Trên tờ “Ngày Nay” cơ quan ngôn luận của Hiệp hội UNESCO Việt nam số 15 từ ngày 5/8 đến 19/8/2003 có in bài phỏng vấn GS. Nguyễn Ðăng Mạnh của phóng viên Ðỗ Hồng Hạnh với nhan đề :”GS, nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ðăng Mạnh: Không tranh luận kiểu “Ngụy phê bình“. Nhận thấy bài trả lời phỏng vấn của GS. Nguyễn Ðăng Mạnh có nhiều điều ảnh hưởng đến danh dự cá nhân chúng tôi, buộc chúng tôi (theo luật báo chí cho phép) phải viết bài này thưa lại.

Chúng tôi xin hoan nghênh GS. Nguyễn Ðăng Mạnh ở cuối bài phỏng vấn dẫn trên, đã đưa ra tiêu chí cho “Văn hóa phê bình” rất chi là đúng đắn như sau:”Tranh luận phải mang tính chất học thuật”…”Phê bình mà không có văn hóa cao thì không thể có chất lượng. Nhưng trước hết phải có tư tưởng lành mạnh, có thiện chí, trung thành với chân lý, thực sự có tư cách của người trí thức chân chính”.

Trong hàng trăm bài phê bình mà chúng tôi đã cho đăng báo và in thành sách, có cuốn đã được giải thưởng Hội nhà văn Việt nam như:”Thơ phản thơ“, được hàng trăm bài khen ngợi in trên các báo từ năm 1993 đến nay; chúng tôi (TMH) bao giờ cũng tuân thủ tuyệt đối tiêu chí trên của GS. Nguyễn Ðăng Mạnh. “Tranh luận phải mang tính học thuật”. Câu nói của GS. Mạnh trên phải hiểu là: tuyệt đối không được xúc phạm cá nhân, không được chửi bới người khác, chỉ dùng văn bản học thuật trả lời văn bản, kết luận điều gì cũng phải chứng minh, nói có sách, mách có chứng, trung thực, thiện chí, giữ hòa khí, không tự nhiên vu khống quy chụp, xỉ vả người khác, nhất là người đã từng làm ơn cho mình…

Rất tiếc GS. Nguyễn Ðăng Mạnh trong suốt bài trả lời phỏng vấn đã không thực hiện đuợc những tiêu chí “Phê bình phải có học thuật có văn hóa” mà ông vừa nêu ra. Ðây là lời của GS. Nguyễn Ðăng Mạnh “nói” về chúng tôi (TMH) mà không hề nêu ra một dẫn chứng làm bằng: “Anh Chí Trần Mạnh Hảo”…”Chuyên đánh ngành Giáo dục”, “nói bằng giọng xuyên tạc, lăng nhục rất ác, rất thô bạo xúc phạm đến các thầy giáo”, “chả nghiên cứu gì”, “toàn xuyên tạc và lăng nhục, mạt sát, giễu cợt”, “chẳng đúng gì cả”, “không lành mạnh”, “ăn nói bừa bãi”, “tâm lý đố kỵ của những kẻ học hành dở dang không có bằng cấp”, “nhảm nhí”, “hạng người tư tưởng thấp kém, động cơ xấu, ngụy phê bình…”

Thưa GS. Nguyễn Ðăng Mạnh, nếu chúng tôi phải gánh bằng ấy “trọng tội” do GS vừa “phong” cho như vừa dẫn, chắc chắn chúng tôi đã phải ra tòa và ngồi tù từ năm 1993 rồi. Thế mà lạ thay, “người ta” tức Bộ Giáo dục và Ðào tạo lại nghe lời chúng tôi. Ngay sau khi bài báo chúng tôi nêu ra, Bộ Giáo dục và Ðào tạo phải bỏ bài khái luận trong SGK Văn trung học của GS. Mạnh để thay bằng bài của GS. Hà Minh Ðức, như chính lời GS. Mạnh nói trên tờ “Ngày Nay” vừa dẫn:”GS. NÐM: Tôi lấy một ví dụ: bài tôi viết về văn thơ Hồ Chủ Tịch ở chương trình sách giáo khoa cải cách giáo dục trước đây, trên báo Nhân Dân, Trần Mạnh Hảo phê phán là có vấn đề phải thay. Thế là “Người ta” thay bài của GS. Hà Minh Ðức vào. Thực ra chẳng có chuyện quan điểm gì cả, chỉ là không hiểu đúng thôi!”

Qua đoạn “tự bạch” này của GS. Mạnh, có thể thấy Trần Mạnh Hảo hoặc báo Nhân Dân “không hiểu đúng” ông, song chả lẽ cả Bộ Giáo dục và Ðào tạo cũng “không hiểu đúng” ông ư, đến nỗi phải thay bài khái luận quan trọng của GS. Mạnh bằng bài của GS. Hà Minh Ðức? Nếu chúng tôi ngu dốt, tư tưởng thấp kém, nhảm nhí, động cơ xấu, Chí Phèo ngụy phê bình như GS. Mạnh vừa nói, sao Bộ Giáo dục và Ðào tạo lại tin và nghe lời chúng tôi qua cả trăm bài phê bình, để quyết định cho soạn lại SGK Văn Trung học “chỉnh lý hợp nhất”, để phải sửa chữa hàng trăm điều sai sót do “Chí Phèo” chỉ ra ư? Hóa ra Bộ Giáo dục và Ðào tạo đi tin và nghe lời “Chí Phèo” chứ không tin và nghe lời GS. Nguyễn Ðăng Mạnh để đưa “Tuyên Ngôn Ðộc Lập” trở lại SGK, sau khi đã bị một số vị GS trong đó có GS. Mạnh đưa ra khỏi SGK trước đó ư? Như vậy, khi GS. Mạnh xúc phạm đến chúng tôi bằng cách bảo chúng tôi là ngu dốt, nhảm nhí, bừa bãi, tư tưởng thấp kém, Chí Phèo,…cũng là một cách gián tiếp xúc phạm đến chính Bộ Giáo dục và Ðào tạo vậy!

Thực là buồn thay khi cả Bộ Giáo dục và Ðào tạo đã tin và nghe theo kẻ “ngụy phê bình””Trần Mạnh Hảo” mà không tin và nghe lời vị “Chân phê bình” Nguyễn Ðăng Mạnh (!) Nên vị GS này quyết không chịu trao đổi bằng học thuật với kẻ “ngụy” kia sau khi “hắn” đã viết 20 bài phê bình mình in trên báo, trên sách. GS. Mạnh nói rất “chính nhân quân tử” như sau trên báo “Ngày Nay” vừa dẫn như sau: “Tôi là người tự trọng, tôi không muốn hạ thấp mình” để trao đổi với kẻ “ngụy phê bình” Trần Mạnh Hảo. GS: Nguyễn Ðăng Mạnh vừa nêu một tấm gương sáng cho học trò của mình: không bao giờ đối thoại với “Ngụy phê bình”; nhưng trong bóng tối hãy nghe theo lời tên “Ngụy” kia mà lén sửa lại sách giáo khoa cho đúng đắn hơn! Chúng tôi đã viết xong bài:”Giáo sư Nguyễn Ðăng Mạnh đã tiếp thu 90% ý kiến phê bình của Trần Mạnh Hảo và sửa chữa lại năm mươi mốt phảy rưỡi (51,5) điều sai trái trong SGK do ông viết” như thế nào?”. Nếu quý báo dành trang, chúng tôi xin gửi đăng bài này sau. Than ôi, thời nay khác hẳn thời xưa, có khi người chính danh quân tử ra đường chửi Chí Phèo cho oai mà đêm về nhà lại len lén giở sách ra mà sửa chữa theo lời “Anh Chí”. Hóa ra Chí Phèo ngày nay cũng uyên bác lắm thay.

Trong khi Nhà nước ta đang chủ trương Xã hội hóa nền Giáo dục thì GS. Nguyễn Ðăng Mạnh lại đi ngược lại chính sách này, bằng cách viết trên tờ “Ngày Nay” khuyên Bộ Giáo dục và Ðào tạo như sau:”Không nên nghe ý kiến của những ông ngoại đạo chả dính dáng gì đến việc giảng dạy mà không chịu tìm hiểu vấn đề một cách nghiêm túc”. Nhân dân cả nước gửi con mình cho các thầy dạy thì cũng phải biết thầy dạy gì, con mình học gì. Chả lẽ “Nhân Dân” vì “ngoại đạo” mà không có quyền góp ý vớn ngành Giáo dục hay sao?

GS. Nguyễn Ðăng Mạnh còn xúc phạm cả báo chí, khi ông viết như sau trên tờ báo vừa dẫn:”Có những người trong Ban Biên tập các báo rất thích đăng các bài chửi bới ấy”. Có lẽ GS. Mạnh nhằm cả tới báo “Ngày Nay” vì báo này vừa đăng một bài toàn chửi bới của GS. Mạnh? GS. Mạnh vơ đũa cả nắm, xúc phạm nền văn học khi gửi bài phỏng vấn này làm tham luận “Hội nghị phê bình Văn học toàn quốc” do Hội nhà văn Việt nam tổ chức tại Tam Ðảo ngày 14 và 15/8/2003, có đoạn viết như sau:”Chưa bao giờ phê bình xuống cấp như vậy…xuyên tạc, ăn nói bừa bãi, quy kết chụp mũ một cách văng mạng. Nghĩ một đằng nói một nẻo một cách thoải mái chẳng che dấu gì cả”!

Thưa GS. Nguyễn Ðăng Mạnh, vừa qua Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Ðào tạo Nguyễn Minh Hiển đã cử một vị PGS, TS-Phó Chánh Văn phòng Bộ phía Nam đến nhà “Anh Chí” tặng quà, gửi thư cảm ơn của Bộ trưởng đến “Chí Phèo-Ngụy phê bình-Trần Mạnh Hảo” và mời “Anh Chí” đến dự liên hoan với Bộ trưởng. Ðồng thời, sau đó, Thứ trưởng Ðặng Huỳnh Mai cũng tới tư gia “Anh Chí-ngụy phê bình” để cảm ơn vì “Anh Chí” đã có nhiều đóng góp cho nền giáo dục nước nhà bằng cách phê bình sách giáo khoa.

Chính ra GS. Nguyễn Ðăng Mạnh cần phải trung thực lên báo cảm ơn chúng tôi đã chỉ ra cho GS nhiều sai sót để GS âm thầm sửa chữa, thì than ôi, ông lại lên báo “Ngày Nay” để chửi rủa chúng tôi bằng những lời lẽ…không thể nào hiểu nổi (!)

Chúng tôi rất buồn lòng khi phải viết bài này thưa chuyện lại cùng GS. Nguyễn Ðăng Mạnh và mong GS hồi âm.

Tam đảo đêm 14/8/2003