Cách đây không lâu người viết bài này về thăm nước ^[1] , đã từng đi xe lửa xuyên qua Vân Nam, Quí Châu. Qua những ngọn núi cao nối dài không dứt thỉnh thoảng lại nhìn thấy những đường cao tốc cao to rộng thẳng mà trên đường xe cộ qua lại còn rất ít, xem ra chưa hợp lắm với tính toán kinh tế? Nghe nói xây dựng mỗi km đường cao tốc ở vùng núi tốn tới 100 triệu Nhân dân Tệ ^[2] . Sau này được biết Trung Quốc đã xây dựng hơn 30.000 km đường cao tốc, gồm 7 đường ngang và 5 đường dọc chính, chạy khắp toàn quốc do nhà nước đầu tư, bất kể là kiếm được tiền hay không kiếm được tiền. Mạng lưới đường cao tốc không chỉ cần những khoản tiền khổng lồ mà còn đòi hỏi phải có cơ sở hùng hậu về đội ngũ cán bộ công nhân thi công và thiết bị kỹ thuật, nguyên vật liệu to lớn, dồi dào v.v…, phản ánh thực lực kinh tế của một nước.

Thế mà mạng lưới đường cao tốc chỉ là một góc của tảng băng thực lực Trung Quốc.

Ai biết hiện nay Trung Quốc có bao nhiêu cây cầu lớn vượt Trường Giang? Sợ rằng chẳng ai nói đúng, vào lúc đang nói này, nghe nói đã có mười mấy cây cầu vượt Trường Giang đang được xây dựng. Đã xây dựng xong, có hơn 40 chiếc. Trước đây, sau cây cầu vượt Trường Giang ở Vũ Hán phải mười mấy năm sau Trung Quốc mới có được cây cầu thứ hai: Cầu lớn Trường Giang Nam Kinh, mà lúc đó được các phương tiện truyền thông đưa tin rầm rộ một thời. Còn bây giờ chẳng ai coi cầu vượt Trường Giang là chuyện đáng nói nữa. Riêng Nam Kinh đã có cây cầu thứ nhất, thứ hai, thứ ba và đang xây cây thứ tư mà trong kế hoạch còn có cây thứ năm. Còn Vũ Hán đã có 3 cầu lớn Trường Giang, nhưng không muốn xây chiếc thứ tư mà sẽ đào đường hầm vượt qua.

Vô tuyến truyền hình nói, công trình Thường Nga số 1 bay quanh mặt trăng phải tiêu mất 14 tỉ Nhân dân Tệ ^[3] , chỉ bằng khoản tiền xây dựng 2 km đường xe điện ngầm. Câu nói đó có phần giảm bớt, nhưng nếu tính bằng giá xây dựng 10 km đường xe điện ngầm thì Bắc Kinh đã xây dựng 300 km, và còn muốn xây dựng 200 km nữa để hình thành mạng lưới giao thông toàn thành phố. Còn Thượng Hải thì sao? Cũng phải xây dựng hơn 200 km đường xe điện ngầm. Ngoài ra một số thành phố lớn khác như Thiên Tân, Quảng Châu, Thâm Quyến v.v… cũng đang và sẽ phải xây dựng đường xe điện ngầm…

Những công trình xây dựng siêu lớn đã, đang và sẽ xây dựng trong mấy năm gần đây ở Trung Quốc không đếm nổi, nào là đường sắt Thanh – Tạng, công trình vũ trụ, dẫn nước từ phía Nam lên phía Bắc, cầu lớn vượt biển, nhà máy thuỷ điện siêu lớn, đường sắt cao tốc, và còn rất nhiều hạng mục quân sự mà những người dân thường không thể biết. Phải chăng có thể nói như thế này, công trình Tam Hiệp năm đó lớn như vậy tiêu hao nhân, tài vật lực nhiều như thế, đã từng dẫn tới tranh luận liệu Trung Quốc có còn đủ ăn hay không. Còn bây giờ nếu tính toán về vật lực, tài lực thì Tam Hiệp chẳng là cái gì cả. Không nói hàng trăm thì cũng tới hàng mấy chục công trình tương đương với Tam Hiệp đang đồng thời được bắt tay xây dựng, toàn Trung Quốc đang là một công trường lớn!

Đi đến đâu ở Trung Quốc cũng thấy của cải vật chất đang được tích luỹ với tốc độ cao. Trong trên một trăm thành phố lớn, các nhà chọc trời mọc như nấm, và ngày càng nhiều những thành phố vừa và nhỏ ^[4] cũng đang “một bước là đến ngay”, đang xây dựng những đường phố sáu, tám thậm chí tới mười làn xe chạy… Mọi thành phố đang bành trướng và nhiều nông thôn giầu có đang chuyển hoá thành thành phố tại chỗ. Ở đâu cũng thấy đang xây dựng mà càng xây càng hào hoa. Những thứ khác như hàng hoá thì càng ngày càng nhiều, phần lớn được gọi là “thành” (thành phố) nào là thành quần áo, thành giầy mũ, thành đồ dùng gia đình, thành vật liệu xây dựng, thành sách vở, thành đồ chơi, thành đồ cổ, thành ăn uống, thành đồ điện gia đình v.v… Chữ “thành” có khoa trương một chút, nhưng đúng là hàng hoá rất nhiều, khiến người ta hoa mắt, nhiều khi khiến người ta không biết làm gì, không quyết định nổi, còn khiến người ta thấy ngán không muốn mua nữa. Còn chuyện ăn mặc, vui chơi giải trí, nhất là chuyện ăn uống của những người giầu có thì kể sao cho xiết…

Những điều trên đều là tai nghe mắt thấy của người viết bài này. Đối mặt với những bành trướng quốc lực như vậy hầu như cảm giác và bình luận nào cũng đều có cả. Trong những người Hoa, Hoa kiều ở nước ngoài, “những người yêu nước” tất nhiên là đắc ý, “những người yêu nước hơn” lại càng lo, bởi vì sự quan tâm càng sâu lắng hơn, càng lưu ý cái giá phải trả cho sự bành trướng quốc lực, ví như những lãng phí to lớn, sự khai thác có tính cướp đoạt tài nguyên, môi trường xấu đi, xã hội không công bằng cực độ. Tuy nhiên bất kể là khen hay chê, quốc lực Trung Quốc ngày một tăng cường đã là một sự thực không cần tranh cãi. Qui mô to lớn như vậy, tốc độ tăng nhanh như vậy, ngoài những người yêu nước và yêu nước hơn ra sợ rằng còn gây ra nhiều cảm giác chấn động hơn nữa.

Vì sao các nước phương Tây thường “nhân nhượng” chính phủ Trung Quốc, đặt việc suy tính tới nhân quyền và dân chủ ra một bên, cung cung kính kính đến nhà thăm viếng? Không làm như thế không được. Cơ hội buôn bán khổng lồ có thể là nguyên nhân đầu tiên, nhưng vấn đề mà Trung Quốc mang lại sợ rằng cũng quan trọng như vậy, nguyên liệu và năng lượng trên thị trường quốc tế càng ngày càng bị hút vào cái “hố đen Trung Quốc”, vô số nhà máy của phương Tây hoặc là đóng cửa hoặc là phải chuyển sang Trung Quốc để cầu sinh tồn, và những khí thải, nước bẩn do Trung Quốc thải ra càng ngày càng nhiều, quyết không chỉ dừng lại ở đường ranh giới quốc gia. Cho dù là các quốc gia có đầy thiện ý với Trung Quốc cũng không thể không suy tính tới một số “vấn đề không thích thú này” và muốn giải quyết vấn đề thì không thể thiếu được sự hợp tác của chính phủ Trung Quốc. Một số nước vốn coi Trung Quốc là đối thủ càng không dám “không để ý đến Trung Quốc”. Đối mặt với một vật to lớn bề ngoài như vậy, kiềm chế đã trở thành lực bất tòng tâm, biện pháp tốt hơn một chút là “hướng dẫn”, hướng dẫn Trung Quốc phát triển theo phương hướng “vô hại” hoặc “ ít hại nhất”. Mà bước đầu tiên của công tác hướng dẫn “là mỉm cười”, bất kể trong lòng nghĩ như thế nào.

Thế phía Đài Loan, vì sao Đảng Dân tiến càng ngày càng tăng cường hợp tác chặt chẽ với Đài Độc? Bọn họ đã ở vào chỗ “độc lập trên thực tế”, vì sao vẫn sốt ruột đến thế? Chẳng lẽ thời gian không đứng về bên “người ghi được lợi ích”? Đúng là không. Ngoài nguyên nhân bầu cử trước mắt, điều khiến phái Đài Độc suy nghĩ sâu sắc hơn là quốc lực Trung Quốc bành trướng. Chỉ cần mười năm, hai mươi năm nữa, nước Mỹ muốn giúp đỡ sợ rằng cũng không giúp nổi nữa, càng kéo dài, hy vọng “nước Đài Loan” càng nhỏ.

Xem ra “thuyết Trung Quốc đe doạ” còn có cơ sở vật chất, đúng là Trung Quốc đã có phần thực lực. Mặc dù cho đến hôm nay, ảnh hưởng mặt chính của phát triển kinh tế Trung Quốc cần lớn hơn mặt phụ, mặc dù Trung Quốc luôn biểu thị muốn trỗi dậy hoà bình, nhưng lòng nghi ngờ của bên ngoài không tiêu tan bởi vì việc của Trung Quốc “rất khó nói”. Trung Quốc hôm nay đối với mọi người xem ra còn hoà khí, thế nhưng năm 50, 60 của thế kỷ trước đã từng “xuất khẩu cách mạng”, năm 1979 đã từng lấy hàng ngàn, hàng vạn sinh mệnh làm cái giá phải trả chẳng minh bạch gì để “dạy cho” Việt Nam một trận, đối với “người anh cả Liên Xô” đã từng thân tới mức mặc chung một quần, và cũng từng hận thù tới mức vung dao lên chém, mọi người đều chưa thể quên những thay đối kịch tính đó. Hơn năm mươi năm qua sự thay đổi bên trong Trung Quốc thường đảo đi đảo lại, đã từng hoang đường và điên cuồng khiến những người trẻ tuổi ngày nay không thể tin. Hơn nữa những thay đổi gấp của Trung Quốc thường do mười mấy ngườì, mấy chục người, thậm chí một người phát động. Vì vậy làm sao có thể trách được người phương Tây không hiểu nổi công việc Trung Quốc, và tất nhiên họ cảm thấy không nắm được tương lai của Trung Quốc. Do vậy giới truyền thông và giới trí thức phương Tây vốn lấy phê bình, bới móc làm nhiệm vụ của mình làm sao lại có thể nghiêng về một bên để ca tụng sự trỗi dậy của Trung Quốc được.

Thế giới đã tiến bộ nhiều rồi, không có quốc gia nào dám công khai ca ngợi “nguyên tắc rừng cây”, kẻ mạnh ăn thịt kẻ yếu, nhưng mạnh ép yếu, lớn chèn nhỏ, kẻ nào mạnh thế kẻ đó sẽ chiếm nhiều tiện nghi vẫn là thái độ bình thường trong thế giới rừng cây. Ngày nay trong rừng cây xuất hiện một vật to lớn bề ngoài mới, doạ cho một số cư dân trong rừng phải kêu thét lên, xem ra cũng rất bình thường thôi.

Bản tiếng Việt © 2008 talawas

^[1]Tác giả là Hoa kiều tại Úc (ND).
^[2]Khoảng gần 14 triệu US Dollar (ND)
^[3]Khoảng gần 2 tỉ US Dollar (ND)
^[4]Trung Quốc hiện có 661 thành phố trong đó có 4 thành phố trực thuộc trung ương, 283 thành phố cấp địa khu (là một cấp hành chính dưới cấp tỉnh, trên cấp huyện; tùy theo mức lớn nhỏ một địa khu có thể có từ 5 – 7 huyện đến trên 10 huyện) và 374 thành phố cấp huyện. (ND)