Bài viết của ông Nguyễn Phi Hùng rất lý thú, tôi xin góp phần kể thêm chút ít kinh nghiệm của chính bản thân tôi.

Sau 1975, tôi cũng có thi và đậu vào một trường đại học sư phạm tại Việt Nam, có lẽ trước ông Hùng độ 5, 7 năm gì đó, nhưng không biết có cùng trường với ông Hùng không. Lúc đó, mỗi năm sinh viên học hai học kỳ khoảng 4, 5 tháng và mỗi học kỳ học 5 môn. Một số môn có sách giáo khoa sẵn (in từ Hà Nội), một số môn thì giáo trình do thày dạy tự soạn lấy, giảng bài trên lớp rồi đọc bài soạn sẵn cho học sinh chép lại. Thày dạy lý thuyết thường có bằng Tiến sĩ hay Phó Tiến sĩ. Có hai ông thày dạy lý thuyết mà tôi nhớ hoài. Môt ông, thuộc loại tự soạn giáo trình, khi đọc bài cho học sinh chép tay, tôi dò xem lại với bài học sinh năm trước ghi lại (cũng ông này dạy) thì bài chép không sai một dấu phẩy (theo nghĩa đen). Ông kia thuộc loại một, dạy môn có dùng sách giáo khoa, thì những gì ông chép trên bảng, cũng không sai một dấu chấm câu so với sách giáo khoa. Tội nghiệp cho tụi tôi đi học làm thày giáo mà như bị tra tấn. Và một điều hầu như chắc chắn là cả hai ông, không ông nào làm việc nghiên cứu khoa học gì cả. Nói nào ngay cũng có những thày giáo yêu nghề và làm học sinh yêu mến và kính trọng chứ không phải tất cả thày giáo đều như vậy.

Chuyện chưa hết ở đó. Năm ngoái tôi có vào xem website của trường cũ. Toàn trường có 20 khoa, tổng cộng có trên 600 thày cô giáo (gọi là cán bộ giảng dạy). Trong 32 năm, từ năm 1975 đến 2007, toàn trường phong tất cả 17 người là nhà giáo ưu tú. Cả hai ông thày tôi vừa kể trên đều có tên trên danh sách 17 người này. Việc phong tặng này dựa vào cái gì khác chứ chắc không dựa vào nghiên cứu khoa học hay giảng dạy. Có một nhà giáo dục nào đó gọi cái này là “Cò gỗ mổ cò thật”.

Thoạt nghe có vẻ khôi hài, nhưng ngẫm lại không có gì đáng ngạc nhiên cả. Đảng ta nắm quyền hành tuyệt đối trong tay, không có đảng đối lập (đập tan từ trứng nước), không có cá nhân đối lập (trại cải tạo, quản chế tại nhà), báo chí thì đi trên “lề đường bên phải”. Chắc ai cũng còn nhớ chuyện cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt qua đời lúc 7:40 sáng 11/06, toàn thể hơn 600 tờ báo trong nước không loan tin, đến 18:00 ngày hôm sau (hơn 34 tiếng) khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng thông báo quốc tang thì trong vòng mấy tiếng đồng hồ sau đó, mọi tờ báo đều đăng tin như một dàn đồng ca dưới tay nhạc trưởng vậy. Ngoài ra Đảng lại có câu “cứu cánh biện minh cho phương tiện” để dựa vào thì làm gì mà chẳng được, ngay cả giẫm chân lên luật pháp của chính mình đặt ra.

Ba mươi hai năm sau khi thống nhất đất nước, Đảng mới “thí nghiệm bầu cử tự do xã ấp”. Chắc phải đợi thêm 32 năm nữa mới bầu cử tự do quận huyện, rồi 32 năm nữa bầu cử tự do tỉnh thành phố, rồi 32 năm nữa bầu cử tự do nhà nước. Những người chủ trương cứ để cho chế độ tự điều chỉnh có thể chờ đợi, nhưng chắc thế giới không chờ đợi chúng ta và nhất là Trung Quốc, anh láng giềng khổng lồ thì lại càng không có lý do chờ đợi gì cả. Nguyễn Du không biết 300 năm sau có ai khóc ông không. Tôi thì nghĩ cứ đà này, không biết 300 năm nữa có còn một đất nước gọi là Việt Nam không.