Tôi là một người ngoại đạo nhưng cũng có một chút tình với văn chương. Vừa qua tôi có tình cờ đọc được bài viết của ông Nguyễn Huy Thiệp (NHT) “Trò chuyện với hoa thủy tiên và những nhầm lẫn của nhà văn” và một số bài viết bàn luận xung quanh cuộc “trò chuyện” này, cá nhân tôi có một vài ý kiến nhận xét như sau:

Bài viết của NHT đã đặt ra nhiều vấn đề xác đáng, nói trúng đích và thẳng thắn. Tôi cho rằng ông Thiệp ở bài viết này là người trung thực và dũng cảm. Trung thực đủ để nhìn ra những vấn đề ngóc ngách, “tế nhị” trong văn học và giới văn học, và dũng cảm đủ để nói trắng phớ ra như vậy. Tôi hiểu rằng nói như vậy là ông Thiệp đã sẵn sàng lộn trái mình ra cho dư luận đàm tiếu, cái mặt trái dễ bị tổn thương ấy đã khiến cho nhiều người theo nghiệp văn chương phải tìm cho mình một con đường “dĩ hòa vi quí”, hay chí ít một cách nói “thêm vị đường” để bảo toàn lực lượng.

Khi một bài viết “góc cạnh”, “có vấn đề” được đưa ra, sẽ có rất nhiều ý kiến tán dương hay phản bác hay đơn thuần là nhận xét đáp lại. Tôi cho rằng đó là hiện tượng tích cực và cần thiết cho không khí văn học. Tuy nhiên, tôi thiết nghĩ, sẽ là công bằng, bổ ích hơn khi những ý kiến bàn bạc tranh luận chú trọng hơn đến chính những vấn đề cần bàn, ít màu sắc cá nhân hơn (cho dù là không thể và cũng không nên loại bỏ hoàn toàn), ít “làm dáng” hơn. Tôi nói “ít làm dáng” hơn ý muốn nói có nhiều bài viết đọc qua rất kêu, rất thống thiết nhưng đọc lại thấy giả dối, ngụy biện, và khoe chữ quá.

Cá nhân tôi lấy làm đắc ý với những ý kiến của ông Thiệp bàn về cách hành xử của nhà văn đối với đời người và đời minh, về thơ và nhà thơ hiện nay, cách hành văn hiện đại, và về nhân tính trong nghệ thuật và văn chương. Tôi thấy hiện nay một số từ như “chửi”; “đánh” ngày càng được lưu hành rộng rãi trong các bài viết phê bình văn học. Những từ đó khi được dùng nhiều quá dễ gây ấn tượng phản cảm và không xác thực cho người đọc. Diễn đàn văn học dù sao cũng không phải là một cái chợ. Tôi không thấy ông Thiệp “chửi” ai mà chỉ nói sự thật mà sự thật thì đôi khi đắng đót, làm cho nhiều người bị tổn thương (thậm chí trong đó có tôi). Ngày nhỏ, khi mẹ tôi cho tôi uống thuốc, Người thường khuyên bảo động viên tôi “con cố uống thuốc này đi, thuốc đắng giã tật con ạ”. Tôi thấy tình hình văn học, phê bình, thơ ca của chúng ta hiện nay ốm khá nặng rồi, chúng ta cần phải có thuốc, đắng mấy cũng phải uống. Và nên tập bỏ thói quen ưa nịnh hoặc phỉnh phờ hay là nói cái gì cũng phải uốn éo đi. Sự thật là sự thật, nếu có ai đó chỉ cho tôi thấy sự thật hoặc nói ra sự thật, thì với tôi, mọi thứ khác là vặt vãnh.