Tôi có đọc bài của Patrick Raszelenberg, và hôm nay đọc thêm bài phản bác của Trần Ngọc Vương. Có một vài ý, xin phép ghi ngắn gọn như sau:

1. Tôi tự hỏi không biết ông Patrick đang làm gì, sao không trả lời các bài phê phán ông? Tôi nhớ tuần trước, đã có một bài phê bình, tuy giọng điệu nhẹ hơn. Có nhiều điểm tôi đồng ý với ông Patrick, và mong ông có thể đào sâu thêm, viết bài để trả lời. Nền nghiên cứu ở Việt Nam vẫn còn bị nặng cái nạn học phiệt, người độc giả bình thường thì ít có tư liệu tham khảo mới, nên cũng dễ bị các bậc tiến sĩ, giáo sư thuyết phục, tuy không hẳn họ đã đúng. Đặc biệt lại vì cái máu „tổ quốc ta tươi đẹp, quyết không để cho người ngoài nói xấu“. Đặc biệt mấy ông Tây mà nói đụng chạm một tí là nhảy dựng lên. Mặc dù có khi chả được đọc trực tiếp mấy ông Tây đấy bao giờ để xem thật ra người ta nói gì.
2. Mong ông Patrick, nếu có viết bài, thì cũng nên nhẹ nhàng hơn. Người Việt thích cách ứng xử nhẹ nhàng, không nặng lời với họ được đâu. Dù anh có đúng, nmhưng nói không khéo thì cũng bị vứt đi thôi.
3. Về bài của ông Trần Ngọc Vương, ông trích dẫn tên một loạt các học giả phương Tây mà theo ông là biết quý trọng văn minh phương Đông. Những cái tên như John Whitmore, Alexander Woodside ông liệt kê ra, nhưng qua giọng văn lạnh nhạt của ông, xem chừng ông chưa hề đọc các tác giả này. Có một so sánh nhỏ: Những người được ông Vương ca ngợi đều là những người đã già (Condominas đã về hưu từ lâu), tác phẩm đã ra đời từ thập niên 1960 về trước. Đó cũng là thời gian Việt Nam còn biết đến những nghiên cứu nuớc ngoài, nhưng sau này thì gần như cắt đứt. Đến thời Woodside, Keith Taylor…-những học giả tương đối trẻ hơn- xem chừng người Việt chả biết gì nhiều nữa. Chứ ông Vương hay các ông chung ý kiến với ông Vương có điều kiện đọc họ thì không biết các ông nghĩ gì?
   

Đơn cử trường hợp Keith Taylor. Ông Vương đọc quyển The Birth of Vietnam thì chắc là sung sướng lắm, vì quyển này „thiện chí“ với Việt Nam. Nhưng K.Taylor sau này đã đổi hướng nghiên cứu, thật là „tiêu cực“ khi nhìn về Việt Nam.

Nói như thế để thấy nền học thuật nước ngoài nghiên cứu các nuớc khác cũng biến đổi theo thời gian, chứ chả phải vì chuyện „thuộc địa“ gì cả.