiếu cái cầu nối dẫn chứng. Cho nên ở đầu bài tôi mới viết là có vẻ có lý.

Những máy tính to bằng cái nhà gọi là máy tính điện tử, nhờ dùng bóng bán dẫn người ta làm được nó chỉ bằng cái tủ và gọi nó là minicomputer. Theo lập luận của anh thì có thể có người đã dịch từ này là máy bán tính (máy tính bán dẫn). Và với bài viết vừa rồi, chỉ cần thay đổi vài cái tên, ngày tháng anh đã bào chữa thành công cho từ máy bán tính, rằng nó là một từ chuẩn xác. Theo cách đó ta còn có từ máy điện tính (máy tính điện tử) nữa. Và thế là ngày nay ta đã có thể giảng cho trẻ con lịch sử máy tính như sau: “Máy bán tính là cha của máy vi tính, máy điện tính là ông nội của máy vi tính và cũng là cha của máy bán tính”.

Tôi theo dõi khá đầy đủ cuộc tranh luận về từ vi tính và tò mò muốn biết thực chất. Anh là người duy nhất nêu ý kiến này và nó quả là đáng xem xét. Nếu anh chứng minh được luận điểm của anh thì bài của anh đáng nể về tính khoa học, còn nếu không, nó chỉ đáng nể về… sáng tác mà thôi.

© 2005 talawas