Phải chăng Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn nông dân, nhà văn viết cho đám đông?



Tôi đã từng nghe chị Thụy Khuê bình trên RFI là nhà văn Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn nông dân, nay được nghe anh Nguyễn Quốc Trụ lại nói Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn viết cho đám đông. Thú thật, tôi cũng có làm đôi ba bài thơ (cả thơ chữ Hán), viết vài chục truyện ngắn (đã tập hợp lại trong “Nước mắt mẹ” NXB Hội Nhà văn 1999) mà với mục đích là viết cho mình, viết để trả nợ tinh thần với người thân, về người mẹ, người yêu tuổi học trò, tình làng nghĩa xóm ở vùng quê xứ Nghệ đói nghèo, mà mình đã bỏ lại sau lưng, sau bão tố 53-54. Nó được bày lên sạp sách trong một thời gian rất ngắn. Có người khen là nó có hơi hướng văn Thạch Lam, Hồ Dzếnh (xem tuyển tập Vũ Tú Nam). Nhưng sau đó tôi không viết thêm gì nữa, vì không muốn bẻ cong ngòi bút để bán văn. Nay chỉ làm công việc dịch thuật. Không có tự do cho người cầm bút thì không có sách hay. Tuy nhiên, có mấy năm, giữa 80 có một làn gió mát, cây cối chưa kịp sinh sôi, chưa kịp đơm hoa, uơm quả ngọt, thì đã có nhiều cỏ dại. Ðó là những truyện ngắn nhằm phủ nhận lịch sử, chửi cả những người như Nguyễn Du. Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp là một trong những trường hợp đó. Xã hội Việt Nam hiện nay, muốn phê bình, chửi đổng kiểu Chí Phèo rất dễ, nhưng để viết những điều trăn trở cả đời người, khó vô cùng! Có thể có, nhưng nó còn nằm trong ngăn kéo. Có lẽ tôi chưa đủ tư cách văn nghiệp để viết phê bình “nhà văn lớn như NHT”. Nhưng về anh Nguyễn Quốc Trụ, chỉ viết có một trang báo, đã trích bao nhiêu câu tiếng Anh, thậm chí những tiếng Anh mà với trình đôi cấp hai ở trong nước, ai cũng hiểu, như The self, Reaguard … không biết tác giả chú thích cho ai, nhằm mục

đích gì?

Nhưng điều tôi thật sự không đồng ý với anh Nguyễn Quốc Trụ là anh đã cho Nguyễn Huy Thiệp viết cho đám đông. Ðám đông đây, đồng nghĩa với nông dân (như chị Thụy Khuê nói) thì tôi thật không hiểu. Nông dân Việt Nam, những nguời đã và đang bị lừa dối, nhưng tính “chân, thiện, mỹ” còn trọn vẹn lắm. Những lúc chán cảnh lừa đảo, cướp bóc, đâm chém … ở thị thành, tôi thường về quê để tìm những lời nói chân thực của họ hàng, láng giềng, tiếng nói ngọt ngào đúng như một bài thơ Ðường mà tác giả vô danh đã dịch rất hay:

Mặc dù trước đây, tôi ra thành phố, như một kẻ trốn chạy. Tôi vẫn cho rằng trước đây, họ đưa trí thức lên đầu đối tượng, là bị xúi bẩy. Họ cần tri thức, cần lời chỉ đường chân tình hơn là lối nói hằn học, xỏ lá. Tôi hiểu họ, nhiều điều họ không còn tin nữa. Nhưng xem Nguyễn Huy Thiệp là người phát ngôn cho họ thì nhầm vô cùng. Bởi lẽ họ chưa bao giờ đọc Nguyễn Huy Thiệp. Mà nếu có đọc, với thái độ gọi người phê bình mình là “cún” thì chắc chắn rằng, họ rịt (đuổi) ngay ra khỏi cửa.

Có thể rồi đây Nguyễn Huy Thiệp nhận được giải thưởng ở nước ngoài. Nhưng những loại giải thưởng, thậm xưng như vậy chắc chắn không một người nào trong nhóm số đông “dĩ hòa vi quý “, quan tâm.

Nói gọn lại, bài vở trên mạng talawas hiện nay có nhiều người đọc. Rất mong anh Nguyễn Quốc Trụ cho độc giả trong nước như tôi được thưởng thức nhiều bài có giá trị, hay hơn.