trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
20.6.2007
Nguyễn Khoa Thái Anh
Phỏng vấn Đỗ Thành Công: Chìa khoá dân chủ nằm trong tay ai?
 

Trong những tuần qua, có một số biến chuyển bất ngờ diễn ra, bất lợi cho xu hướng đàn áp dân chủ – nhân quyền của chính quyền Hà Nội.

Ngày 25 tháng Năm, để phản đối sự đàn áp các nhà dân chủ Việt Nam, dân biểu Earl Blumenauer đệ nạp dự thảo Nghị quyết Hạ nghị viện 447 phê phán chính quyền Hà Nội, đồng thời từ chức chủ tịch Vietnam Caucus, một tổ chức kết hợp nhóm dân biểu thân Hà Nội. Hai nghị sĩ John Kerry và John Mc Cain, lâu nay vẫn ủng hộ mối bang giao thân thiết với nhà cầm quyền Việt Nam, cũng lên tiếng bày tỏ sự bất bình với những cuộc bắt bớ và giam cầm những người đối kháng một cách trắng trợn. Dân biểu Frank Wolf, bang Virginia, cũng lên tiếng chỉ trích các nhà đương quyền Hà Nội, khuyến cáo Tổng thống Bush không nên tiếp đón Chủ tịch Nguyễn Minh Triết.

Ngày 29 tháng Năm, chính quyền Bush đã mời 4 nhà đại diện dân chủ và nhân quyền đến toà Bạch Ốc, gồm các ông: Đỗ Thành Công, thành viên sáng lập Đảng Dân chủ Nhân dân, Đỗ Hoàng Điềm, chủ tịch Việt Nam Canh tân Cách mạng Đảng (Việt Tân), Lê Minh Nguyên, trưởng ban Phối hợp Mạng lưới Nhân quyền và Nguyễn Quốc Quân, chủ tịch Ủy ban Quốc tế Yểm trợ Cao trào Nhân bản. Trong vòng hơn một giờ đồng hồ, tất cả bốn vị đã có dịp yết kiến, phát biểu với Tổng thống, nội các và Hội đồng An ninh Quốc gia của chính quyền Bush. Trong chuyến công du tới Hội nghị APEC tại Hà Nội tháng 11 năm ngoái, tổng thống Bush mang tiếng là đã nhân nhượng, ngoại giao quá mức với một chế độ đàn áp nhân quyền, điều không lấy gì làm vinh hạnh cho một nguyên thủ của quốc gia dân chủ đứng đầu thế giới. Ngoài ra, tổng thống Bush còn bị cho là không thấu hiểu phong trào dân chủ Việt Nam.

Ngày 12 tháng Sáu, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày cố Tổng thống Reagan đứng trước cổng Brandenburg, cạnh bức tường ô nhục chia hai thành phố Berlin, thách đố Gorbachev đập tan nó đi, Tổng thống George W. Bush đã đọc diễn văn khánh thành Đài Tưởng niệm Nạn nhân của chế độ cộng sản tại góc đường Massachusetts và New Jersey ở thủ đô Hoa Thịnh Đốn.

Trên 100 triệu nạn nhân trong thế kỷ 20 đã bỏ mình vì chế độ cộng sản, không kể những người bị thủ tiêu oan uổng, không tang chứng và dấu vết, còn những gia đình bị tan tác và khốn khổ vì người nhà là nạn nhân của chế độ này phải được nhân lên gấp mười lần. Họ bị xã hội ruồng rẫy, xa lánh, bị nhà nước tước đoạt của cải và quyền công dân, sống cô lập, chịu đựng oan trái. Một người bị hãm hại thì vợ con, cha mẹ anh em sống trong chế độ đó suốt đời khổ đau và hệ luỵ.

Cô Lữ Anh Thư, trong ban chủ toạ của buổi tiếp tân sau lễ khánh thành nói trên, đã trình bày hiện trạng đàn áp chính trị tại Việt Nam. Thi sĩ Nguyễn Chí Thiện đã làm cả hội trường buổi chiều xúc động khi ông thuật lại 27 năm của đời mình ở các trại tù tối tăm nhất miền Bắc. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ là sắc dân đã đóng góp cao nhất, trên 100 ngàn Mỹ kim cho việc xây dựng tượng đài. Đại diện các tôn giáo và đồng hương đã thắp nến suốt đêm và cầu nguyện ngay dưới chân tượng đài.

*

Hoa Kỳ với chính sách “ngoại giao đôla” [1] , lâu nay chịu áp lực của giới doanh nhân trong việc dùng thế lực Mỹ kim để hoán chuyển nền độc tài Việt Nam, đã tỉnh ngộ khi nhận thức rằng sự ưu đãi của Mỹ không những không giúp cởi trói cho những nhà bất đồng chính kiến ở Việt Nam mà trái lại còn giúp thêm vũ khí cho nhà cầm quyền Hà Nội đẩy mạnh sự đàn áp, bắt bớ toàn diện và khốc liệt. Sau khi được chính quyền Bush đặt ra ngoài danh sách CPC, ủng hộ việc gia nhập WTO, cấp quy chế bình thường hoá ngoại thương vĩnh viễn PNTR, Hà Nội đã làm Hoa Kỳ và thế giới sửng sốt, căm phẫn, với việc bắt bớ hàng loạt và thẳng tay các nhà dân chủ và đối kháng trong nước.

Nếu chính giới Hoa Kỳ và Tổng thống Bush còn chưa bừng tỉnh hoàn toàn sau tuần trăng mật APEC ngắn ngủi với Việt Nam thì những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng sau đó đã làm họ phải sáng mắt. Buổi gặp gỡ với các đại diện dân chủ trong và ngoài nước ở Văn phòng Bầu dục toà Bạch Ốc vừa qua nằm trong quá trình nhận thức này. Những ngộ nhận trước đây, rằng phong trào dân chủ Việt Nam chỉ là một hiện tượng quá khích của người Việt hải ngoại đã được xem xét lại, khi chính quyền Bush chứng kiến tận mắt – qua toà đại sứ và lãnh sự Mỹ ở Việt Nam cũng như qua chuyến thăm Việt Nam của dân biểu Loretta Sanchez -những thành phần dân chủ trong nước từ dưới đi lên.

Chỉ còn hơn một năm rưỡi tại chức, ông Bush muốn lưu lại một ít danh gì với núi sông, muốn dư luận tin rằng ông vẫn không quên lời hứa trong diễn văn nhậm chức nhiệm kỳ hai, ngày 20 tháng 5, 2005 của mình. Do đó trong lá thơ mời Đỗ Nam Hải (đồng thời với Nguyễn Chính Kết) đến toà Bạch Ốc, Tổng thống Bush – qua lời của Phó Đổng lý Văn phòng Elliot Abrams – đã tái xác quyết lời tuyên bố:

“Tất cả những ai sống trong chuyên chế bạo tàn và tuyệt vọng nên nhớ rằng: Hoa Kỳ sẽ không làm ngơ trước sự đàn áp quý vị, hoặc tha thứ cho những kẻ bạo ngược đàn áp quý vị. Khi quý vị đứng lên vì tự do, chúng tôi sẽ chung vai với quý vị.” Trong tinh thần đó, chúng tôi mong quý vị hiểu rằng chúng tôi sẽ đứng chung với dân tộc Việt Nam, những người đang phát huy tự do trên đất nước cao quý của họ. Cũng trong diễn văn đó, tổng thống khẳng định rằng: “Những người lãnh đạo nhà nước với tập quán cai trị lâu năm cần phải rõ điều này: Muốn phục vụ dân tộc các ông phải biết đặt niềm tin nơi họ. Hãy khởi sự cuộc hành trình tiến bộ và công lý này, Hoa Kỳ sẽ chung bước với các ông.”

Một tuần sau buổi gặp gỡ lịch sử tại Nhà Trắng, trên đường đi dự Hội nghị Thượng đỉnh G8, ngày 5 tháng Sáu tại Cộng hoà Czech, một lần nữa Tổng thống Bush lại minh định lập trường ủng hộ dân chủ của mình:

“… Chúng ta đều chia sẻ một niềm tin bất di dịch: tự do là một quyền lợi không thể thương lượng được của nhân loại, và chính tự do là con đường dẫn đến nền hoà bình vĩnh cữu trên quả đất này. Ông nhắc lại: Quỹ Bảo Vệ Nhân quyền mới thành lập, là một quỹ cung cấp tài chánh bào chữa án lý và thuốc men cho những nhà tranh đấu bị bắt bớ và hành hạ bởi những nhà cầm quyền ác bá. Và để ủng hộ bản Tuyên ngôn Prague, trong đó “bảo vệ nhân quyền là chuyện bức thiết, cần kíp cho nền hoà bìnhvà an ninh thế giới.” Trong chiều hướng bản tuyên ngôn đó, tôi cũng đã đề nghị với bà Bộ trưởng Ngoại giao Rice ra chỉ thị cho các đại sứ Mỹ ở các nước thiếu tự do: hãy tìm đến để gặp những người tranh đấu dân chủ. Hãy tìm đến những người đòi hỏi nhân quyền.”

*

Hôm thứ Bảy, 2.6.2007, tôi có dịp gặp anh Đỗ Thành Công [2] tại nhà riêng ở San José trong một một buổi họp mặt thân mật, và được anh dành cho cuộc phỏng vấn sau đây.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Xin anh cho biết, có phải mục đích của buổi gặp gỡ ở Văn phòng Bầu dục là để ông Bush “dằn mặt” nhà cầm quyền Hà Nội trước khi Chủ tịch Nguyễn Minh Triết qua Mỹ vào cuối tháng này không?

Đỗ Thành Công: Buổi gặp gỡ đó có tác dụng nhiều mặt. Ông Bush quả thật bị mang tiếng là đã quá mềm mỏng với một nhà nước độc tài; ông muốn đánh tiếng cho Hà Nội và thế giới biết rằng chính quyền Bush rất quan tâm đến nội tình dân chủ của Việt Nam, và hi vọng rằng Hà Nội sẽ phản ảnh phần nào ước vọng dân chủ của người dân bằng cách cụ thể là thả một số các nhà bất đồng chính kiến trong nước trước khi ông Triết qua Hoa Thịnh Đốn. Và tối thứ Sáu vừa qua, nhà báo Nguyễn Vũ Bình đã được thả.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Hoa Kỳ cần Việt Nam hay Việt Nam cần Hoa Kỳ nhiều hơn trong cán cân thăng bằng thế lực của Trung Quốc ở Đông Nam Á?

Đỗ Thành Công: Nhà nước Việt Nam vẫn sống trong cái hồi quang và ánh sáng ảo tưởng của chiến thắng chống Mỹ mấy chục năm trước. Dĩ nhiên Mỹ không cần Việt Nam như Đảng Cộng sản vẫn thường tuyên truyền với dân chúng. Hoa Kỳ có thêm Cam Ranh thì càng tốt, nhưng họ đã có những căn cứ chiến lược khác như Guam ở Philippines và hơn nửa tá căn cứ khác ở Thái Lan và Nhật. Trong khi đó, anh khổng lồ Trung Quốc lúc nào cũng là mối hiểm hoạ truyền kiếp của Việt Nam, chuyện lấn đất lấn biển những năm gần đây vẫn cho thấy manh nha và dã tâm của Trung Quốc, không kể đến chuyện lũng đoạn thị trường và kinh tế ở Việt Nam… Mỹ thì ở xa, ngoài việc ngoại thương không trực tiếp đe doạ lãnh thổ Việt Nam. Việt Nam cần Mỹ để đối trọng với Trung Quốc hơn là Mỹ cần Việt Nam cầm chân Trung quốc.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Điều đó ảnh hưởng đến phong trào dân chủ Việt Nam ra sao?

Đỗ Thành Công: Phong trào dân chủ phải do người trong nước chủ động, người hải ngoại chỉ có thể yểm trợ mà thôi. Chúng ta không thể ngồi chờ Mỹ ra tay giúp cho phong trào dân chủ, vì phong trào dân chủ là phải đích thực là phong trào của người dân. [3]

Nguyễn Khoa Thái Anh: Dân chủ ở Việt Nam có lợi cho Hoa Kỳ ở những điểm nào, khiến chính quyền Bush phải quan tâm?

Đỗ Thành Công: Về toàn cảnh, một chế độ dân chủ dẫn đến những sách lược quốc gia đặt quyền lợi dân tộc lên trên quyền lợi đảng phái, nhóm, tôn giáo. Chế độ dân chủ không cho phép cá nhân, đảng phái, tôn giáo lũng đoạn chính trị để đặt ra những mục tiêu phiêu lưu, dẫn quốc gia đến chổ gây chiến tranh, làm bất ổn và ảnh hưởng đến kinh tế và an ninh vùng. Một quốc gia dân chủ khó bị rơi vào tình trạng này, do đó về lâu dài có lợi cho Mỹ. Trước kia, chính sách của Mỹ chủ trương ổn định trước để nắm bắt quyền lợi rồi mới thúc đẩy nền dân chủ. Chính sách này gần đây cho thấy chỉ giải quyết được cái ngọn, những chế độ độc tài đều mang tính ổn định tạm thời, nhưng trong bề sâu của nó lại chứa đựng hiểm hoạ chiến tranh nguyên tử, chiến tranh tôn giáo và khủng bố, vì các chính sách quốc gia nằm gọn trong tay một thiểu số lãnh đạo độc tài. Cái gốc của vấn đề nằm ở cơ chế chính trị. Chế độ dân chủ hạn chế được tình trạng này, đó là lý do chính quyền Mỹ thay đổi sách lược của họ đối với Việt Nam.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Theo anh có sự tranh chấp quyền lực trong Đảng Cộng sản Việt Nam không? Chẳng hạn giữa phe ngoại giao, phe công an, phe quân đội v.v…

Đỗ Thành Công: Khó có những thông tin cụ thể, nhưng các sự kiện gần đây cũng như kinh nghiệm của cá nhân tôi cho thấy trong Đảng CSVN, ở thượng tầng lãnh đạo, hình thành hai khuynh hướng, cứng rắn và ôn hoà. Phe cứng rắn thường nằm ở nhóm nắm các ngạch công an, mật vụ và quân đội. Phe ôn hoà thường hiện diện ở các bộ phận nắm quan hệ ngoại giao, vì có điều kiện tiếp cận thông tin và bị áp lực ngoại vận. Dù vậy, cả hai nhóm vẫn cùng một mục tiêu là giữ cho được chính quyền độc đảng. Họ có thể có những khác biệt về một số quyết định, chịu những ảnh hưởng và quyền lợi khác nhau, nhưng có chung một mục tiêu là độc quyền lãnh đạo.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Anh nghĩ thế nào về lời tuyên bố của ông Võ Văn Kiệt trong cuộc phỏng vấn với BBC vào tháng Tư vừa qua?

Đỗ Thành Công: Tôi nghĩ, chúng ta không nên đặt vấn đề ấy ra, vì ông Võ Văn Kiệt về nhiều mặt cũng chỉ là một người tuyên truyền cho Đảng CSVN, càng làm ồn ào về ông ấy thì càng bị kéo sâu vào trò chơi chính trị của các nhà cầm quyền Việt Nam. Nếu thực tâm muốn làm một điều gì thì ông Võ Văn Kiệt phải thể hiện cụ thể như tướng Trần Độ chẳng hạn, chứ đến lúc hết quyền lực rồi mới tuyên bố có chút có lợi cho dân chủ thì cũng vô nghĩa.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Theo anh, người dân bình thường có quan tâm đến chuyện dân chủ hay không? Còn giới doanh nhân thì sao? Có cách nào để họ thấy chế độ dân chủ sẽ ưu đãi họ hơn chế độ cộng sản không? Hay ngược lại, vì trong một nền dân chủ và pháp trị thì sự nghiêm minh là đồng đều, không thiên vị, có thể khiến các nhà tư bản đỏ e ngại?

Đỗ Thành Công: Người dân bình thường bị đè nặng vì áp lực của đời sống khó khăn tại Việt Nam. Nhu cầu tự do, dân chủ đến sau nhu cầu miếng cơm, manh áo. Trong bối cảnh Đảng CSVN kiểm soát toàn bộ hệ thống truyền thông, việc phá vỡ bức tường thông tin đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và các phương cách hoạt động hữu hiệu. Khi nào số đông dân chúng nhận thức được sức mạnh của họ và dám đứng lên đòi hỏi những quyền con người một cách lan rộng, ngày đó chế độ cộng sản, hay chế độ tư bản đỏ sẽ phải đứng trước những thử thách to lớn.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Mở mang kinh tế cho Việt Nam theo chiều hướng WTO có lợi hay hại cho tình hình dân chủ đất nước? Nhiều người cho rằng ồ ạt đầu tư vào Việt Nam, làm kinh tế ở Việt Nam là gián tiếp hỗ trợ quá trình dân chủ hoá. Anh và Đảng DCND nghĩ thế nào về quan điểm này?

Đỗ Thành Công: Phát triển kinh tế có lợi cho chiều hướng dân chủ một cách tiệm tiến. Nếu không có mở mang về kinh tế, các phương tiên kỹ thuật không vào Việt Nam thì khó lòng gây được ý thức dân chủ. Internet là thí dụ điển hình. Khi người dân độc lập về kinh tế, một tầng lớp trung lưu sẽ hình thành, họ bắt đầu ý thức về những nhu cầu khác ngoài quyền lợi về cơm áo. Lúc đó các giá trị về nhân quyền được họ tiếp cận và dễ đồng cảm. Tuy nhiên, mở mang kinh tế không đủ sức đẩy chế độ độc đảng phải lùi bước. Phong trào dân chủ cần hình thành và khai dụng các lợi thế của mở mang kinh tế để hoạt động và vận dụng các phương thức đấu tranh hợp thời, nắm bắt được thế tiên phong về chính trị, từng bước áp lực chế độ độc đảng phải chấp nhận thay đổi về chính trị. Các chế độ độc tài không bao giờ tự nguyện lùi bước. Trung Hoa vẫn là bài học để chúng ta suy gẫm.

Nguyễn Khoa Thái Anh: Có điều gì quan trọng chưa nói mà anh muốn cho độc giả biết không?

Đỗ Thành Công: Tự do, dân chủ chỉ có thể thành hình trong quá trình đấu tranh. Ngay cả nước Mỹ, trong quá khứ và hiện tại họ vẫn liên tục đấu tranh để có một nền dân chủ hoàn thiện, đáp ứng được khối đông quần chúng. Nếu dân tộc Việt Nam sợ hi sinh, sợ đàn áp, hay vì nhiều lý do khác không dám đấu tranh cho dân chủ thì hệ quả là dân tộc Việt Nam phải chấp nhận sống dưới chế độ độc đảng. Là người Mỹ gốc Việt, cá nhân tôi không hề bị trực tiếp áp bức. Tôi tham gia đấu tranh vì ý thức trách nhiệm của mình. Người dân trong nước chính là những đối tượng trực tiếp bị đàn áp, bị tước đoạt các quyền con người. Do đó vì quyền lợi và nhu cầu, trách nhiệm đấu tranh phải cao và bức thiết hơn tôi. Nếu vì bất cứ lý do gì, cuộc đấu tranh nay vẫn giậm chân tại chỗ thì là vì chính dân tộc mình không đủ can đảm để dấn thân, nên không thể trách móc ai hết. Trong cuộc gặp gỡ tại Nhà Trắng, Tổng thống Bush cũng nhiều lần nhắc khéo rằng chỉ khi nào dân tộc Việt Nam chịu tranh đấu, hi sinh thì Hoa Kỳ mới yểm trợ được. Và tôi đã nói với Tổng thống Bush rằng chúng tôi cám ơn ông, chúng tôi hiểu điều đó và những hi sinh gần đây của những người đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam đã xác định điều này. Tuy nhiên chúng tôi cũng cần sự yểm trợ cụ thể chứ không phải chỉ là lời nói suông.

Nói tóm lại, cuộc vận động dân chủ là một điều tốt đẹp và khả quan cho đất nước, cần được sự hưởng ứng của toàn dân, kể cả những người lãnh đạo trong Đảng Cộng sản. Chúng ta không thể đòi hỏi hay hi vọng vào một sự đồng thuận 100% của các đảng viên đang nắm giữ hay thao tác quyền hành. Nhưng chúng ta phải vững lòng tin rằng dân chủ hoá là ý nguyện khả thi nhất để đưa đất nước ra khỏi ngõ cụt của sự trì trệ, chưa nói đến hiểm hoạ Bắc triều. Chìa khoá dân chủ nằm trong tay quý vị lãnh đạo, vì đấy là lối thoát nhanh và ít tốn kém nhất cho sự toàn thịnh của đất nước.

© 2007 talawas


[1]Dollar Diplomacy, chủ trương bắt đầu rõ nét từ thời tổng thống William Howard Taft (1909-1913)
[2]Hôm đó có trên 20 người đến dự buổi nói chuyện để cho biết ý nghĩa buổi họp với Bộ tham mưu của chính quyền Bush.
[3]Mới đây tướng Vàng Pao và khoảng mươi người dự định mang vũ khí và chất nổ để đảo chính ở Lào đã bị chính quyền Hoa Kỳ bắt và đang chờ ngày ra toà. (Chú thích của Nguyễn Khoa Thái Anh)

 
© talawas 2026