Y đi mãi, nơi nào cũng có bảng cấm kẻ ngoại đạo. Y lại đi, thê thảm hình hài, thần kinh bấn loạn. Y ngủ nơi bụi bờ, ăn rau quả dại chuột đồng giun dế. Một bàn chân sưng tấy vì một con rắn ranh mãnh cắn nhẹ ở ngón út. Mũi y sưng đỏ vì một con ó tưởng y chết sà xuống mổ khi y đang ngủ. Y đã hết hy vọng.

Vừa lúc đó, y gặp một bà già lưng khòm chân run nhưng mắt vẫn tinh nhanh lắm, tay dắt một con dê cái. Bà lão nhìn y và hỏi: “Có phải Nguyễn Văn Mười Lăm đó không? Sao trông thê thảm như chó nhà tang vậy?” Y cười: “Như chó nhà tang, nói đúng lắm. Tôi đã đi qua bao thành quách, nhưng không có đất dung thân. Tài mọn của tôi chắc phải quăng đi mất”. Bà lão thấy tội tội, cho y bú chút sữa dê, rồi khuyên: “Gần đây có một cái thành, luật lệ dễ dãi không rõ ràng, cư dân lại nhẹ dạ. Ông hãy đến, có thể nên sự nghiệp chăng?”

Từ biệt bà lão, y hăm hở đi theo hướng bà chỉ. Đến một ngôi thành thâm thấp treo bảng “Văn Chương” y bước vào. Y ngạc nhiên thấy la liệt người người ngồi trên chiếu, chiếu lành chiếu rách đủ kích cỡ. Y đến gần và nhận ra nhiều người cũng mệt mỏi như y. Một người ngồi chiếu đề chữ: Văn Trừ Mười, Tôi ngồi đây vì vậy tôi tồn tại. Người khác đang nhóp nhép trên chiếc chiếu: Lê Thị Âm Ba, Dạ dày bốn túi vì vậy tôi tồn tại. Đang đi y bị vấp dây. Y thấy chiếu một người ghi: Vương Mười Một, Vì sợi dây này mà tôi tồn tại; một sợi dây rất dài từ chiếu của Vương Mười Một nối đến một chiếc chiếu rất xa ở hàng đầu. Có rất nhiều dây như thế. Một người ngồi cô độc ngạo nghễ một chiếu riêng, trên đầu lơ lửng một thanh gươm, chiếc chiếu ghi: Trần Ba Mươi, Thơ tớ lớn vì vậy tớ tồn tại. Mỏi chân, y ngồi xuống cạnh một ông già có chiếc chiếu: Trương Ba, Tôi nghỉ chơi vì vậy tôi tồn tại. Y hỏi: “Sao tên cụ nhỏ vậy”. Ông thều thào đáp: “Tôi vào nghề là Trương Mười Sáu, càng viết càng nhỏ lại, giờ không dám viết nữa, chỉ chờ hưu. Nhiều người chết vẫn không tránh được số kiếp. Hôm qua chúng tôi mới tống táng một ông to. Hôm nay ông ấy đã là Âm Vô Cực”. Y đứng lên đi tiếp, nghe thấy một người đang diễn thuyết hăng say những lời như sau:

– … Chúng ta đã làm gì? Chúng ta tài hèn chí mọn ghen tài nịnh hót lười nhác lừng danh. Thiên tài bị chúng ta bị trù dập đến thui chột. Kẻ bất tài ung dung tự đắc nghênh mặt vuốt râu chân đi chữ bát. Chúng ta viết nhiều đọc ít thích tình ghét lý óc nhỏ tim to. Chúng ta đi đều mãi một lối mòn tự hào đoàn kết. Chúng ta nhân danh tình tự dân tộc, lương tâm nhân loại, Chân-Thiện-Mỹ, công lý tự do, hiếu thảo với tiền nhân, không bất nghĩa không lai căng không mất gốc. Chúng ta nhân danh những định nghĩa lờ mờ chê bai kẻ dám nổi loạn. Chúng ta không dám thử nghiệm đi riêng, không dám hát cười một cõi. Chúng ta gạt mình dối người. Chúng ta ngủ vùi trong luân hồi vừa tỉnh giấc tưởng sẽ viết nên một hội hoa đăng. Ô hô! Ai tai! Hu hu hu hu hu hu hu hu… (ông khóc rất lâu, hình như là đến 351 hu mới nín). Các người không thấy hổ thẹn sao?

Trong y bỗng xông lên một nỗi căm giận khôn tả. Vì những tên thế này y đã khốn khổ khắp nơi. Y xông lên diễn đàn, trừng mắt nhìn diễn giả, và hùng hồn nói:

– Vì những người như ông, làng văn chúng ta không còn chút tự tín. Tình cảm là cái vĩnh hằng, lý trí chỉ là hư ảo. Không thấy Phật Khổng Lão thành thánh nhân trước khi học vẹt đó sao. Không có Chân-Thiện-Mỹ văn chương ngài sẽ sống bao lâu. Các thử nghiệm rồi sẽ chết đi. Chỉ tấm lòng son nhà văn là còn lại. Chúng ta biết nói là thành nhà thơ, biết viết là thành nhà văn, sao không cho chúng ta cùng thưởng thức. Văn chương không có tính đại chúng làm sao lớn được. Dù đi ngàn dặm công chúng vẫn là thước đo tột cùng của thơ văn đấy ông ạ. Chúng ta đời đời có truyền thống văn chương quần chúng, sao ông lại muốn đi ngược dòng lịch sử?

Một tiếng sấm pháo tay vang lên ủng hộ Nguyễn Văn Mười Lăm. Y ngạc nhiên nín thở. Kẻ bị xua đuổi hôm qua hôm nay gặp cơn hạnh ngộ. Diễn giả giận dữ đỏ mặt lắp bắp nói không nên lời:

– Chúng ta làm gì có truyền thống văn chương quần chúng… Ngày xưa ông cha ta có bao người biết đọc biết viết… Ai nói Phật Khổng Lão không học mà thành thánh nhân…Văn chương lớn nào không phải là những thử nghiệm lớn?…

Nhưng tiếng nói của ông bị át đi trong tiếng ồn ào ủng hộ Nguyễn Văn Mười Lăm. Ông lại khóc, lần này không biết bao nhiêu hu hu, chỉ biết nhiều lắm lắm.Và vẫn khóc đến bây giờ.

Dàn đồng ca đại chúng lại cất lên, lần này hùa theo Nguyễn Văn Mười Lăm:

Nguyễn Văn Mười Lăm cười. Lâu lắm rồi y mới cười như thế. Y nói thầm: “Cảm ơn bà già”. Quả thật Nguyễn Văn Mười Lăm đã nói như thế. Và y nhớ lại cái thuở hàn vi…

*

Lúc lên năm tuổi, Nguyễn Văn Zê Rô rời ngôi nhà thân yêu và cái giường ấm cúng để đến trường lần đầu tiên.Y vừa kịp khóc hết một phần ba nước mắt khi mẹ y xa dần và khuôn mặt một người lạ đang tươi cười chuyển dần thành dễ sợ. Y rùng mình, rót ngay hai phần ba lượng nước mắt còn lại ra quần, và nín khóc.Y lờ mờ hiểu ra từ nay chỉ có y trơ trọi không còn mẹ chở che ở nơi xa lạ này nữa rồi.

Rồi y quen dần trường học, và trường học cũng quen dần y. Y thích đến trường hơn ở nhà, và cũng học khôn được nhiều. Tên y thay đổi mỗi năm học xong một lớp: Nguyễn Văn Mẫu Giáo, Nguyễn Văn Một, Nguyễn Văn Hai, Nguyễn Văn Ba, Nguyễn Văn Bốn, Nguyễn Văn Năm, Nguyễn Văn Sáu, Nguyễn Văn Bảy, Nguyễn Văn Tám, Nguyễn Văn Chín, Nguyễn Văn Mười, Nguyễn Văn Mười Một, Nguyễn Văn Mười Một (y quyết tâm ở lại lớp vì mê cô giáo), Nguyễn Văn Mười Hai, Nguyễn Văn Mười Ba, Nguyễn Văn Mười Bốn, Nguyễn Văn Mười Lăm. Vào cái năm định mệnh đó, một buổi sáng đến trường, y chứng kiến một người bị xe cán chết bàn tay còn cầm cỏ dại. Y bỗng tỉnh ra, thấm thía cái vô thường của đời người. Y quyết không học tiếp. Nguyễn Văn Mười Lăm quyết chí chu du. Y mong đem cái sở học không ít không nhiều ra thi thố giúp đời cho khỏi phí những năm còn sống trên đời.

Y đi, đi mãi đến một đô thị đường phố mang toàn tên ngoại quốc: Pythagoras, Euclid, Archimedes, Newton, Gauss, Riemann, Chebyshev, Galois, Hilbert, Poincaré, Witten, Wiles, …Y đến ngồi bên một cái ghế hình dáng lạ lùng với tấm bảng: bề mặt cực kỳ trong hư không phi tuyến tính đa nguyên. Mệt mỏi, y ngồi xuống ghế và cảm giác từ bụng đến đầu gối rút lại thành một điểm duy nhất. Y thấy một tập tạp chí ai quăng ra đất và cầm lên: Tạp chí toán học hiện đại. Mở cuốn tạp chí ra, y đọc, và đọc, và đọc. Càng đọc càng không hiểu. Càng đọc càng nổi giận. Cuối cùng y đứng lên, hỏi đường đến địa chỉ tòa soạn, đến trước tòa soạn báo bước thẳng vào, và la lớn như thế này:

– Này các nhà toán học đáng kính. Các vị chỉ là dòi bọ của dòi bọ. Có gì hay ho trong cuộc thủ dâm tinh thần của các vị. Các vị viết thứ gì đây? Toàn một mớ vô nghĩa. Tôi Nguyễn Văn Mười Lăm từng học xong giải tích đạo hàm tích phân mà không hiểu nổi ý tưởng thâm trầm các vị. Bài toán Fermat đơn giản, sao lại viết cả hai trăm trang lời giải hỗn độn những hàm elliptic, nhóm Galois, giả thuyết này công thức nọ. Rồi những hàm phức đa biến, tổ hợp, nhóm giao hoán là cái quái gì. Tại sao không viết giản đơn hơn, đưa toán học vào gần cuộc sống? Toán học các vị chỉ khô khan lý thuyết không xương sống thế sao?

Tiến sĩ Hai Mươi Bảy, tổng biên tập của tạp chí bước lên. Đang say sưa đọc bài viết của một nhà toán học trẻ tài năng thì bị quấy rầy nên mặt đỏ lên vì giận, ông gằn giọng:

– Tên ngốc kia. Đây không phải là nơi giáo dục nhi đồng. Nếu muốn thứ toán học dễ hiểu hợp trình độ thì học lại tiểu trung đại học. Tạp chí này chỉ đăng những công trình mới nhất, sáng tạo nhất, theo kịp trình độ thế giới nhất. Nếu không trích dẫn lẫn nhau thì dựa vào đâu? Chúng ta vẫn có những tạp chí “Toán học cho người mù chữ”, “Toán học hiện đại cho vượn người”, và những loạt sách nhằm nâng cao trình độ đại chúng, tại sao ta phải hạ tầm tạp chí này cho dễ hiểu? Ngài không có đôi chân dài thì đừng hòng nhảy qua những đỉnh cao toán học. Xin mời ngài đi chỗ khác chơi.

Từ đâu đó, dàn đồng ca đại chúng cất lên:

Nguyễn Văn Mười Lăm thui thủi bước khỏi tòa soạn. Hình như y hơi làu bàu: Hãy đợi đấy.

Nguyễn Văn Mười Lăm hình như đã làu bàu như thế.

Nguyễn Văn Mười Lăm cô độc ra khỏi đô thành toán học. Đi khoảng một dặm, y lại gặp một thành phố. Y bước vào nhìn tên đường: có những Newton, Faraday, Einstein, Pauli, Plank, Fermi, Bohr, Greene…Đi qua một tòa nhà đẹp đẽ, thấy nhiều người bước vào, y vào theo. Một diễn giả trẻ trung, Tiến sĩ Lý Mười Tám, đang hăng hái giải thích thuyết vật lý thống nhất bằng không gian mười chiều. Vô lý, y nghĩ. Không gian chỉ ba chiều, ắt hẳn tên tiến sĩ giấy này gian lận. Nhưng ở thành phố vật lý, mọi ý nghĩ đều được khuyếch đại thành âm thanh, và ý nghĩ chói tai của y bỗng chen vào cắt ngang bài nói chuyện. Mọi người quay lại nhìn y, chờ đợi một cao kiến. Mặt hơi đỏ, Nguyễn Văn Mười Lăm nói :

– Thưa các ngài, tôi không ngờ các ngài sống bằng nghề lừa bịp thiên hạ. Có gì vô lý bằng không gian nhiều hơn ba chiều. Lý thuyết không nhìn thấy bằng mắt thường sao tin tưởng được. Các ngài dựng nên những học thuyết vô lý ngôn ngữ vô nghĩa, rồi xây những máy móc đắt tiền để ngụy tạo bằng chứng. Chúng tôi những kẻ ngoại đạo bị loại trừ khỏi quá trình phức tạp của các ngài. Sao không đem cái mớ lý thuyết chết tiệt của các ngài giải mã cho chúng tôi cùng hiểu cùng tham gia…

Y còn định dông dài, nhưng Tiến sĩ Mười Tám ngắt lời:

– Ông chắc phải là Nguyễn Văn Mười Lăm. Tăm tiếng ông đi hơi bị nhanh hơn bản thân ông đó. Chúng tôi không cần kẻ ngoại đạo làm quan tòa. Chúng tôi dân chủ bằng cách mở rộng cửa. Nhưng người bước vào đây phải có trí tuệ ngang tầm chúng tôi. Chúng tôi không dân chủ bằng cách đưa công trình cho các tay mơ như ông phán xét. Giáo dục đại chúng đã có tập san “Vật lý tươi mát”, “Vật lý không cần vật lộn”. Chúng tôi những kẻ dám mơ mộng lớn, bắp tay khỏe mạnh, cầm lao cứng giáo dài, chuyên ra khơi săn cá voi. Ông tầm nhìn hẹp, tay yếu chân run, chỉ nên quanh quẩn trên bờ câu cá nục. Xin đừng xen vào chuyện chúng tôi.

Dàn đồng ca đại chúng cất lên:

Y lại lủi thủi ra đi, lại làu bàu: hãy đợi đấy. Đợi cái gì thì y không rõ.

Hình như Nguyễn Văn Mười Lăm đã làu bàu như thế.

Y lại lầm lũi bỏ thành phố vật lý ra đi. Đến thành phố sinh vật y thấy một tấm bảng: “Nếu không biết rõ hóa hữu cơ, lý thuyết tiến hóa, lý thuyết di truyền học hiện đại, sự nhân bản vô tính, lý thuyết xác suất thống kê, xin miễn vào”. Y ngờ bọn sinh vật học hè nhau bày trò này cấm y vào thành. Y chặc lưỡi, thứ nào cũng chỉ biết chút ít, học chỉ qua loa hoặc đọc qua tin tức, nên lại cất bước ra đi…

Đến đây là hết chuyện Nguyễn Văn Mười Lăm.

© 2003 talawas