1.
Trích: … về quan hệ đối ngoại, mở rộng và không ngừng nâng cao tính hiệu quả, để bên trong thì ổn định chính trị, xã hội, giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, bên ngoài thì giữ vững môi trường hòa bình…
(Nguồn: Phát biểu của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh bế mạc Hội nghị lần thứ 11 BCH TƯ khóa IX)
Bình: Môi trường hòa bình có được hay không, không chỉ tùy thuộc vào sự “giữ vững” của Việt Nam. Với các nước nhỏ, yếu thế, hòa bình với các nước hùng mạnh, đặc biệt là các lân bang, luôn là một trong những chính sách hàng đầu trong đối ngoại. Với chiều ngược lại, môi trường hòa bình hay không hòa bình phụ thuộc vào chính sách phục vụ việc chia phần trên phạm vi toàn cầu đối với thế và lực của họ.
Trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc, theo chiều Trung Quốc hướng về Việt Nam, trong bối cảnh hiện nay, thì trước mắt cũng như lâu dài, môi trường hòa bình đó sẽ khó mà ổn định, thậm chí bị phá vỡ, trừ phi Việt Nam chịu thuần phục, dưới hình thức này hay hình thức khác.
Dường như “hình thức khác đó” đã ló dạng chăng, khi thông điệp “giữ vững môi trường…” này được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc hung tợn khạc đạn chì từ súng và từ miệng; ngược lại, “phe ta” luôn nhả ra những “hòn đất” “thiện chí”, xuyên suốt khi sự việc bắt đầu xảy ra đến khi kết thúc, mà những bất công và phi lý rành rành ra đó, ngư dân và chính phủ Việt Nam đều phải ê mặt, cúi đầu mà chịu…?
2.
Tin: … sau hơn mười ngày kể từ hôm sang Trung Quốc để nhận xác anh trai là nạn nhân Trần Hùng, anh Trần Văn Hào (thôn Hòa Hải) kể lại: “…Do bị bắn nhiều vết đạn và để lâu ngày (dù đã được bảo quản trong hầm lạnh) nên khuôn mặt anh Hùng nhà tôi đã biến dạng, sưng vù lên. Nhờ những di vật của anh để lại như: chiếc đồng hồ điện tử đeo tay, 2.000 đồng tiền lẻ, nửa gói thuốc lá Du Lịch, tờ giấy ghi địa chỉ và số máy điện thoại… mà tôi nhận ra anh ruột mình. Nhìn thấy thi hài người thân thâm tím trong bộ quần áo xanh, chúng tôi và các thành viên trong đoàn không ai cầm được nước mắt…
… anh Nguyễn Mạnh Hùng (28 tuổi), con trai ông Phường và cũng là một trong tám ngư dân trên tàu còn sống sót vừa trở về từ tỉnh Hải Nam hôm 29 tết, ngồi ôm vết thương bức xúc: “Tôi bị thương nặng ở cánh tay phải do sáu viên đạn găm vào, nhưng mười ngày đầu chính quyền tỉnh Hải Nam đối xử với chúng tôi không được tốt và nhân đạo cho lắm. Sau khi tổng lãnh sự quán nước ta tại tỉnh Quảng Đông đến thăm hỏi chúng tôi thì tình hình mới được cải thiện. Sáng 6-2-2005, Tòa án tỉnh Hải Nam đã chính thức đưa chúng tôi ra xét xử với tội danh được gọi là “cướp biển”.
… Sau ba tiếng đồng hồ tranh tụng và các luật sư bảo vệ nói bằng tiếng Trung Quốc, sau đó phiên dịch cho chúng tôi nghe câu được câu không, phiên tòa đã xử cho chúng tôi trắng án. Chúng tôi khẳng định: “Chúng tôi chỉ là ngư dân”. Sau khi phiên tòa xét xử xong, chính quyền tỉnh Hải Nam ra ngay quyết định trục xuất chúng tôi rời khỏi địa phương.
(Nguồn: Nỗi niềm của những người trở về [1] )
Bình: Xác người không nhận ra được, phải nhờ đến di vật, vậy là được đối xử nhân đạo à? (Tôi đã phải ghìm nén sự thương cảm khi đọc những dòng này, để thốt ra được câu hỏi “cứng rắn” như vậy)
Mười ngày đầu với những người vô tội này, vậy là được xử nhân đạo à?
Tiếc rằng “được đối xử nhân đạo” chính là thông tin chính thức được loan về nhận định của đoàn lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu đến Hải Nam thăm những người chết và người sống, ngay sau lần tiếp xúc đầu. Đây lại là một động thái “giữ vững môi trường hòa bình” rồi: không dám “bêu xấu” người bạn vĩ đại, cũng như không để tâm lý uất ức trong nhân dân gia tăng thêm nữa!
Nhưng vấn đề “nóng” nhất mà báo chí và những người có trách nhiệm phải bảo vệ nhân dân của mình vẫn lặng im: những ngư dân đã chết và bị giam cầm do phía Trung Quốc, là hoàn toàn vô tội, vậy mà những kẻ đã gây ra thảm cảnh đó, với sự hung tợn không thể biện minh, cũng là vô tội. Hùng hổ bắn người rồi gián tiếp nói rằng rằng họ bị bắn vô cớ, phải chăng đó là động thái ngang nhiên cố ý của phía Trung Quốc? Và phải chăng sự lặng im của phía Việt Nam sau phiên tòa này, tức sau khi được khẳng định rằng chính nghĩa là ở phía mình, từ chính người đã gây ra cớ sự, một lần nữa là sự “điềm tĩnh” của cơn “choáng” trước sự ngang nhiên đó, vì không biết phải phản ứng ra sao, mà cũng vì mục đích “giữ vững môi trường hòa bình”?
3.
Tin: Báo Tuổi Trẻ ngày hôm qua, 14-2, đăng phóng sự về việc gặp lại các ngư phủ vừa trở về hai xã Hòa Lộc và Hoằng Trường ở Thanh Hóa.
… Cho đến một tuần sau, tại Việt Nam, chỉ mới có báo Tuổi Trẻ loan tin vào hôm 14-2 cho biết những ngư dân đã được về đến Việt Nam.
(Nguồn: Ngư phủ bị Trung Quốc bắt đã về nhà)
Bình: Phiên tòa diễn ra, không ai biết; ngư dân về nhà, không ai hay, sau một tuần. Ngay đến BBC mà còn dẫn lại tin sau khi Tuổi Trẻ đã loan, cho thấy thông tin đã bị ém nhẹm và nhỏ giọt như thế nào. Đương nhiên là để “giữ vững môi trường hòa bình” thôi.
Ém nhẹm và nhỏ giọt thông tin (khi xét thấy không thể ém được nữa), đó chính là thực chất hành xử thông tin của chính quyền Việt Nam quanh sự kiện này. Do vậy mới xảy ra tình trạng bất nhất, mù mờ thông tin, khi báo chí, trước sự bức xúc tình đồng bào và phản kháng trước hành vi mang dáng dấp của kẻ xâm lăng, tự mình đi dò tìm những gì cần biết. Sự bất nhất và mù mờ đó, xét theo logic vấn đề, khiến không thể tránh khỏi nảy sinh sự hoang mang, hồ nghi đối với sự vô tội của các nạn nhân, trước những lời lẽ hết sức hùng hồn và chắc nịch của “phe địch” và phản ứng yếu ớt của “phe ta”.
4.
Tin: Hôm qua 17-2, trả lời Tuổi Trẻ về phản ứng của VN trước việc Trung Quốc vừa tiến hành thăm dò, khảo sát tại các khu vực thuộc hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Dũng tuyên bố lập trường của VN về quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đã được nhiều lần nói rõ.
… Tờ Thương Báo của Trung Quốc xuất bản ở Hồng Kông ngày 16-2 dẫn tin của Tân Hoa xã cho biết lần đầu tiên trong lịch sử, Trung Quốc đã tiến hành khảo sát đảo san hô dưới biển với qui mô lớn ở vùng biển Tây Sa, tức Hoàng Sa của VN.
(Nguồn: Việt Nam có chủ quyền không thể tranh cãi!)
Bình: Không thể nói gì hơn, rằng bản thân người biết cũng kinh ngạc: hành động tiếp theo trong chuỗi mào đầu của việc đòi hỏi những nhân nhượng mới sau vụ bắn giết vừa rồi, đã đến quá nhanh hơn là người ta tưởng. “Môi trường hòa bình” được “giữ vững” khi chúng ta lại sẽ, sau khi tuyên bố như thế, đành cúi gầm mặt, phó mặc cho họ hành xử dầu mỏ trong thế kỷ mới, ở mức độ “lần đầu tiên trong lịch sử”, trên lãnh thổ của mình!
5.
Tin: Ngày 20-2, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vũ Đại Vĩ đã bày tỏ sự quan ngại sâu sắc trước việc Mỹ và Nhật Bản ra tuyên bố coi vùng biển Đài Loan là “mục tiêu chiến lược chung” của họ, đe dọa toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia của Trung Quốc.
(Nguồn: Tin vắn quốc tế ngày 21.2.2005, báo Sài Gòn Giải Phóng)
Bình: Có một đồng minh thể chế nào, chỉ đứng từ xa và ra tuyên bố như thế mà lại bảo vệ được cho biển Đông của Việt Nam hay không? (đó là chưa kể chuyện Trung Quốc và Đài Loan rõ ràng là chung một dân tộc).
Việt Nam trơ trọi quá!
6.
Lặp lại: Hoặc là tiếp tục mị dân bằng chiêu bài chủ nghĩa xã hội để giữ lấy quyền lực chuyên chế của mình, khiến xã hội tiếp tục bị kìm hãm, không đủ thế và lực chống đỡ trước Trung Quốc, để đến lúc bị họ “bình định” như một kẻ cô thế yếu ớt; hoặc là thúc đẩy cải cách toàn diện, tháo khoán mọi rào cản kinh tế, chính trị, xã hội, tư tưởng, để quốc gia nhanh chóng phát triển lành mạnh và hùng cường, hiên ngang mà đối đáp với những xâm phạm của phương bắc. Không có lựa chọn thứ ba, ở giữa – cải cách “cải lương” – trong điều kiện hiện nay.
Xin hãy thức tỉnh sau những loạt đạn vừa rồi!
© 2005 talawas
[1]Chú thích của talawas: Chậm nhất là từ ngày 23.2.2005, địa chỉ của bài phóng sự này trên Tuổi Trẻ Online không hoạt động nữa.