Emmanuel Todd
Ông nghĩ gì về việc tái đắc cử của George W. Bush?
Cuộc bầu cử này buộc ta nhìn thẳng vào một sự thật: không phải là chuyện ông Bush, mà đó là Hoa Kỳ xét trong toàn cục và sự tiến triển của nhân dân Mỹ bị tàn phá bởi một hệ ý thức tụt hậu và hiếu chiến. Đa số phiếu bầu cho Bush cho ta thấy người Mỹ vẫn coi những cuộc xâm lăng diễn ra trên các lục địa khác, việc ném bom vào dân thường, chuyện một trăm ngàn người Iraq bị thiệt mạng, những vụ lạm dụng giới tính quá đáng ở nhà tù Abou Ghraib, là bình thường.
Cũng như ở châu Âu vào những dịp khác, hình như nhân danh an ninh trong nước, đông đảo các tầng lớp người Mỹ dân dã đã bầu cho ứng viên bảo thủ.
Bằng cách đào sâu vào những bất bình đẳng, chủ nghĩa tự do cực đoan đã làm thay đổi sâu sắc xã hội Mỹ, đã xé nhỏ nó ra và làm cho nó sống trong bất ổn và nỗi sợ. Một lớp đất màu mỡ xã hội đã được sinh ra, trên đó Bush làm mọc lên chủ nghĩa dân tộc, sự bài ngoại, tinh thần tôn giáo và quân phiệt. Thế nhưng cơ cấu xã hội Hoa Kỳ không như các nước công nghiệp hoá khác. Nếu như châu Âu hoặc Nhật Bản cần phải cân bằng chi phí ngoại nhập, việc tiêu dùng phải gần cân bằng với sản phẩm của mình tạo ra, thì ngược lại trong mười hai tháng vừa rồi Hoa Kỳ đã thất thu ngoại thương 600 tỷ đô-la. Có nghĩa là nói chung xã hội Mỹ sống trong mối quan hệ ăn thịt thế giới cũng hiếu chiến không kém gì «học thuyết Bush».
Thế mà tại Hoa Kỳ vẫn còn công nhân…
So với ở bên châu Âu, giai cấp công nhân bên kia Đại Tây Dương vẫn bị tàn phá nhiều hơn vì sự mất bản sắc, nhưng nhờ vào những cơ chế tái phân phối nội bộ đáng cho ta nghiên cứu kỹ thêm, hệ thống Mỹ đã có thể biến giới thợ thuyền thành đám bần dân cũng sống ăn bám vào thế giới. Điều nghịch lý là nếu như các tầng lớp trên ở Mỹ là những kẻ thụ hưởng hệ thống đó trước nhất, thì sau khi đọc các tờ báo lớn kêu gọi bỏ phiếu cho Kerry, liệu ta có nên đặt ra câu hỏi: phải chăng chính vì những tờ báo đó mà người dân Mỹ không ý thức được tính chất nguy hiểm trong đường lối chính trị của Bush đối với chính nước Mỹ.
Nguy hiểm như thế nào đối với Hoa Kỳ?
Từ khi ông ta lên làm tổng thống, đế chế Mỹ cũng trên đường tan rã, vì đường lối chính trị của ông ta khiến cho thế giới nhập lại chống ông ta và làm mất đi sự ủng hộ của châu Âu và Nhật Bản, các quốc gia chính yếu tài trợ cho cán cân thương mại thâm hụt của Mỹ (từ 450 đến 600 tỷ đô-la mỗi năm tính từ năm 2000 và trong lĩnh vực công nghệ cao cũng bắt đầu xuất hiện tình trạng thâm hụt). Đối với một đế chế sống bằng cách chiếm dụng tư bản thế giới thì đó là điều tàn hại. Nhìn theo hướng đó, rất có khả năng một bộ phận giới tinh hoa những mong Kerry thắng cử, vì họ cho rằng những người Dân chủ thường vẫn là những nhà quản lý hợp lý và văn minh của đế chế. Vấn đề nay được đặt ra là liệu đường lối dân tuý trong ông Bush có độc lập được với các tầng lớp trên bên Mỹ hay không.
Bây giờ ta thấy Hoa Kỳ có tương lai ra sao?
Có một nguy cơ là Bush củng cố được nền tảng chính trị bên trong để củng cố sức mạnh Mỹ và ông ta lại lao vào những cuộc phiêu lưu có khả năng kết thúc tồi tệ, tấn công Iran chẳng hạn. Vì trên thực địa tình hình vẫn chưa thay đổi và nước Mỹ cũng như trước đây vẫn chưa có công cụ kiểm soát Iraq, huống chi là kiểm soát cả hành tinh này. Nhưng sẽ có lúc thế giới nhận ra rằng xã hội Mỹ là một xã hội tiêu thụ mà duy trì nó thì quá tốn kém đối với các nước khác, và nó đã trở thành một nhân tố bất ổn về kinh tế và trong quan hệ giữa các nước. Ấy vậy mà, người ta chỉ chấp nhận một đế chế chừng nào nó còn duy trì được trật tự trên các lãnh thổ nó cho rằng đang thống trị được.
Emmanuel Todd là nhà nghiên cứu dân số. Trong tác phẩm
Après l’Empire (
Tiếp sau Đế chế), xuất bản năm 2002, ông cho rằng chiến tranh chống Iraq là dấu hiệu một đế chế đang tan rã.
Xem thêm: Khi một uy quyền sụp đổ, talawas 21.3.2004
© 2004 talawas