trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
27.10.2006
Nguyễn Khoa Thái Anh
Thắp đuốc đi tìm người cộng sản chân chính để hội thoại
 

Trong bài “Tỉnh thức, cảnh giác nhưng thông cảm và bao dung” (talawas 14.9.06), Tiêu Dao Bảo Cự viết: “Trong một bài viết mới đây trên talawas, Nguyễn Khoa Thái Anh đã đề cập đến khái niệm ‘người cộng sản chân chính’ nhưng tiếc bài viết quá ngắn, thiếu dẫn chứng và phân tích khi nhắc đến vài trường hợp quá cụ thể nên có thể gây ra nhiều ngộ nhận.”

Quả là tôi đã có những “bước nhảy vọt” khi lao thẳng vào vấn đề “Ai là người cộng sản chân chính?” (talawas 25.8.06) Mục đích tôi hôm nay không nhằm giành vai trò hay tư cách hàn lâm của các cán bộ tuyên huấn để dẫn giải tường tận về chủ thuyết Mác-Lê hay tư tưởng của Hồ Chí Minh. Làm thế nào một kẻ sống gần nửa đời người trong một xã hội tư bản như tôi lại có thẩm quyền phê bình hay đánh giá một người “cộng sản thuần thành”? [1]

Ngược lại, làm thế nào để một người cộng sản chân chính – sống bưng bít, thiếu thông tin trong một chế độ độc tài chuyên chế – có thể có cái nhìn cởi mở của thế giới bên ngoài, để so sánh và nhận thức cái đúng cái sai, đâu là lẽ phải đâu là sự thật, khi nhà nước không tôn trọng quyền công dân hay cá nhân, quyền làm người cũng như tài sản của dân? Tuy nhiên, tôi xin minh xác với quý vị độc giả một điều: yếu tố thời gian đã dẫn đến sự cọ xát với bên ngoài và đã mang lại một thay đổi trong bản chất và hình ảnh của người cộng sản, cho họ – nhất là những người cộng sản chân chính – một cột mốc để chiêm nghiệm sự bế tắc của mình. Từ những thập niên 50, 60 đến giai đoạn giải phóng miền Nam 75, qua đổi mới 86, cho đến thời kinh tế thị trường (1990-2006) và cả về sau (hậu WTO), người cộng sản – như những con kỳ nhông – đã biến sắc, thay hình đổi dạng để thích ứng với thời cuộc.

Ngày nay, từ định đề Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp bị trị cho đến định lý xã hội vô sản mại bản, rồi tiền đề kinh tế thị trường, đến phản đề theo định hướng xã hội chủ nghĩa, người cộng sản đã hoán vị, đi từ chỗ vô sản đến hữu sản, từ toàn quyền đến lạm quyền, từ thanh bạch đến tham nhũng, từ bảo vệ dân lành đến bức hiếp dân lành. Có phải vì sự từ bỏ những giá trị thanh cao, những lý tưởng một thời đã làm sôi động nhiệt huyết của tuổi trẻ mà những người cộng sản chân chính đã phản tỉnh?

Tôi có thể cảm nhận được lý do vì sao những người đã hy sinh cả tuổi thanh xuân cho chính nghĩa cộng sản mà nay do mất mát quá nhiều phải ê chề đau đớn rời bỏ hàng ngũ, cũng như tôi có thể thấy – tuy không hoàn toàn chia sẻ lý do – những người tham gia lý tưởng cộng sản vì những nguyên do cá nhân. Thay vì những lý tưởng cao cả như sự sống còn của dân tộc, vận mạng và tương lai đất nước, họ để cho cán bộ tuyên truyền tác động và đôn thúc, khuyến dụ mình gia nhập Đảng vì khuếch đại những tư thù, những chuyện tức khí một thời, những ganh ghét hay đố kỵ nhỏ nhen và cá nhân.

Trong những cuộc đấu tố tàn khốc, nhiều người vì chức tước và cái bả lợi danh đã để mình biến thành công cụ của Đảng – ton hót, chỉ điểm và làm chứng dối – để trừng trị và tước đoạt mạng sống và tài sản của những kẻ vô tội.

Tôi thông cảm sự uất ức của Tiêu Dao Bảo Cự (trước 75) khi anh nhìn thấy người con gái đẹp Việt Nam đi làm sở Mỹ trong lúc anh bị giam cầm, quẫn bách, khiến anh có suy tưởng như bị chiếm đoạt, bị mất đi một bảo vật hay tài nguyên của quốc gia. Người đàn ông Việt Nam có máu mặt phải biết nóng máu khi lâm vào một trường hợp tương tự. Chính tôi trong một bài viết Anh ngữ trên Người Việt 2, cũng ta thán chuyện giao du và hôn nhân dị chủng của các cô gái Việt lấy chồng Mỹ (hoặc cặp bồ Mỹ), đương nhiên bài viết đã lồng trong văn cảnh hài hước pha ít nhiều châm biếm.

Sự khác biệt giữa hai bối cảnh: quân đội Mỹ đóng quân ở miền Nam (1965-1973) và một số người Việt di dân sống trong xã hội Mỹ hơn 30 năm nay, đã đưa đến hai quan điểm, hai thái độ khác nhau. Trong thế giới đại đồng của cộng sản và thế giới toàn cầu hóa hôm nay, nhân tố sắc tộc và dị chủng trong trường hợp lý tưởng nhất đáng lẽ không nên là điều kiện chia rẽ. Chuyện chia rẽ, phân biệt đối xử chủng tộc ở Việt Nam là một khía cạnh khác, xin được bàn sau. Nhưng trước đây, chính đáng hay không, những uất ức, ghen tức, va chạm tự ái dân tộc đã là những lý do thúc đẩy nhiều người Việt gia nhập hàng ngũ cộng sản.

Tôi có người bạn thân ở Quảng Trị học Chu Văn An (Sài Gòn) ngày trước, thường hay bắt tôi đèo xe Honda chạy thục mạng, lạng, lách, ôm “cua” trên những đường phố ngõ ngách Sài Gòn, một hôm quẹo gắt 180 độ gần Hội Việt-Mỹ, té toạc đầu gối, nhưng sau vụ té xe, bẵng đi một thời gian dài hắn nghỉ học. Sau này, tôi nghe tin hắn bị bắt vì tội ném lựu đạn khủng bố lính Mỹ. Có lẽ hoạt động của hắn bắt nguồn từ chuyện bà chị bị xe tải GMC (cam-nhông) Mỹ chẹt chết. Nghĩ lại, với tánh khí của mình, không hiểu tôi có thể nào được huấn luyện để trở thành một khủng bố quân (bất đắc dĩ) không?

Dưới mái trường Chu Văn An, ngoài những vụ cứu trợ đồng bào, chúng tôi đã tranh luận nhiều về đề tài chiến tranh, đã nói lên những uất ức trăn trở của học sinh trong thời ly loạn, như những vụ ném bom, rải thuốc khai quang hủy hoại rừng rậm của Mỹ, những vụ gái bán bar, gái mại dâm ở những nơi quân đội Mỹ đóng quân rộ lên như nấm, v.v… Một hôm ngoài cổng trường, chứng kiến một ông Mỹ bị ăn cắp thùng hàng hóa vừa mua trong PX (một siêu thị quân sự bán đủ thứ vật liệu cho quân đội Mỹ ở gần trường chúng tôi) vừa chạy vừa la bải hoải, chúng tôi vẫn đứng yên như trời trồng, để yên cho anh Việt Nam ôm “chiến lợi phẩm” ba chân bốn cẳng chạy ngang qua. Ngoài chuyện ném đá một người Mỹ vì hắn sàm sỡ với một phụ nữ Việt (“I think she’s Bar girl”, hắn cố phân bua khi 4, 5 chúng tôi băng qua đường định “xử lý” hắn), chúng tôi không để cho tự ái dân tộc làm mờ lý trí hay bị xúi giục từ bỏ ý tưởng dân chủ dù là phôi thai của miền Nam.

Tuổi trẻ năng động, nhiều nhiệt huyết, nhưng chúng tôi cố theo tiếng nói của lương tri và có lẽ điều kiện may mắn cho chúng tôi là không bị những oan khiên nghiệt ngã bổ xuống đầu như những kẻ sống trong vòng cương tỏa của chiến tranh ở vùng quê: một bên là Việt cộng, một bên là lính Mỹ và lính Cộng hoà. Cuộc sống thành thị của chúng tôi khá an toàn – ̣ngoại trừ trong vài tuần lễ vào kỳ Tết Mậu Thân, Sài Gòn bị xáo trộn. Nếu hoàn cảnh bị đàn áp hoặc gia quyến phải lâm vào cảnh tang tóc oan khúc, không hiểu chúng tôi còn cương cường với chính nghĩa miền Nam không.

Chúng tôi tranh luận nhiều, ví dụ như vụ giật đồ ngoài PX: “không nên để cho người Mỹ chê người Việt ăn cắp”; hoặc về việc quân đội Mỹ không phải thực dân Pháp, không đô hộ miền Nam; về sự tham chiến của Mỹ và chính quyền yếu kém của ông Thiệu (Kỳ) để cho Mỹ đóng quân. Cho đến ngày nay tôi vẫn cho sự hiện diện rầm rộ của quân đội Mỹ ở miền Nam là một sai lầm đáng tiếc.

Chính sự tham chiến của Hoa Kỳ ở Việt Nam (1965-1975) đã góp thêm chất xúc tác và ngòi nổ, tạo chính nghĩa cho Đảng Cộng sản giải phóng miền Nam, phát sinh thêm một nguyên do quan trọng đưa toàn dân vào cuộc chiến thảm khốc nhất lịch sử dân tộc. Đúng hay sai, sự hiện diện của quân đội đồng minh đã bị Đảng Cộng sản đồng hóa với sự đô hộ của đế quốc Mỹ, từ đó thuyết phục được nhiều phần tử yêu nước đi theo lá cờ giải phóng. Đây là một bước ngoặc, một biến cố lịch sử tai hại đã đưa Việt Nam vào một ngã rẽ quyết định, trầm trọng và bi đát.

Ngược dòng thời gian, đối với tôi người cộng sản “chân chính” không thuộc thành phần cốt cán lãnh đạo, những người thừa hành chỉ thị của Stalin và Mao, muốn áp đặt gông cùm Mác-Lê trên toàn cõi Đông dương, tập thể hóa nông nghiệp và tất cả môi trường sản xuất của đất nước đặt dưới chủ quyền của Đảng.

Theo tôi, trước hết, cộng sản là một chủ thuyết hoang đường; cộng sản chân chính là những người mong giải thoát đất nước khỏi ách nô lệ ngoại bang. Họ là những người lý tưởng, yêu nước, có đầu óc xã hội, thật sự muốn nâng đỡ giới công nông bị bóc lột, tìm cách thay đổi bất công trong xã hội. Không như người cộng sản chính tông/gạo cội, chẳng bao giờ thật sự muốn nâng cấp hay cải tiến cuộc sống của người cùng khốn vì giáo điều Mác-Lê không cho phép. [2]

Nếu thật sự những người theo cộng sản đều am hiểu rốt ráo chủ thuyết và giáo điều chính tông và thuần túy cộng sản như trong kinh điển thì chúng ta đã không có vấn đề để bàn về những người cộng sản chân chính hôm nay. Ngặt nỗi họ đã chỉ muốn nghe (bị/được nghe) những gì họ muốn nghe. Tức là những lý tưởng giả tạo, những khẩu hiệu rềnh ràng được Đảng dựng lên để chiêu dụ, không có căn cội trong chủ thuyết Mác-Lê.

Ngay cả chính trong lương tâm đạo lý (nếu có) của những đảng viên cao cấp đã nhen nhúm sự nghi ngờ, đánh giá sự hư thực, thí dụ như sự cương kiên của giá trị vô sản. Vô sản đối với ai? Đảng duy nhất lãnh đạo và chính cửa quyền và bộ phận chế tài (thật ra chỉ là sự tùy nghi định đoạt của đương quyền) cũng cùng nằm trong Bộ Chính trị và Trung ương Đảng vì đó là những phần tử lãnh đạo bất khả xâm phạm, thì có phải nhóm người này ̣nắm chủ quyền tài sản đất nước?

Cho nên khi đối đầu với nền kinh tế thị trường, những người vô sản – do lòng tham – đột nhiên trở thành những người tư bản xấu nhất. Họ đã trở nên những nhà đại tư bản không có lương tri, do đó đi tìm những người cộng sản chân chính là rất khó. Vì vậy đề xướng về người cộng sản chân chính của tôi bị mang tiếng là nghịch lý, và mâu thuẫn.

Tuy nhiên, dù mang tiếng mâu thuẫn, tôi vẫn xin khẳng định: nếu thắp đuốc đi tìm, người cộng sản chân chính vẫn còn. Họ khác với những người cộng sản thuần thành hoặc chính tông ở chỗ họ đã ý thức được một thế giới dân chủ mới và nếu đã cả tin vào những lý thuyết và thực hành tiêu cực của chủ nghĩa cộng sản thì nay họ đã từ bỏ và cảnh giác. Họ là những người kết hợp bởi những tinh hoa của hai phái xã hội và dân chủ mà Anh Mỹ gọi là social-democrat. Như vậy, thế nào là người cộng sản chân chính trong hiện trạng Việt Nam hiện nay?

  1. Trước tiên họ là những người tình nguyện hoặc được chiêu dụ. Họ không tin vào sự bóc lột trắng trợn của bất cứ một thế lực trưởng thượng nào, tức là họ đã từ bỏ (hoặc không bao giờ thực sự tin vào) cộng sản quốc tế để trở về với chủ nghĩa quốc gia dân tộc. Họ vẫn chính chuyên với sự công bằng và lẽ phải, trung thực và liêm chính với kẻ thấp cổ bé miệng, yếu kém hơn mình. Họ không tin vào chủ nghĩa vô thần, thanh trừng đạo giáo và trù dập đồng loại. Tuy không hoàn toàn tin vào giai cấp vô sản nữa, nhưng họ cũng không tin vào những bất công và tham nhũng thái quá của tư bản (đỏ hay không đỏ).
  2. Đấy là những người Việt Nam tin tưởng vào lý tưởng dân tộc, căm thù sự giày xéo và bất công trên quê hương nên gia nhập hàng ngũ cộng sản để chống Pháp và sau này chống Mỹ, họ tin rằng Đảng Cộng sản là chiến sĩ tranh đấu cho tự do, dân chủ và bình đẳng. Phần đông họ là những người trẻ, giàu nhiệt huyết khi mới tham gia Đảng. Hoặc là những người nghèo, không địa vị hay quyền chức trong xã hội trước khi cộng sản lên nắm quyền.
  3. Họ không thuộc thành phần tiên phong, lãnh đạo, không thấm nhuần hay am hiểu triết lý cộng sản. Hoặc nếu có, giữ chức tước cao và vẫn còn trong Đảng, thì có lẽ họ đã được thăng tiến và hưởng quá nhiều bổng lộc của Đảng sau này, tuy lúc tiên khởi họ mang cùng lý tưởng với a) hay b). Những người này hoặc đã quá cố, như tướng Trần Độ, hoặc đã mưu cầu hạnh phúc trong sự chừng mực của hoàn cảnh, hoặc thầm lặng ở ẩn, hoặc đã rời bỏ hàng ngũ cộng sản.

Cho nên, tuy biết rằng bản chất khốc liệt của chế độ cộng sản là như thế, tôi vẫn hy vọng và tin tưởng mãnh liệt vào bản năng nhân bản và đạo đức của con người Việt, của văn hóa và giáo lý đa dạng và phong phú của Việt Nam, cầu mong sao cho người cộng sản trong thời kinh tế thị trường này sẽ giữ được hoặc mau trở về với giá trị tinh thần thuần Việt, nhất là những người còn mang lý tưởng ích quốc lợi dân nhiều hơn là thói vị kỷ của mình. Cho đến nay tôi vẫn thắc mắc, lo âu đi tìm ở quý vị một ít tình người, một cái nhìn thông thoáng, xa hơn đảng phái, cá nhân hay gia đình. Một viễn kiến và phương kế cho sự thăng tiến và trường tồn của dân tộc.

Có lẽ chỉ có quý vị và những người sống lâu năm trong hàng ngũ cộng sản mới biết rõ được bản chất lợi hại của tín điều cũng như bộ mặt thật của cộng sản; chỉ có quý vị, những người cộng sản chân chính đời nay, nhiều hơn ai hết, đang nắm giữ chìa khóa dân chủ cho đất nước. Cuộc cách mạng giải thoát cho quê nhà khỏi sự bế tắc và trì trệ đang chờ sự đột phá dũng cảm của những người cộng sản chân chính. Bởi tôi tin rằng quý vị sẽ đồng ý với tôi một điều: Cuộc cách mạng từ trong hàng ngũ bao giờ cũng mau chóng và ít tốn kém hơn ngọn cuồng phong thịnh nộ ở bên ngoài.

© 2006 talawas


[1]Xin đọc: “Về những người viết nên Thơ”, Phan Nhật Nam (talawas 29.9.2006)

[2]Để tác động cuộc chiến tranh giai cấp, Đảng Cộng sản cố tình đào sâu sự căm thù, để mặc cho giới bị trị bị chà đạp. Ở Hà Nội và nhiều nơi ở miền Bắc, khi có ai làm việc gì không vừa ý người đối thoại, thường nghe họ thốt lên: “Không đúng quy định!”. Sau này mới vỡ lẽ, họ đã nghe công an chỉnh lý như vậy nhiều phen, hiện tượng này cũng cho thấy dân chúng đã thấm nhuần đường lối của Đảng.

 
© talawas 2026