Nhân đọc bài của Nguyễn Thế Hoàng Linh (03.5.2004)



Mặc dù không có đủ chi tiết từ những gì đã được viết ra trên mặt báo, tôi tin rằng cuộc chiến tranh mà Nguyễn Huy Thiệp nói đến ở Thụy Điển là cuộc chiến tranh 1954-1975. Tôi cho rằng lời phát biểu này của NHT là một trong các lí do khiến ông phải hứng chịu các kết tội có mùi chính trị và đạo đức mà “Hoa thủy tiên” là một cái cớ thuận tiện.

NHT chẳng phải là một nhà ngoại giao hay đại diện thế hệ chiến tranh Việt nam đi dự Đại hội thế giới về chiến tranh Việt nam. Những phát biểu của ông với một nhà văn khác chỉ hoàn toàn có tích chất cá nhân. NHT hiển nhiên phải chịu tránh nhiệm về câu nói đó nhưng chỉ với ông mà thôi.

Nhưng khi thay vì nói “Tôi”, ông lại nói “thế hệ chúng tôi” thì quả là NHT gây sự. Điều đáng nói ở đây là những người thuộc thế hệ của ông, có ý kiến khác với ông [trong việc NHT phát biểu cảm tưởng về cuộc chiến đó nhân danh cả một thế hệ] đã xử sự một cách không đường hoàng. Thay vì công khai phản đối hay tranh luận trực tiếp với NHT, những người có liên quan lại âm thầm ghi nhớ, truyền bá, bình phẩm và qui kết ở ngoài vỉa hè. Thay vì từ vị trí một cá nhân, công khai yêu cầu NHT không được nhân danh “thế hệ ;” để phán xét về cuộc chiến đó (nếu như thấy rằng câu nói đó là nghiêm trọng) thì lại âm thầm tập hợp lực lượng để nửa năm sau đàm tiếu và qui kết NHT về nhân cách và tư tưởng. Theo tôi thì rõ là ra đường không ứng đối được, về nhà mách mẹ. Chẳng ra làm sao! Có vẻ như chứng minh mệnh đề “Anh nói thế tức là nhân cách anh chẳng ra gì” thú vị hơn là chấp nhận “Anh nói sao cũng được, nhưng đừng nhân danh những người khác”.

Nếu có thể được phép nói chuyện với nhà văn thì tôi xin được nói: nhà văn nên rút kinh nghiệm: nói cái gì thuận tai đám đông thì mới đủ tư cách nhân danh đám đông, còn nghịch tai đám đông thì hãy chỉ nhân danh cá nhân mình thôi. Cho dù rằng đứng một mình thì rét lắm.