Nói vọng về từ thế giới bên kia, nhà lãnh đạo chính trị nổi tiếng một thời kêu gọi tiến hành những thay đổi mạnh mẽ trong Đảng Cộng sản Trung Quốc, kể cả việc bãi bỏ chức Tổng Bí thư, giải tán cơ quan Đảng đoàn ở các bộ và Đảng uỷ ở các công ty, cho lập thêm các công đoàn độc lập và tiến hành bầu cử phổ thông và trực tiếp các quan chức đến cấp thành phố.

Khi còn sống, Triệu Tử Dương, một nhà cải cách được lòng dân, người từng giữ chức Thủ tướng Quốc vụ viện và Tổng Bí thư Đảng suốt 9 năm cho đến khi bị thanh trừng vì không chịu hạ lệnh đàn áp và tàn sát những người chống đối trên quảng trường Thiên An Môn vào năm 1989, đã luôn là cái gai trong mắt nhà cầm quyền Bắc Kinh và bị giam lỏng tại gia cho đến chết vào tháng giêng năm 2005.

Sau khi chết, ông để lại một trong những tác phẩm bộc trực nhất được đưa ra khỏi Hoa Lục kể từ năm 1949, đây là tác phẩm gồm 300.000 chữ được ghi lại từ những cuộc nói chuyện của Triệu Tử Dương với một người bạn thân kể từ năm 1991 đến năm 2004. Cuốn sách bằng tiếng Hoa phát hành ở Hồng Kông trong tháng này có tựa đề Triệu Tử Dương: Ngục trung đàm thoại.

Không thể tưởng tượng được rằng cuốn sách này sẽ được phép thâm nhập vào Hoa Lục.

Nếu người ta làm theo ý kiến của ông thì Trung Quốc có thể đã khác xa cái nó đang là hiện nay. Khi đó sẽ không thể có một Giang Trạch Dân đầy uy quyền và không thể có một Hồ Cẩm Đào với bàn tay sắt như bây giờ. Các phương tiện truyền thông đại chúng sẽ tự do hơn, các cuộc bầu cử địa phương sẽ trở thành vấn đề bình thường, công nhân sẽ có thể đàm phán với người sử dụng lao động. Đảng Cộng sản vẫn còn cầm quyền nhưng sẽ trở thành một tổ chức minh bạch hơn đối với các thần dân của nó.

”Muốn hiện đại hoá, Trung Quốc phải tiến đến nền chính trị dân chủ”, ông Triệu Tử Dương đã nói như thế vào năm 1994. “Điều này gợi cho tôi một cảm hứng lớn lao. Ở phương Đông, hãy trở thành các nước như Đài Loan hay Hàn Quốc, các nước này đã chuyển từ chế độ độc tài sang chế độ dân chủ đại nghị và đa đảng. Đó là xu thế tất yếu, không có ngoại lệ.”

Đây là lần đầu tiên kể từ ngày thành lập Đảng vào năm 1921, một lãnh tụ cao cấp trình bày một cách trung thực, không bị cắt xén các quan niệm và cuộc đời của chính mình. Điều đặc biệt gây ấn tượng nữa là, khác với các Tổng Bí thư từng bị bãi chức trước đây, Triệu Tử Dương không chịu công khai rút lui ý kiến và nhận khuyết điểm. Đấy chính là lý do vì sao những kẻ kế nhiệm đã giam giữ ông và cách ly ông khỏi thế giới.

Tuyển tập tác phẩm của các lãnh tụ Đảng trước đây thường được biên tập một cách công phu và bị cắt xén cho phù hợp với ý thức hệ chính thống đương thời.

Tác giả cuốn sách này là ông Zong Fengming, năm nay 87 tuổi, vào Đảng từ năm 1938, đã từng giữ nhiều chức vụ quan trọng, như người ta nói đã chịu nhiều áp lực sau khi cuốn sách được xuất bản. Từ năm 1991 đến năm 2004, ông Zong, đóng vai một người dạy khí công, đã đến thăm Triệu Tử Dương hơn 100 lần. Ông Zong đã ghi lại những buổi nói chuyện của Triệu Tử Dương rồi đem về nhà cất giữ và mới đây đã cho tờ Khai Phóng ở Hồng Kông xuất bản.

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng thì chính quyền Hoa Lục đã bảo ông Zong thu hồi cuốn sách. “Họ (các quan chức) muốn tôi ký một bảo đảm rằng tôi sẽ hợp tác với họ”, ông Zong cho biết, theo trích thuật của tờ Bưu điện. “Nhưng tôi từ chối, mặc dù tôi công nhận mình là tác giả cuốn sách.” Chưa rõ là chính quyền có áp dụng biện pháp nào đối với ông hay không.

Sau khi Mao chết, Triệu Tử Dương là nhà lãnh đạo có quyền lực chỉ sau Đặng Tiểu Bình, hai ông này đã đưa ra các cải tổ trong nông nghiệp, công nghiệp và quyền tư hữu, đặt nền móng cho sự thành công trong lĩnh vực kinh tế trong suốt 25 năm qua. Hai người đã hợp tác chặt chẽ với nhau cho đến ngày xảy ra thảm kịch ở Thiên An Môn vào năm 1989.

Đặng Tiểu Bình ủng hộ thiết quân luật và đưa quân đội vào đàn áp cuộc phản kháng của sinh viên: “Một Đảng Cộng sản mà không dẹp tan đám đông thì không phải là Đảng Cộng sản Mác-xít”, có lần ông ta tuyên bố.

Trong khi đó, Triệu Tử Dương phản đối thiết quân luật và cho rằng chỉ có đối thoại mới có thể chấm dứt được vụ đối đầu với các sinh viên biểu tình. “Đảng Cộng sản mà đàn áp quần chúng thì chắc chắn không phải là Đảng Cộng sản mà nhân dân Trung Quốc mong muốn”, ông vặn lại.

Giống như các lãnh tụ từng bị huyền chức trước đây, Triệu Tử Dương cũng được lệnh phải tự phê bình sau vụ tắm máu. Sau khi được các thành viên trong gia đình ủng hộ, họ nói rằng sẵn sàng chấp nhận mọi hậu quả, ông đã tuyên bố giữ nguyên quan điểm. Để trừng phạt, người ta đã giam lỏng ông cho đến khi ông qua đời vào ngày 17 tháng 1 năm 2005. Các bài viết và chân dung của ông không bao giờ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông chính thức nữa.

Trong cuốn sách, Triệu Tử Dương nói rằng điều ông ân hận nhất là đã không thực hiện công cuộc cải cách hệ thống chính trị do Đặng Tiểu Bình đề xướng. Trước khi xảy ra những cuộc phản đối vào mùa xuân năm 1989, Đặng Tiểu Bình là người hết lòng ủng hộ Triệu Tử Dương. “Tôi xin lỗi nhân dân vì đã để lại nhiều việc dở dang”, ông nói như thế.

Đấy là Triệu Tử Dương ngụ ý việc bãi bỏ chức Tổng Bí thư và thay vào đó là việc các uỷ viên Bộ Chính trị luân phiên giữ chức Chủ tịch, mỗi nhiệm kì chỉ kéo dài một năm. Ông cho rằng chức vụ này cho một ngưới quá nhiều quyền lực và thường xuyên tạo ra tệ sùng bái cá nhân.

Ông đề nghị tách chính quyền ra khỏi Đảng bằng cách xoá bỏ các Đảng đoàn và Đảng uỷ trong các bộ và các công ty, ông cũng đề nghị công khai dự thảo ngân sách và hoạt động của chính phủ.

“Đảng có quá nhiều chi nhánh có thể can thiệp vào các cơ quan của chính phủ và tổ chức dân sự”, Triệu Tử Dương nói với ông Zong vào ngày 30 tháng 7 năm 1994. “Đảng còn can thiệp vào tất cả các lĩnh vực của đời sống cá nhân, kể cả đời sống riêng tư của người ta nữa.”

Ông cũng đề nghị cho thành lập các công đoàn và nông hội độc lập, tự do ngôn luận, bầu cử trực tiếp lãnh đạo làng xã, huyện và cấp thành phố cũng như nhiều dân chủ hơn trong nội bộ Đảng.

Ông nói rằng Trung Quốc không thể du nhập hệ thống tam quyền phân lập như ở Mĩ cũng như hệ thống dân chủ đại nghị kiểu châu Âu vì Đảng Cộng sản phải giữ vai trò lãnh đạo. Nếu Đảng sụp đổ thì sẽ tạo ra chân không quyền lực và hỗn loạn. Nhưng trong những điều kiện như thế, “chúng ta phải đa dạng hoá nền kinh tế, đa dạng hoá đời sống chính trị và xã hội và cho phép thể hiện tất cả các quan điểm khác nhau. Độc quyền tư tưởng không còn khả thi nữa.”

Tuy đã muộn, Triệu Tử Dương lấy làm tiếc là trong thời gian cầm quyền từ năm 1980 đến năm 1989, một giai đoạn tương đối ổn định về mặt chính trị và kinh tế phát triển với tốc độ cao, đã không thực hiện những cuộc cải cách như thế .

Sau năm 1989, phái cứng rắn trong Đảng đã thắng thế và hàng ngàn quan chức cũng như các học giả ủng hộ Triệu Tử Dương đã bị thanh trừng và phải sống lưu vong. Được Đặng Tiểu Bình ủng hộ, phái cứng rắn quyết định rằng cải cách chính trị và tự do hoá lĩnh vực truyền thông đe doạ sự sống còn của Đảng và họ đã chọn con đường khác. Chính sách cứng rắn càng được tăng cường sau khi Hồ Cẩm Đào trở thành Tổng bí thư từ năm 2002.

Trong lời giới thiệu, ông Li Rui, cựu thư ký của Mao Trạch Đông và cũng là người hết lòng ủng hộ Triệu Tử Dương chia sẻ quan điểm của mình về vụ đàn áp sinh viên như sau: “Quyết định của Đặng Tiểu Bình đã tạo ra một nền kinh tế thị trường đầy tham nhũng, một chủ nghĩa tư bản với các cán bộ cao cấp có quyền lực không giới hạn, dẫn tới hiện tượng hối mại quyền thế và bất công xã hội. Điều đó càng làm cho các mâu thuẫn xã hội, mâu thuẫn giữa cán bộ và nhân dân, giữa người giàu và người nghèo, giữa thành thị và nông thôn ngày càng trầm trọng thêm. Nếu các xung đột này phát triển, nó có thể tạo ra đủ thứ khủng hoảng xã hội.”

Nếu Đảng đi theo đường lối của Triệu Tử Dương thì hôm nay Trung Quốc có thể đã có một hệ thống phù hợp hơn với nhu cầu của xã hội đang hiện đại hoá. Nhưng tất cả những gì chúng ta thấy trước mắt chỉ là lời của một người đã chết, một người bị ngay cái chính phủ mà ông từng phục vụ nguyền rủa mà thôi.

Bản tiếng Việt © 2007 talawas