Vụ vi tính cũng như nhiều vụ tranh luận khác xem ra còn có thể kéo dài đến bất tận. Trong thâm tâm, nhiều cụ chắc cũng đã bị thuyết phục, bị đuối lý hay là bị một cái gì tương tự như thế, tự thấy có thể, thôi thì chấm dứt chỗ nào cũng được, nhưng ngoài miệng thì vẫn còn gân lắm, còn muốn cãi đến cùng cho ra môn ra khoai hoặc ra cái gì thì ra, lành làm gáo, vỡ làm môi, chứ quyết không chịu ra tuyên bố công nhận là ta thua ai.

Đấy có lẽ cũng là một trong những đặc tính của người Việt. Nhiều vấn đề lơ mơ, đáng lẽ được đưa ra tranh luận, phân tích, mổ xẻ… cho đến khi vỡ lẽ, đến khi sáng tỏ, hoặc đến khi có cách giải quyết ổn thỏa thì thôi, nhưng bản chất của người Việt hình như là chẳng ai chịu ai, nên cuối cùng thường là chẳng đâu vào với đâu và sự việc thì vẫn cứ như thế chứ chẳng được giải quyết, dù chỉ là tương đối.

Người Việt thường tự hào rằng dân tộc mình có tinh thần quyết tâm rất cao, và đã làm cái gì là làm đến nơi đến chốn, làm đến có kết quả rồi mà vẫn còn muốn làm thêm, làm thêm nữa chứ không chịu dừng lại, không biết đến hai chữ bão hòa là gì. Tinh thần ấy, có thể là tốt, nhưng có nhiều trường hợp có lẽ cũng cần phải xét lại.

Thí dụ, như chuyện đánh nhau với thằng hàng xóm mà xác định cứ đánh đến cùng là không phải thượng sách rồi. Cứ cho là mình mạnh hơn nó đi, nhưng giả sử mình có đánh nó được mười đòn thì chả lẽ nó không đánh lại mình được ba bốn đòn. Mình đánh được nó chết thì mình không bị thương cũng hao tổn sức lực, phải đi an dưỡng. Mình đánh nó chết, mình thắng nó cũng chẳng vinh quang hay sung sướng gì, đấy là chưa nói có khi mình lại phải đi tù hoặc bị xử tử hình. Nó chết nhưng họ hàng, anh em, con cháu nhà nó còn sống, chúng nó lại chẳng nuôi hận thù với mình, lại chẳng chờ thời cơ oánh cho mình một trận lên bờ xuống ruộng để rửa hận rồi ra sao thì ra. Rồi mình lại thù lại đánh nó. Rồi nó lại thù lại đánh mình… Cứ như thế hết đời này sang đời khác, giữa nhà mình và nhà nó chỉ có triền miên thù nhau với đánh nhau, chẳng còn thời gian mà nghĩ, mà làm việc gì khác. Vậy nên, giá nghĩ ra được cách gì đó đừng phải đánh nhau để đừng hao người tốn của của hai bên thì tốt hơn. Hao tốn của cải đã xót xa lắm, nhưng con người còn quý hơn nhiều, một cánh tay, một cẳng chân bị dao phay, mã tấu chém rơi ra chẳng mọc lại được một cánh tay, một cẳng chân mới, một cái đầu rơi xuống cũng chẳng mọc lại được một cái đầu mới. Đánh đến cùng nhưng nếu để mua lấy cái chết cho bản thân mình, lấy cái đau thương tang tóc cho cha mẹ, anh em, họ hàng, cho vợ cho con mình thì đánh làm gì.

Thời gian vừa rồi, vào internet đọc trang nọ trang kia, đọc đến vụ hải quân Trung Quốc xả súng bắn chết gần chục ngư dân Việt Nam vô tội, đến sự nhu nhược của nhà nước Việt Nam trước những cái chết thương tâm của đồng bào mình, ai mà chẳng thấy phẫn uất. Chắc chắn là cũng có nhiều người đã nghĩ đến cách giải quyết vấn đề. Và cũng chắc chắn là trong đó có những cách rất khác nhau, nhưng khi thấy có một số người cũng như một số tổ chức kêu gọi hãy tấn công người Trung Quốc ở mọi lúc mọi nơi, hãy đánh đến cùng mà thấy rùng hết cả mình.

Cách đây hơn ba mươi năm chúng ta đã chẳng đánh nhau đến cùng với Mỹ đó sao? Cách đây hơn ba mươi năm, ở nước ta, trong cuộc nội chiến, hai phe cộng sản và quốc gia đã chẳng từng xác định là đánh nhau đến cùng đó sao? Xong, kết quả của cái sự đánh đến cùng, của sự quyết tâm dẫu phải đốt cả dẫy Trường Sơn, quyết tâm, với sự cực kỳ rẻ rúng sinh mạng con người, dẫu có phải hy sinh tới giọt máu cuối cùng ấy là cái gì? Cuối cùng thì người Mỹ cũng đã rút về nước, và cuối cùng thì đến ngày 30.4.1975, phe cộng sản cũng đã giành quyền cai trị cả đất nước, nghĩa là đã chiến thắng, nhưng nhân dân và đất nước này được những gì ở cái chiến thắng ấy? Câu hỏi xét ra cũng chẳng cần trả lời, vì ai cũng biết.

Cũng như đến giờ thì ai cũng biết rằng trong những cuộc chiến vừa qua trên cả hai miền Nam – Bắc của đất nước ta, những kẻ kêu gọi hãy đánh nhanh, đánh mạnh, đánh nhiều hơn nữa, hãy đánh đến cùng, hãy đốt cháy, hãy hy sinh tất cả…, thì lại chẳng hy sinh cái gì. Trong khi ở chiến trường lính tráng chết như ngả rạ, gian khổ không gì sánh được, thì các vị cán bộ cao cấp, các vị lãnh đạo… vẫn đàng hoàng mà hưởng thụ, vợ con các vị ở trong những căn hộ đẹp đẽ, đầy đủ nhất, các vị có xe Volga riêng để đi đây đi đó, có bìa cung cấp thực phẩm hảo hạng, cuối tuần lại đi Đồ Sơn, Sầm Sơn, tới những biệt thự sang trọng nhất được xây cất riêng cho mình để nghỉ mát. Ai cũng biết rằng những kẻ kêu gào hãy tử thủ, tử thủ Quảng Trị, tử thủ Lộc Ninh, tử thủ Sài Gòn, tử thủ đến cùng thì lại là những kẻ đầu tiên xa chạy cao bay trước nhất, riêng thầy thì tẩu vi thượng sách, còn thì sống chết mặc bay.

Đã biết thế, có nghĩa là đã có đôi chút kinh nghiệm, nên bây giờ nghe những lời kêu gào lại đánh nhau đến cùng với Trung Quốc một lần nữa mà thấy sợ. Vì, xét về tương quan lực lượng, thấy chênh lệch vô cùng, nó là hẳn một tỷ ba trăm triệu người, còn mình thì chưa đầy một trăm, người nó to hơn người mình, tiềm lực mọi mặt cái gì nó cũng hơn mình cả, về mặt thâm hiểm, nó lại cũng thâm hơn, mình chỉ xứng đáng là học trò của nó, chỉ đáng xách dép cho nó, nay đánh đến cùng thì mình thắng hay nó thắng, mình còn hay nó còn? Nhưng đấy mới chỉ là một lẽ sơ đẳng nhất. Còn nếu giả sử có sự quyết tâm đánh đến cùng thật thì ai sẽ là người thật sự đến cùng đây? Dân Việt Nam bây giờ, dẫu có hiền lành, ngây thơ đến mấy thì cũng biết so sánh, biết nhận định tình hình thời cuộc hay suy ngẫm về nhân tình thế thái, chẳng ai chịu hy sinh vô ích để bảo vệ mấy cái ghế của những kẻ hàng ngày hàng giờ vẫn hà hiếp, o ép, bắt hành, bắt tỏi họ đâu.

Người Việt Nam có câu:

Thứ nhất sợ kẻ anh hùng

Thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân.

Phải chăng là người ta đã đến nước cùng rồi mà phải liều? Đánh đến cùng rồi để được cái gì? Ai là người sẽ đánh đến cùng đây? Hỡi những người đang kêu gào hãy đánh đến cùng, các vị đang ngồi chơi xơi nước ở đâu vậy?

© 2005 talawas