Tôi đã đọc bài phỏng vấn tác giả Tạ Duy Anh và muốn nói lên một vài suy nghĩ của mình với tư cách là một người còn trẻ. Tôi không biết là tốt hay xấu, nhưng chúng tôi thường có khuynh hướng tìm đọc các tác phẩm văn học nước ngoài hơn, thậm chí đến nhạc cũng nghe nhạc nước ngoài nốt. Chính vì vậy mà cái tên Tạ Duy Anh với tôi hoàn toàn xa lạ. Không phải là chúng tôi rẻ rúng gì văn chương của dân mình, hay chạy theo mốt nước ngòai, chỉ đơn giản là chúng tôi cảm thấy các tác phẩm của ta luôn chìm trong một “nỗi sợ” như nhà văn Tạ Duy Anh đề cập đến. Hoặc nếu tỏ ra mình không sợ thì lại mắc phải căn bệnh thích ăn to nói lớn. Hoặc thích chọc ngoáy người khác. Rõ ràng, tính giáo điều trong văn chương nhà mình còn nặng nề lắm, kể cả phê bình, truyện và thơ. Chính điều đó làm cho những người trẻ như chúng tôi cảm thấy mệt mỏi, lúc nào cũng như những con ngựa muốn bứt khỏi dây cương. Tại sao mình cứ phải “follow” một cái gì đó. Tại sao mình không được lên tiếng. Những người lớn tuổi hay phê bình chúng tôi là “ngựa non háu đá”. Nhưng thử hỏi nếu cứ kìm dây cương thì làm sao vượt qua được thảo nguyên. Ngược lại, các tác phẩm văn học nước ngoài sử dụng một văn phong giản dị hơn thì lại đề cập được đến những vấn đề rộng lớn hơn rất nhiều, buộc người ta không chỉ cảm nhận về mặt trí tuệ mà phải bằng cả tâm hồn. Và vì thế, một cách tự nhiên, chúng tôi cứ tự tìm đến với các tác phẩm như thế.

Không thể phủ nhận các tác phẩm kinh điển của cha ông , chẳng hạn như Truyện Kiều. Tuy nhiên, cũng giống như cải lương, tuồng, hay chèo, các tác phẩm ấy, mặc dầu không mất đi giá trị vốn có của nó, ít nhiều đã mất đi tính cuốn hút. Hai thế hệ cách nhau mươi mười lăm năm đã có suy nghĩ và cách cảm thụ khác nhau, huống chi nay đã hơn ba trăm năm có lẻ, liệu người đời còn ai “khóc Tố Như” chăng. Vì thế, chúng ta không thể chỉ ngoảnh đầu lại tự hào về quá khứ và bỏ qua hiện tại, điều mà nhiều người trong chúng ta đang làm mà phải xây dựng nên hiện tại của chính chúng ta. Nếu không, ba trăm năm nữa thì các thế hệ sau biết tự hào về cái gì đây, hay là một quá vãng đã cách xa họ tới sáu trăm năm. Đồng ý rằng chúng ta phải biết soi mình vào quá khứ, coi như đã dám nhìn thẳng vào quá khứ, nhưng chúng ta có dám nhìn thẳng vào chính mình, vào hiện tại hay không. Đó mới là điều đáng nói. Vì vậy tôi thiết nghĩ Tạ Duy Anh không lầm lẫn khi cho rằng “nỗi sợ” phải nhắc lại quá khứ chỉ là “ngụy biện của những kẻ đã quá già”, nếu không dám nhìn thẳng vào quá khứ thì hẳn đã chẳng bao giờ có hiện tại, và cái được gọi là hiện tại khi đó chỉ là cái đuôi lê thê của quá khứ mà thôi.

Cách quan niệm của nhà văn còn nhiều điểm khiến người ta phải chú ý và phải kính trọng. Tôi rất thích câu nói: “Tôi ít nhất cũng biết xấu hổ trước một thế giới tiến bộ và văn hoá bởi vì ngày nay, hiếm có người đứng tuổi nào lại dám nhận rằng họ còn nhiều cái phải học ở thời đại mới này “. Tôi cũng thích quan điểm nhìn thẳng vào sự thật của nhà văn. Thực ra, chỉ có người quân tử mới không sợ sự thật, kẻ tiểu nhân thường sợ sự thật bóc trần vỏ bọc của mình. Nhưng việc tự huyễn hoặc mình sớm hay muộn cũng sẽ trở thành con dao hai lưỡi mà thôi. Bởi vì càng tự huyễn hoặc mình thì lại càng đẩy mình lùi sâu vào trong quá khứ, tự ngăn mình lại, kéo mình ra khỏi sự phát triển biện chứng theo hướng đi lên vốn có của vạn vật. Song bóc mẽ sự thật không có nghĩa là chỉ nhìn thấy mặt xấu mà cần phải có một cái nhìn khách quan, trung thực để hướng tới cái Tốt, cái Đẹp. Vì thế, tôi không hoàn toàn ủng hộ việc phải phơi bầy, lật ngửa cái xấu ra mới thấy cái đẹp chân thật.

Tôi cho rằng đọc bài phỏng vấn là một chuyện, cái quan trọng là đọc phỏng vấn để rồi tự vấn xem cách quan niệm cũng như cách giải quyết vấn đề của chúng ta đã thực sự đúng đắn và có hiệu quả hay chưa.

————————–

Chú thích: Trần Thu Hà, sinh viên năm thứ hai, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân Hà Nội

© Talawas 2002