Đỗ Kh.
Làm thơ, chắc cũng chỉ để tìm ra tri âm và người đồng cảm. Vì vậy tôi không khỏi vội mừng khi đọc được hai bài vừa qua trên talawas (03.06.2003, Phạm Toàn: “Ba toa đều phải hạng nhất. Thư gửi Phạm Thị Hoài”, và Vika: “Nỗi lòng đọc giả, ai hay hỡi người”). Cả hai đều nhìn rõ ra bài “Linda” là khố rách chứ không phải áo lụa Hà Đông hay là áo gấm Thượng Hải (anh hùng đoán giữa trần ai mới già).
Thì, “Linda” khố rách chứ còn làm sao nữa, chẳng lẽ “lòi” ra đến như vậy mà còn có thể nhầm với lại áo nhung hay là áo thụng. Về việc áo ôm này tôi chỉ có thể mà hoàn toàn đồng ý. Tuy nhiên, chẳng có niềm vui nào là trọn, vừa được nhận diện chính xác, “Linda” mới mon men đến cạnh cổng đền thì đã bị đánh! Con lạy cậu, con có định vào đâu mà cậu đuổi, đánh bằng Bút Tre đã đau, cậu lại còn phang cho con một cục Lý Bạch vỡ đầu[1]! Áo ôm thì đừng có mà thập thò trước miếu, ngược lại với cái tựa ở trên, ở đời này mệnh phụ chẳng bao giờ mất gà cả và Linda khó có khi nào mà được lòng Đường Minh với lại hoàng tử.
Nếu ngang ngạnh[2], tôi đã có thể cãi ơ hay cái anh này lạ nhỉ, chuyện Thị Nở tôi thì dính dáng gì đến Bao Tự[3] hay là mẫu hậu[4] nhà anh? “Linda” là người đi đường gánh mẹt còn ai trên sân thượng có trầm hương đỉnh bắc ỷ lan can, ỷ bao lơn hình bán nguyệt kiểu Đài Loan có tô gạch Thái thì việc gì đến nhau, ngoài tội (“Linda”) làm xấu cảnh quan của thành phố, gai mắt kẻ nhà giàu?
Giờ khó với nhau vậy, chẳng lẽ phải Linda lục bát :
“Dưới em bỗng ướt bờ môi
Ngón tay tôi đẫm…mồ hôi…luân thường”?
(“vô thường” thì cóp Công Sơn quá rõ mà lại mất đi cái nét Thiên Thư và…đạo lý.)
Hay là thất ngôn :
“Trăng xanh mép nhú hai bờ sẫm
Quẹt nhựa vào đêm một đóa quỳnh”?
(các bạn thơ Tự Do ở đâu rồi, ra đây mà cứu tôi với!)
Không, chúng ta đã nhất trí với nhau, đây là rác rưởi.
Rác rưởi có đời sống của rác rưởi, và đó hẳn không phải là đời sống của bệ thờ. Bài “Linda” tôi làm đã hết ý mà vẫn không diễn đạt được, giờ (đã-làm-thơ-rồi-mà) còn phải nói thêm thế này, tôi rất xấu hổ. Nhất là phải nói toạc ra như sau (khi cái gì kín đáo thì vẫn hay hơn chứ). Là, nếu đã đồng ý có những từ vàng và những từ thau từ thiết, và đồng ý là “Linda” những từ đất sét, thì chỉ còn lại mỗi việc là chọn lựa chỗ đứng của mỗi người, bên này hay bên kia lằn ranh và giới tuyến. Phía ngôn ngữ của bị áp bức hay phía ngôn ngữ của quyền lực, phía thống trị, phía (kinh doanh) quản lý hay là phía của đời thường.
© 2003 talawas
[1] Nếu phải chết đuối, tôi sẽ ôm một thứ gì thiết thực và gần gũi, như là ôm…phao, chứ chẳng dại gì u mê đến nỗi mà ôm trăng.
[2] Còn nếu hiền, tôi đã có thể tủi thân mà “Giọt lệ đài trang” chẳng hạn :
“Ngày xưa ai lá ngọc cành vàng
Ngày xưa ai quyền quí cao sang
Em chính em ngày xưa đó
Ước xây đời trên tột đỉnh nhân gian
Ngày xưa ai tiếng nhạc cung đàn
Ngày xưa ai nghệ sĩ lang thang
Tôi chính tôi ngày xưa đó
Cũng đèo bồng mơ người đẹp lầu quan
Rồi một hôm tôi gặp nàng
Mang tiếng hát cung đàn
Với niềm yêu lai láng
Nhưng than ôi quá bẽ bàng
Bao tiếng hát cung đàn
Nàng chẳng màng mà chê chán!”
[3] “mặt sầu bi”, theo Xuân Diệu
bản để in