trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
20.1.2005
Nhỏ Thanh
Nỗi đau ngậm miệng
(Viết, nhân đọc bài: <a href="showFile.php?res=3646&rb=0401"><u>Đừng bao giờ đùa với những nỗi đau như thế</u></a> của Bùi Thị Lài, talawas 17.01.2005)
 

Mấy người bạn ở thành phố Nam Định kể cho tôi nghe câu chuyện sau đây:

Vào những năm tám mươi của thế kỷ trước, (thời gian trôi đi nhanh thật, mới đó mà đã thế kỷ này với thế kỷ trước rồi), ở thành phố của họ có xảy ra một tai nạn thuộc loại khủng khiếp.

Thuở ấy (và có lẽ đến giờ cũng vậy) để đi từ Hà Nội đến Nam Định và ngược lại người ta có thể sử dụng ba loại phương tiện là đường bộ, đường sắt và đường thủy. Nam Định, dù lớn, dù nhỏ, chẳng gì cũng là một trong những trung tâm công nghiệp, thương nghiệp nên hệ thống giao thông của nó cũng được cả trung ương lẫn địa phương quan tâm một cách đúng mức.

Vì có tiêu chuẩn xe con (Com-măng-ca đít vuông cho giám đốc công ty, giám đốc xí nghiệp, giám đốc nhà máy và tương đương…; Com-măng-ca đít tròn cho giám đốc các sở và tương đương…; Lada cho vụ trưởng và tương đương, viện lớn, cục nhỏ, chẳng hạn thế…; Mốt-cô-vít cho thứ trưởng và tương đương, thí dụ như cục lớn…; còn từ chủ tịch tỉnh, bí thư tỉnh ủy, bộ trưởng, ủy viên trung ương đảng trở lên thì đi Volga, nghe nói lên đến hạng Volga này thì lại phân theo màu, Volga đen chỉ dùng cho ủy viên bộ chính trị…), nên tất nhiên là các quan chức nhà nước phải đi (báo chí Việt Nam bây giờ – mà cụ thể là báo Công An thường hay thay chữ „đi“ này bằng hai chữ „lưu thông“) bằng đường bộ. Ngày ấy, lưu thông bằng đường bộ nhanh hơn bằng đường sắt nhiều, tất nhiên thế, từ Nam Định đi Hà Nội bằng xe ca chỉ mất khoảng ba giờ ba giờ rưỡi, còn bằng tầu hỏa thì có ít cũng phải bốn năm giờ.

Dù chậm và bất tiện hơn đường bộ, song lưu thông đường sắt cũng được nhiều người chọn. Những ông những bà buôn chuyến với mỗi vị hàng chục cái bao tải to đùng, chẳng ô tô nào chở nổi thì tất nhiên, còn đám bộ đội, cán bộ, công nhân viên, sinh viên và các thành phần nhân dân khác thì thật đơn giản, đến bến ô tô mà hết xe thì đành phải quay ra ga để chờ tầu. Ngoài tội đi chậm như rùa bò và mất vệ sinh ghê gớm, những đoàn tầu ngày đó tưởng như có khả năng chứa số người, số hàng không hạn chế. Ngoài việc nhồi nhét, chen chúc nhau ở trong các toa, người ta còn có thể bám một chân một tay ở các chỗ lên xuống, bám vào các cửa sổ, treo người giữa các chỗ nối toa hay leo lên nằm ngồi trên các nóc toa… Chính vì phải chở nhiều, chở nặng như thế mà những chuyến tầu (nhất là tầu chợ) ngày ấy rất ì ạch, khoảng cách không đầy chín chục kilomet mà nhiều khi nó phải bò ra hàng cả chục tiếng đồng hồ. Nhưng điều ấy, nhiều khi với hành khách cũng chẳng quan hệ gì lắm. Chậm, nhưng đi đến nơi về đến chốn cũng là may lắm. Với lại, nhanh, lắm khi cũng chẳng để làm gì. Có việc gì để mà làm đâu. Hoặc nếu có thì không làm lúc này cũng làm lúc khác, bỏ hẳn đi không làm cũng được, có ảnh hưởng gì đến ai mà phải bận tâm.

Một cách tương đối, người ta có thể phân loại hành khách cho các phương tiện giao thông trên các loại đường bộ và đường sắt như sau:

Những người có chức có quyền, những người hơi dư dả tiền bạc, những người có thời gian chầu chực ở các bến xe… thì thích chọn phương tiện giao thông bằng đường bộ. Cụ thể ở đây là đi ô tô, tức các loại xe con từ Com-măng-ca đít vuông đít tròn đến Volga của nhà nước cấp, hay là đi xe ca ở các bến xe.

Những người buôn bán mang vác cồng kềnh nặng nề, những người nhanh nhẹn, có sức khỏe để chen chóc, để leo, để bám, những người ít tiền, (thậm chí không có đồng xu nào, vì có thể trốn vé)… thường thích chọn phương tiện giao thông bằng đường sắt. Cụ thể ở đây là tầu hỏa. Xin bổ xung thêm một chút về tầu hỏa. Có hai loại, tầu nhanh, hoặc tầu chậm. So với tầu chậm (đã nói hơi kỹ ở phần trên) thì tầu nhanh nhanh hơn nhiều, cũng bớt nhếch nhác, bớt bẩn thỉu hơn. Thế nhưng ở đây, người ta cũng kiểm tra nghiêm ngặt, chặt chẽ hơn. Cụ thể là đừng có hòng mà trốn vé, trốn thuế. Tất nhiên, không có vé thì phải mua vé bổ sung hoặc vé phạt tùy mức độ tự giác, thành khẩn của hành khách. Nhiều biên lai vé phạt hoặc vé bổ sung được viết chỉ có một lai, nhà nước chẳng biết đường nào mà kiểm tra, mấy ông nhân viên soát vé muốn nộp bao nhiêu thì nộp mà muốn đút túi cả cũng chẳng sao. Còn hàng hóa chưa có thuế má thì có thể thỏa thuận, hoặc là đóng nghiêm chỉnh tùy mức độ nhân đạo của nhân viên thuế vụ. Về khoản biên lai thì ngành thuế cũng học tập bên ngành đường sắt. Nghĩa là, lắm khi, dù thu được rất nhiều thì nhà nước cũng vẫn chẳng được xu nào.

So với đường sắt và đường bộ thì phương tiện giao thông bằng đường thủy được ít người chọn hơn. Có thể là vì một trong số những lý do sau đây:

  • Quá ít chuyến. Giữa Hà Nội và Nam Định, hàng ngày, trong khi có tới hàng vài chục chuyến ô tô, hàng gần chục chuyến tầu hỏa thì ca-nô chỉ có hai chuyến sáng và chiều.
  • Quá chậm. Như trên đã nói, trong khi ô tô từ Hà Nội về Nam Định chỉ ba giờ, ba giờ rưỡi, thì ca-nô phải mất cả chục giờ.
  • Quá buồn. Có thể nói, nhiều khi tầu hỏa cũng chỉ chậm như ca-nô mà thôi. Nhưng đi tầu hỏa người ta còn có thể chạy từ toa này sang toa kia, và khi đến các ga lại còn có thể chạy lên chạy xuống, mua bán… Còn đi ca-nô thì xuống đâu? Chả lẽ lại xuống sông? Còn lên bờ, nhỡ bị anh thủy thủ nào đó nghĩ ra trò chơi xỏ, rút ván không cho xuống nữa thì bỏ mẹ.

Vậy nên, hình như chỉ những người chậm chậm, hiền hiền, những người chẳng có chức có quyền gì, những người yêu yếu, những người xác định chẳng chen lấn xô đẩy được ai, những người rất yếm thế, những người rất yên phận thủ thường… hình như chỉ những người như thế mới chọn phương tiện là ca-nô mà lưu thông ở thời điểm những năm tám mươi của thế kỷ trước ấy. Tuy nhiên, số người ấy cũng nhiều lắm chứ chẳng ít, và vì thế mà trông chuyến ca-nô Hà Nội Nam Định (và ngược lại) nào người ta cũng thấy toàn những người là người.

Vào những năm tám mươi của thế kỷ trước ấy, có một chuyến ca-nô đông nghịt những người hiền hiền và lương thiện như thế đang xuôi dòng về Nam Định thì bỗng nhiên gặp tai nạn.

Dân Nam Định thuở ấy vốn tự hào về con sông Đào thơ mộng, tự hào về chiếc cầu treo duyên dáng nối hai bờ sông, tự hào về cái bến tầu thủy (nghe oai hơn hai chữ ca-nô nhiều chứ) ở ngay chân cầu về phía thượng lưu. Họ không thể nào ngờ rằng cái tai nạn khủng khiếp ấy lại xảy ra ngay gần bến cảng, ngay trên con sông, dưới ngay cái cầu thân yêu trên quê hương mình.

Dạo ấy, đang mùa lũ, nước con sông Đào dâng cao lắm, nó vốn nhận nuớc từ sông Hồng. Dòng nước đục ngầu, cuồn cuộn chảy một cách hung hãn. Vào cái buổi tối định mệnh ấy, chẳng hiểu sao (và nói chung, đến tận bây giờ vẫn chẳng ai hiểu tại sao) mà cái ca-nô lại không thể nào vào bến. Nó cứ lừng lững trôi giữa dòng, như không có ai điều khiển, để rồi đâm sầm vào chiếc cầu treo, xoay ngang, nghiêng đi rồi chìm nghỉm, mang theo hàng mấy trăm con người.

Đấy quả là những ngày tang tóc của nhân dân thành Nam. Đêm, bờ sông Đào ngày ấy còn chưa có điện, người ta phải huy động hàng trăm cái đèn măng-sông, hàng ngàn ngọn đuốc, thắp sáng rực cả một vùng đất trời sông nước để nhanh chóng vớt người sống, mò người chết, hay nói chung là giải quyết hậu quả. Hàng chục cái nhà bạt được dựng lên để tổ chức cứu thương, hàng chục chiếc thuyền giăng ngang giăng dọc đầy mặt sông với những chùm lưỡi câu, những sải lưới. Rồi những chiếc quan tài được đưa đến, hết lớp ngày đến lớp khác. Rồi xe chở thân nhân của những người xấu số cũng tới tấp đến hết lớp này đến lớp khác… Rồi xe cứu thương, xe bộ đội, xe công an, xe nhà đòn… cứ nườm nượp, nườm nượp chạy qua chạy lại như mắc cửi.

Những ngày đầu tiên, tiếng ai oán, tiếng hờ, tiếng khóc vang dội cả một vùng. Những người cảm thấy cám cảnh, thương xót đồng loại chạy đến để chia sẻ, giúp đỡ cũng có mà những người hiếu kỳ còn thỉnh thoảng chạy qua chạy lại xem xét, nghe ngóng cũng có. Nhưng chỉ ít ngày sau, ngay cả những người tốt bụng nhất hay những kẻ tò mò nhất cũng chẳng ai còn dám bén mảng tới. Vì cả một vùng rộng lớn ấy bỗng dậy lên nồng nặc một thứ mùi hôi hám khó tả. Không ai chịu nổi cái mùi ấy, và nếu không phải vì phận sự mà buộc phải có mặt thì ai cũng tìm cách mà biến đi thật xa.

Mấy người bạn thành phố Nam Định kể cho tôi nghe câu chuyện trên đây trong những ngày cả thế giới hướng về những nạn nhân của trận sóng thần khủng khiếp ở Nam Á vừa qua.

„Chuyện khủng khiếp thế mà tại sao ngày ấy chúng tôi lại không biết tí gì nhỉ?“

Nghe tôi hỏi như thế, cả mấy người này đều đồng loạt lắc đầu:

„Kể ra thì ông hãy còn không biết nhiều thứ lắm. Mấy hôm xảy ra đại họa ở thành phố chúng tôi cũng là mấy hôm quốc hội đang họp. Giờ thì chúng tôi chẳng còn nhớ đấy là kỳ họp thứ bao nhiêu của quốc hội khóa bao nhiêu nữa. Nhưng, có một việc này thì chúng tôi không thể nào quên được. Đấy là, suốt trong những ngày họp hành ấy, quốc hội ta vẫn mải mê làm việc, bàn cãi những chuyện ở đẩu ở đâu, mà không ai nghĩ ra là cần giành một phút cho những người xấu số. Báo chí cũng thế. Cả báo chí trung ương lẫn báo chí địa phương chẳng báo nào giành cho họ được một dòng.“

Nghe đến đây, mấy người bạn Hà Nội của tôi chợt xen vào. Họ cũng muốn kể cho tôi nghe một câu chuyện của ngành đường sắt.

Hình như dạo ấy là những năm bảy mươi của thế kỷ trước, tức là những năm mà ngành đường sắt của chúng ta hãy còn lạc hậu lắm. Vậy nên mới có chuyện về một tai nạn cũng vào loại rất khủng khiếp như sau:

Một hôm, chuyến tầu ngược Hà Nội-Yên Bái-Lao Cai vừa ra khỏi ga Hà Nội được vài kilomet, đang tăng tốc thì gặp chuyến tầu xuôi Hải Phòng-Hà Nội cũng đang sầm sầm chuẩn bị vào ga. Vì không phanh kịp, hai đoàn tầu đâm vào nhau, toa này chồm lên toa kia, làm vô số người chết và bị thương, quang cảnh thê thảm vô cùng, có những người bị cháy thui, có những cánh tay, những bàn chân bị bay xa đến hàng trăm mét.

„Khủng khiếp thế mà sao tôi chẳng biết gì cả?“

Mà đúng là tôi không biết thật. Theo những người bạn Hà Nội của tôi thì, vì tôi ở tận đẩu tận đâu, muốn biết tin tức gì thì phải đọc báo, trong khi đó thì ở ta, những ngày ấy có báo chí nào viết về sự kiện này lấy độ một dòng.

Chẳng kể đường thủy, đường sắt, đã là tai nạn thì đường bộ cũng thương tâm. Nghe đến đây, mấy người bạn ở gần cầu Lai Vu thuộc địa phận tỉnh Hải Dương muốn kể cho tôi nghe một câu chuyện mà họ được chứng kiến. Đấy quả là một tai nạn vừa thảm khốc vừa hy hữu. Thảm khốc là vì một chiếc xe tải to tướng đâm bẹp gí một chiếc xe khác làm chết ngay lập tức cả một gia đình trên đó, gồm hai vợ chồng nhà thơ Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai của họ. Còn hy hữu là vì anh tài lái cái xe tải này rất tài. Anh ta đâm khéo làm sao mà làm chết được gọn ghẽ ba người, làm thế nào mà còn chừa lại đúng anh tài của cái xe kia không bị sao cả.

„Nguy quá. Tại sao cái chuyện khủng khiếp này tôi cũng không được biết nhỉ?“

„Đơn giản thôi, vì người ta không muốn cho ông mà cũng chẳng muốn cho ai biết.“

Điều đó đúng! Mấy người bạn tôi ở Praha, thủ đô Tiệp Khắc trước đây và thủ đô nước Cộng Hòa Séc ngày nay nhất trí ngay với ý kiến đó.

Dạo còn đang trong thời kỳ Cách mạng Nhung, chính quyền cũ chưa sụp đổ hẳn, chính quyền mới chưa hình thành, ở Tiệp xuất hiện một thành phần đầu trọc, bài ngoại rất hăng. Rất nhiều người ngoại quốc, mà trong đó có cả người Việt bị bọn này hành hung không những trên đường đi mà cả tại nơi ở của họ. Người Việt thì có người bị chúng đánh chết, có người bị chúng đánh bị thương… Vậy mà về phía ta, chẳng thấy ai nói gì cả. Cả sứ quán cũng im hơi lặng tiếng, mặc dù người nhà sứ quán cũng bị đánh, có cả một ông nhân viên sứ quán bị chúng đánh cho đến gẫy mấy cái răng. Trong khi đó thì chỉ một người Nhật bị bọn này đánh bị thương thôi mà họ làm ầm cả lên. Họ gửi công hàm tới bộ ngoại giao Tiệp, họ đấu tranh, họ họp báo… nói chung là họ làm đủ mọi cách để thế giới biết.

Đúng đó! Nghe thế, mấy người bạn tôi ở Việt Nam cũng đồng tình luôn. Cái gì mà đáng lẽ phải kêu lên cho cả thế giới biết thì chúng ta lại im lặng hoặc chúng ta chỉ kêu khe khẽ. Nhân tiện, các bạn cung cấp ngay một tư liệu: Ngày 8. 1. 2005, tầu Trung Quốc vô cớ xả súng vào ngư dân Việt Nam, ngoài khơi Thanh Hóa, giết chết 9 người vô tội, làm bị thương nhiều người và bắt đưa đi 8 người khác. Nhiều ngày sau đó, bộ ngoại giao Việt Nam phản ứng yếu ớt, và báo chí trong nước, trừ tờ Thanh Niên, vẫn giữ thái độ im lặng.

Đến mức mà một người viết trên talawas, tác giả Bùi Thị Lài phải kêu lên: Nếu thế thì khả năng chịu đựng của dân tộc ta quả là kỳ dị!

© 2005 talawas

 
© talawas 2026