Tôi có một người bạn gần nhà, cùng tuổi, cùng học một lớp, từ bé đến lớn. Sau khi học hết phổ thông vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, anh vào học trường Sĩ quan lục quân 1. Sau khi học được một năm, anh có gặp tôi và bảo: Chỉ còn 29 năm nữa là tao được về hưu.

Bẵng đi mười mấy năm, vừa rồi tôi gặp lại anh, bây giờ anh đã là sĩ quan quân đội, anh say sưa kể cho tôi nghe những dự định của anh sau khi anh được về hưu, khi đó anh sẽ xây dựng cuộc đời mới, chỉ còn mấy năm nữa thôi, vì thời gian phục vụ trong quân đội được nhân với hệ số 1,5. Thật là một con người lạc quan.

Hồi chúng tôi còn đi học phổ thông, mà không phải chỉ chúng tôi, tất cả học sinh đều tham gia vào phong trào Kế hoạch nhỏ, tức là mỗi học kỳ mỗi học sinh phải nộp cho nhà trường bao nhiêu cân giấy vụn và bao nhiêu cân thủy tinh đấy, vào cái thời mà bán báo cũ thu được nhiều hơn là số tiền bỏ ra mua báo mới ấy.

Vì gia đình tôi và gia đình anh đều không hành nghề đồng nát, nên bố mẹ tôi và bố mẹ anh đều phải đi mua giấy vụn và chai lọ để cho chúng tôi nộp cho nhà trường. Sau này khi đã có chút kiến thức về kinh tế và xã hội thì tôi mới hiểu rằng, thế là hồi đó chúng tôi vừa giúp đỡ những người đồng nát khốn khổ, vừa giúp ích cho đất nước, nhưng đã gây thiệt hại cho gia đình chúng tôi.

Qua những sự kiện trên, nếu suy xét một cách khách quan, thì cuộc đời chúng tôi, mà có lẽ không phải chỉ chúng tôi, tất cả người Việt Nam đều giúp ích cho xã hội nhiều nhất khi còn đang ngồi dưới mái trường xã hội chủ nghĩa và sau khi đã về hưu.

Một kết luận bất ngờ và hài hước chăng?

Hoàn toàn không phải! Bài “Lên đường đi, các bác!” của Thảo Hảo (talawas, 18.7.2003) là một trong muôn vàn minh chứng cho kết luận này, khi mà tác giả kêu gọi các cụ hưu trí hãy đi đầu xung kích trên các mặt trận cam go nhất của cuộc sống, cụ nào yếu hơn thì hãy bắt chước các em học sinh theo kiểu làm Kế hoạch nhỏ, còn cụ nào yếu hơn nữa thì hãy thay nha sĩ hướng dẫn các em nhỏ đánh răng. Đây cũng là một trong muôn vàn minh chứng cho phong trào cổ vũ chứng rối loạn chức năng của dân tộc Việt.

Chứng này có từ thời khởi thuỷ của dân tộc ta, khi mà mẹ Âu Cơ nhầm chức năng của người với chức năng của con chẫu chàng, một loài vật giông giống con ếch và chuyên đẻ ra một bọc trứng ở những cành cây là là trên mặt nước. Trải qua hàng ngàn năm tiếp theo, nhiều đấng quân vương cũng nhầm lẫn linh tinh, người thì cứ tưởng mình là nhà thơ, người thì nằng nặc cho mình là nhà sư.

Đến đầu thế kỷ 21 này thì chứng rối loạn chức năng đã được phát huy một cách cao độ. Ví dụ: Thủ tướng Phan Văn Khải, mặc dù tính trung bình một ngày ông phải ký 14 giấy, chủ trì 1,5 cuộc họp, trong một năm có 60 ngày thị sát trong nước (đi thăm nước ngoài chưa tính), nhưng ông đã ra chỉ thị về cả những việc như tranh chấp quyền sử dụng nhà của căn nhà số 61 Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội và ông cũng ra chỉ thị về việc truy thu thuế của công ty TNHH Bắc Sơn. Nếu vào trang công cụ tìm kiếm www.vinaseek.com mà đánh hai chữ “thủ tướng” thì bạn có thể tìm thấy hàng trăm bài có tựa đề kiểu như VnExpress – Thủ tướng yêu cầu khởi tố vụ buôn cá nóc tại Quảng Ngãi (http://vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/2003/06/3B9C9070/).

Một xã hội mà học sinh thì được kêu gọi đi làm đồng nát, hưu trí thì đi làm chiến sĩ xung kích, thủ tướng thì đi làm dâu trăm họ thì khác gì một cơ thể mắt thì để ngửi, tai thì để ăn, còn mồm thì để đại tiện?

Dân ta thật là có truyền thống quí già thương trẻ. Người ta bao giờ cũng chờ đợi nhiều nhất ở sự cống hiến của hai loại người này cho đất nước, còn cái loại người trẻ khoẻ nhất nằm ở giữa thì người ta lại quên mất. Chắc chúng chẳng được tích sự gì, có thể quên đi được rồi.

Ấy gọi là chứng rối loạn chức năng vậy.

© 2003 talawas