Hwang Sok-yong
Năm nay (19.-23.10.2005),
Hội chợ sách Frankfurt am Main (Đức) giới thiệu
Triều Tiên với tư cách khách mời đặc biệt. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử 57 năm của Hội chợ sách lớn nhất thế giới này, một khu vực văn hoá châu Á được chọn vào vị trí danh dự đó (năm 2006 sẽ đến lượt Ấn Độ). Trong khi chương trình chuẩn bị về phía Nam Triều Tiên được tiến hành nhộn nhịp ở mọi cấp, từ chuyến viếng thăm chính thức của Tổng thống Nam Hàn tháng 4.2005 tại Đức, đến
website dành riêng cho chuyên đề trọng điểm về Triều Tiên tại hội chợ và vô số những hoạt động khác, thì Bắc Triều Tiên đã từ chối lời mời này mà không cho biết lí do. Tuy nhiên, trong tiến trình bình thường hoá quan hệ giữa hai nhà nước Triều Tiên, bắt đầu từ hội nghị thượng đỉnh năm 2000, một cuộc gặp gỡ giữa các nhà văn Nam Bắc Hàn đã được tổ chức vào tháng 7 vừa qua tại Bắc Triều Tiên. Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của nhà văn Nam Triều Tiên Hwang Sok-yong về cuộc hội ngộ này.
talawas
Cả Triều Tiên đều rơi lệ: Lần đầu tiên sau 60 năm, các văn sĩ hai miền Nam Bắc đã tái ngộ …
Suốt hai năm ròng chúng tôi đã lên phương án và chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ giữa các văn sĩ của hai miền Bắc và Nam Triều Tiên. Mãi đến cuối tháng 7 chương trình mới diễn tiến tại Bình Nhưỡng cũng như trên rặng Paekdu và Myohyang tại Bắc Hàn. Đây là buổi hội ngộ đầu tiên như thế kể từ khi chấm dứt chế độ cai trị thuộc địa của Nhật, chế độ đã làm tiếng nói cùng chữ viết của chúng tôi bị tiêu vong và đưa đất nước này đến chia cắt cách đây 60 năm.
Năm 1989 tôi đã liều lĩnh không có giấy phép nhà nước mà sang thăm Bắc Hàn để rồi phải sống lưu vong và sau cùng đã phải ngồi tù sau khi trở về Nam Hàn vài năm sau đó. Cách đây ba năm, tôi đã được phép thăm Bắc Hàn hết sức hợp pháp, dĩ nhiên chỉ với tư cách là người tháp tùng các đoàn thể xã hội. Nhưng vào mùa hè năm nay, lần đầu tiên, tôi đã được trở lại đây với tư cách một nhà văn. Tôi không có quyền tự cho mình là kẻ mở đường, nhưng tôi nghĩ rằng mình đã có đóng góp không phải là không đáng kể vào sự cảm thông văn học giữa hai miền Nam Bắc Triều Tiên.
 |
| Nhà văn Nam Hàn Hwang Sok-yong, từng ngồi tù 5 năm vì tội tự ý sang thăm Bắc Hàn mà không có giấy phép của nhà nước |
Về câu hỏi, liệu ở Bắc Triều Tiên có tồn tại một nền văn học hay không, thì chẳng có câu trả lời nào khá hơn rằng ngoài đó người ta có thang giá trị khác. Thử thí dụ nhìn về Trung Hoa xã hội chủ nghĩa thì có thể khẳng định ngay được rằng nền văn học ở đó đương nhiên chịu sự kiểm duyệt của Đảng, mặc dù đất nước này đang mở cửa giao lưu với phương Tây. Trong hoàn cảnh như thế, văn học không thể nào bừng nở được bởi vì nền tảng của nghệ thuật là sự tự do diễn đạt. Dù sao đi nữa, khác với mọi người, nhờ một số hiểu biết về văn sĩ và xã hội miền Bắc Triều Tiên, tôi đã có thể giữ thế đứng trung lập và quan sát các đồng nghiệp Nam Triều Tiên xem họ tiếp thu được những ấn tượng nào từ Bắc Hàn cũng như cảm nhận được gì. Tôi đã đề phòng nhắc nhở họ chớ nên lao vào tranh cãi về những vấn đề như văn học phải nên như thế nào. Tôi cũng đã yêu cầu họ cần thận trọng khi đề cập đến những đề tài chính trị hay tránh né hẳn những thảo luận tương tự. Đặc biệt, họ nên cố gắng vun bồi cho tình hữu nghị và tiếp xúc trong tình thân mật bạn bè. Thế nhưng thỉnh thoảng đây đó cũng có lời qua tiếng lại khá gay gắt cũng như có hiểu lầm gây ra bởi các khác biệt trong phong cách sống.
 |
| Tinh thần ngự trị trong nền văn nghệ Bắc Triều Tiên: Luôn anh hùng, luôn hạnh phúc, luôn ngời sáng niềm tin! |
Dưới sự giám sát chặt chẽ, người ta khó thể thâm nhập được vào nội tại cuộc sống ở Bắc Hàn. Giả thử có cơ hội trao đổi khi chúng tôi tụm ba tụm năm dạo chợ, ghé quán cụng vài ly hoặc đến thăm gia đình các đồng nghiệp Bắc Hàn, thì đã có thể cùng chia sẻ kinh nghiệm văn học với nhau. Nhưng khi có người bảo, ở miền Nam chúng tôi cũng có sự canh chừng kiểu ấy, có khi còn tệ hại hơn, thì tôi chỉ còn cảm thấy mỗi một nỗi ngột ngạt. Nhiều đồng nghiệp sau đó đã nhìn xã hội miền Bắc còn tồi tệ hơn trước. Nhưng tất cả đã phải nhất trí rằng, mối quan hệ Bắc-Nam cần được thay đổi và cải thiện.
 |
| Những cái bắt tay trở lại giữa hai nhà nước Triều Tiên sau 60 năm chia cắt |
 |
| Đường tầu nối hai miền Nam Bắc Triều Tiên đã khai thông trở lại |
Mỗi dân tộc thể hiện với thế giới qua nhiều khuôn mặt: khi hung dữ, lúc niềm nở, hoặc gây gổ hay tươi cười bày tỏ thiện cảm. Bắc Triều Tiên thì từ khi chia cắt lại chỉ luôn thể hiện một nét mặt duy nhất là của một kẻ lì lợm và sẵn sàng gây hấn. Bởi vậy trong vòng 15 năm qua, đất nước này ngày càng rệu rã. Tôi đã có thể đọc được dấu vết của tiến trình này trên khuôn mặt các đồng nghiệp gặp lại sau một thời gian dài xa cách. Tôi cũng khám phá được điều đó qua thái độ của nhà cầm quyền, qua dáng vẻ người dân và đặc biệt qua sự tàn lụi dần của các đài tưởng niệm. Trước đây, lần đầu tiên khi tôi ghé thăm Bắc Hàn, mọi sự kiểm soát đều có vẻ nhẹ nhàng và mọi người dân – không ngoại lệ – đều nồng nhiệt. Phải dùng ngôn từ nào để diễn tả những điều tôi cảm nhận và suy nghĩ bây giờ đây? Họ đã đánh mất và đã đạt được những gì khi cứ khăng khăng bám vào sự cô lập? Tôi thật quá khổ tâm và thương xót các bạn đồng nghiệp ngoài Bắc vô vàn, đến phát khóc.
Nhưng cái mà tất cả chúng tôi đều phải thừa nhận là sự bền vững và tươi đẹp của thiên nhiên đất nước. Những rừng bách, thông và lạc diệp tùng mênh mông bao la trải khắp vùng cao nguyên thuộc rặng Paekdu, màu xanh thẫm của hồ nước Chon-Ji vốn là miệng của hoả diệm sơn, con đường mặt trời mọc xuyên mây và trăng rằm lặn trước mắt, những nét rập rờn kiều diễm của phong cảnh ẩn sau rặng Po-tae trắng xoá và bình nguyên Gae-Ma nằm sâu thẳm đến chóng mặt ở đâu đó bên dưới. Ở đó chúng tôi đã hô vang “Văn học là nhất thể!” và như thế đã cùng vượt qua những bức tường cản ngăn mà chính trị thế giới đã dựng nên. Bên bờ sông Ch’ongch’on, dưới ánh hoàng hôn, bọn trẻ con trần truồng bơi lội vẫn như thuở nào, người lớn vẫn giăng lưới cá và đàn chim chiều đang vội bay về tổ. Liệu một sớm mai nào đó, khẩu hiệu chúng tôi đã cùng hô vang đó có trở thành được hiện thực của cuộc đời?
Khi mỗi người chúng tôi trở về cuộc sống thường nhật, chúng tôi sẽ ý thức thêm điều mới mẻ rằng trước mắt là cả một chặng đường dài dằng dặc. Có thật chúng ta nói cùng một “ngôn ngữ”? Điều gì đã xẩy ra với những từ ngữ và ý nghĩa của chúng? Nếu quả thực có sự khác biệt, thì chúng tôi phải đạt cho được sự thống nhất ngôn ngữ của văn chương. Mục đích này để phục vụ cho nền văn học của chúng tôi, chừng nào đất nước còn chia cắt. Đó là lý do tại sao văn học lại tồn tại.
Hwang Sok-yong, nhà văn Nam Triều Tiên, sắp ra mắt độc giả Đức với tiểu thuyết
Mảnh vườn xa xăm, nhà xuất bản
dtv, tháng 9.2005.
© 2005 talawas