Chị Phạm Thị Hoài kính!

Trước tiên tôi xin được bày tỏ sự ngưỡng mộ thành thực với chị, dám nói thẳng như chị, dám “chửi” thẳng như chị, thực ra “đời xưa mấy mặt, đời này mấy gan”! Nhưng tôi tin là diễn đàn của talawas là tự do, vì vậy theo gương chị, tôi xin bày tỏ một chút ít cảm nghĩ của mình. Rất mong chị không cố chấp với tôi.

Tôi xin tự giới thiệu một chút, tôi là người Việt nam, mặc dù sống lâu năm ở nước ngoài, những vẫn còn “quê kệch” lắm chị ạ! Tôi có đọc bài thơ Linda mặt ngang của Đỗ Kh.. Phải nói thẳng, ngoài cảm giác về sự suy diễn, cảm nhận sex của tác giả với nhân vật tôi, trong một đêm mưa đi chơi “đĩ”, thì tôi không cảm nhận được gì ở bài thơ đó cả. Nhưng tôi cũng không phản đối gì việc mọi người đăng tải bài thơ đó.

Thực ra , không ai cãi nhau về khẩu vị cả, mà cái khoản kia (xin lỗi, tôi chịu không thể gọi khác được), dù người ta có muốn đại chúng hoá, cộng đồng hoá thế nào chăng nữa, thì tự bản thân sự việc vẫn là rất cá nhân, phải không chị. Không thể có ai giống ai được, không thể có lần nào giống lần nào được (một cách triệt để), dù có những người mở băng sex ra để mà xem, rồi bắt trước, thì cảm nhận vẫn không thể như nhau được… vậy thì cái việc người thích ăn mặn, kẻ thích ăn chay tôi nghĩ cũng là một chuyện rất thường tình. Cũng như Đỗ Kh. vậy, cảm nhận của Đỗ Kh. chỉ ở góc cạnh ấy thôi, chỉ ở những miền ấy thì rung động của Đỗ Kh. mới thực sự chăng? Tôi cho rằng đấy là việc riêng của Đỗ Kh.. Khi người ta có lòng mời, chia sẻ cảm xúc của họ, ăn hay không món ăn do họ xào nấu là quyền của mỗi chúng ta, phải không ạ. Đôi khi khách du lịch, tỏ ra tò mò, xem xét các đồ dân tộc của một dân tộc khác, một đất nước khác, rồi chỉ để bịt mũi quay đi, thậm chí là nhổ phì phì, ta chỉ có quyền buồn thôi, làm sao trách họ được. Bởi vì mỗi các nhân trưởng thành trong một số nền văn hoá, một số nền giáo dục khác nhau, và trình độ tiếp thu của họ lại rất khác nhau, rồi điều kiện sống, hoàn cảnh sống…. Nhưng chính vì thế mà làm nên những cá nhân khác nhau. Như chị vậy, chị có thể cảm nhận sâu sắc, hiểu biết sâu sắc ngôn từ, nguồn gốc ngôn từ chẳng hạn, nhưng phần đông chúng tôi thì chỉ có cảm nhận chúng thôi.

Chị nói rất đúng “con tàu tiếng Việt như vậy có toa hạng nhất, toa hạng bét.” Nhưng không hẳn khi lăn bánh vào “văn chương”, phải kéo theo tất cả các toa, chúng chỉ kéo được số toa mà chúng đủ sức kéo thôi. Bởi vì mục đích của chúng là tới bến “văn chương”. Chị có lấy ví dụ về một bà hàng xóm mất gà bà ấy chửi, nhưng bà ấy và một số độc giả của talawas là các cá nhân khác nhau, có trình độ nhận thức khác nhau. Tại sao trong cuộc sống, đôi khi chỉ vì một câu nói, đơn giản thôi, nhưng trong cùng một hoàn cảnh, cùng một môi trường, lại có những cảm nghĩ khác nhau ở những người nghe khác nhau, vì vậy gây nên những hiệu ứng khác nhau của người nghe đối với tác giả? Đó là chưa nói nếu hoàn cảnh khác nhau, sự thể chắc còn khác nữa, chị nhỉ? Tại sao một bà mất gà có thể chửi như vậy, nhưng nếu chúng ta cũng bị mất gà, phản ứng của chúng ta sẽ khác nhau, và chắc chắn sẽ có một số người không phản ứng như bà mất gà, phải không chị?

Văn chương cũng có những đống rác, tất nhiên do có những người thải ra rác, vì vậy mới cần có sự chọn lọc vì không phải độc giả nào cũng “nuốt được rác”, người lịch sự thì bịt mũi đi qua, người có học thì lắc đầu khó chịu, kẻ nào đó đôi khi cũng cần phải bới rác mà kiếm ăn… Đó là cuộc sống thật! Nhưng đã là diễn đàn văn chương, hơn ai hết thiết nghĩ là phải lọc rác. Lọc, loại, rồi lại phải có trách nhiệm báo cho mọi người biết để tránh ra, để giảm bớt đi “rác rưởi” trong văn chương. Tôi thiết nghĩ talawas cũng có đặt cho mình một nhiệm vụ nặng nề và khó khăn như vậy?

Thơ đúng là không thể đánh dấu bằng với cái đẹp được (“thơ=cái đẹp”- chị lại đúng rồi!); mà thơ là chắt lọc những cảm xúc thực sự, những cảm xúc chân thật, đôi khi chắt lọc tinh tuý từ những đau đớn, mất mát của người làm thơ, của thi sĩ. Ví dụ, ở một góc độ nào đó, tôi cảm nhận thấy sự mất mát của nhân vật của Đỗ Kh. khi đọc bài thơ Linda mặt ngang, nhưng có lẽ do cảm nhận của tôi tồi quá, tôi không cảm được cái “tinh tuý” của Đỗ Kh., mà ngược lại tôi chỉ cảm được cái “rác” mà thôi, tôi có cảm giác như Đỗ Kh. phải dùng những danh từ “gây sốc” như vậy để nhằm giải toả sự bế tắc vì bất lực cho nhân vật xưng tôi của mình, vì cái đêm “chơi đĩ” tốn tiền mà chẳng phê gì cả (thành thật xin lỗi- tôi chỉ nói lên những cảm nghĩ của mình thôi, không có ý tranh luận hay chỉ trích gì cả!). Ngôn ngữ của thơ cũng không chỉ có ngôn ngữ ngoài đời, bởi vì bản thân thơ là sự kết hợp giữa những xúc cảm về đời, kết hợp với khả năng về thể hiện ngôn ngữ của từng tác giả mà cấu thành, nhằm những nhận thức về xúc cảm đó của từng cá nhân làm thơ . Như vậy ngôn ngữ của thơ rõ ràng còn là ngôn ngữ của cảm xúc tâm hồn nữa, có đúng không chị? Nhưng như vậy thì không phải cái gì đời thường chỉ mặt gọi tên, thơ cũng bắt chước được, mà hình như thơ phải có ngôn ngữ với những đặc trưng rất riêng của mình thì phải?

Sau khi đọc bài Sờ Linda của chị, đọc bài thơ của Đỗ Kh., tôi thật lòng rất băn khoăn! Tôi cứ tự hỏi, tại sao có những người chửi nhau đã đời, bằng tất cả những từ tục tĩu mà họ biết, tại sao có những người đắn đo chọn lọc từng lời ăn tiếng nói, tại sao có người lại cân nhắc từng câu từng chữ khi viết ra, tại sao các cụ từ xưa đến nay lại đúc kết “người thanh tiếng nói cũng thanh, chuông kêu sẽ đánh bên thành cũng kêu”, tại sao người ta lại ví việc làm thơ thanh tao đau khổ như “nhả ngọc, phun châu”, tại sao có những cái cứ gọi toẹt tên nó ra được mà từ cổ chí kim con người ta, cả dân tộc ta nữa, cứ kiếm tìm những sự thay thế thanh tao hơn cho mỏi mệt, tại sao có một số người lại bị sốc khi đọc những câu chữ trần tục như vậy nhỉ, ….Ôi! Tại sao văn chương dù muốn hay không cũng là một khoảng trời có rất nhiều cá tính riêng của mình, để lung linh sáng mà không bị lẫn vào những khoảng trời khác? Ôi! Tại sao khi đọc một câu thơ hay, một câu văn hay, có người lại thốt lên sung sướng “thật tuyệt”? Phải chăng trong riêng có chung, trong cái chung cũng phải gìn giữ cái riêng? Làm sao để kết hợp cho nó nhuần nhuyễn, làm sao để ta nói được lòng ta mà không chạnh lòng bao người khác? Chao ôi, thế mới biết, cái sự khó trong văn chương quả là ngọt ngào hiểm hóc.

Tại sao con người Châu Á, con người phương Đông và người Việt ta không nói thẳng, chỉ mặt gọi tên cái họ muốn, cái họ biết, mà cứ phải vòng vèo quanh co vậy? Thơ ca lại càng lạ chứ, đến ca dao còn biết “bây giờ Mận mới hỏi Đào, vườn Hồng đã có ai vào hay chưa?”, sao chẳng hỏi luôn “ê, bao nhiêu một “dù”con “đĩ”, đi không?” Lạ nhỉ? Phải chăng đó là văn hoá văn chương, mà lại bắt nguồn từ nền văn hoá của con người và trở thành một thành phần của chính nó?

Thôi, nếu còn hỏi nữa, chắc tôi lại cuống mất! Chúc chị khoẻ và luôn thành công!

Nay kính!

© 2003 talawas