II. Không gian thông tin và định hướng, hướng nghiệp – mô hình tiêu biểu về hỗ trợ chính sách đào tạo



Trung tâm Thông tin và định hướng, hướng nghiệp (có nơi gọi là SUIO) ^[1] là một trong các công cụ của chính sách đào tạo, thực hiện các dịch vụ công cộng và miễn phí hỗ trợ quá trình gia nhập, tái gia nhập các thị trường đào tạo và chuyên môn cho người được đào tạo. Mô hình không gian thông tin – hướng nghiệp này được gắn với cấp lãnh đạo cao nhất của cơ sở đào tạo và thường do một giảng viên kiêm nghiên cứu viên (enseignant – chercheur) phụ trách (trong trường hợp của một số cơ sở đại học, cao đẳng, các giám đốc của bộ phận hay không gian này đều là cấp phó Hiệu trưởng). Thực chất, đây là một mô hình nằm trong mạng lưới các mô hình thông tin, tư vấn, định hướng ngành học và hướng nghiệp, được xây dựng một cách có hệ thống từ các cấp cơ sở ở Pháp. Mô hình này cũng tồn tại ở hầu như toàn bộ các nước thuộc Liên minh châu Âu như Ðức, Anh, Hà Lan, Bỉ…, ở nhiều nước ở châu Âu khác như Ðan Mạch, Thụy Sĩ, Thụy Ðiển, ở Bắc Mỹ (như Canada, Hoa Kỳ), nhiều nước ở châu Phi (như Ma-rốc, Angerie, Ga-bông, Mali, CH Trung Phi…), một số các nước và vùng lãnh thổ ở châu Á (như Singapor, Malaysia, Nhật Bản, Thái Lan, Hồng Kông), ở Australia và New Zealand v.v.

Tại Pháp, mô hình tổ chức thông tin, tư vấn định hướng, hướng nghiệp ở bậc đại học được gọi là SUIO, ở bậc Trung học (phổ thông, chuyên nghiệp) được gọi là CDI ^[2] (Trung tâm tư liệu và thông tin), ở đơn vị cộng đồng, hay phân bố ở các thành phố, thị trấn được gọi là CIO ^[3] (Trung tâm thông tin và hướng nghiệp) hay SAIO ^[4] (Tổ chức thông tin và hướng nghiệp) – phục vụ đối tượng người lớn tuổi. Các mô hình trên đều tồn tại hàng chục năm tại Pháp, có mô hình ra đời từ sau Ðại chiến thế giới lần thứ I.

Các mô hình thông tin, tư vấn, hướng nghiệp, định hướng này có vai trò to lớn trong việc sàng lọc, củng cố, tăng cường và hỗ trợ chất lượng của sản phẩm đào tạo ngay từ đầu vào, trong suốt quá trình đào tạo và tại đầu ra của hệ thống đào tạo.

1. Chức năng của mô hình Không gian thông tin và định hướng, hướng nghiệp



Mô hình tổ chức thông tin, tư vấn định hướng, hướng nghiệp ở bậc đại học của Pháp, như một SUIO bất kỳ, hoạt động trong khuôn khổ các hoạt động của sở dịch vụ công cộng bậc đại học về thông tin và hướng nghiệp (SCUIO) ^[5] theo quy định của Sắc lệnh số 85-195 ngày 6/2/1986 của Thủ tướng Chính phủ Cộng hoà Pháp). Một Trung tâm Thông tin, định hướng, hướng nghiệp bậc đại học thông thường có 4 lĩnh vực hoạt động chung như sau:

• Tiếp đón sinh viên, thông tin (accueil)
  
• Ðịnh hướng – hướng nghiệp (orientation)
  
• Tái định hướng, hướng nghiệp (ré-orientation)
  
• Hỗ trợ gia nhập về mặt chuyên môn (insertion professionnelle)

Ngoài ra, ở một số các SUIO khác, tùy theo tình hình và đặc điểm cũng như chính sách của từng cơ sở đào tạo, người ta còn có thể có thêm các lĩnh vực hoạt động khác như:

• Không gian việc làm (espace d’emplois). ^[6]
  
• Tư vấn tâm lý (consultation psychologique). ^[7]
  
• Các lĩnh vực tích hợp chức năng. ^[8]

Tuy vậy, tựu trung lại, một không gian thông tin – hướng nghiệp như SUIO chẳng hạn thường có hai trục chức năng chính là: hỗ trợ gia nhập thị trường đào tạo (aide à l’insertion scolaire) và hỗ trợ gia nhập về mặt chuyên môn, nghề nghiệp (aide à l’insertion professionnelle).

(i) Hỗ trợ gia nhập thị trường đào tạo: đây là một chức năng chủ chốt của mô hình SUIO. Chức năng này đôi khi còn được gọi là hỗ trợ gia nhập đời sống học đường và được thực hiện thông qua ba hoạt động chính là định hướng, hướng nghiệp và tái định hướng, hướng nghiệp.

Về định hướng, hướng nghiệp: Trong khuôn khổ các mối quan hệ trực tiếp có tính chuyên môn và chức năng với các trung tâm CIO (trung tâm thông tin và hướng nghiệp) – một cơ quan có các hoạt động tương tự như SUIO đặt ở các trường trung học cơ sở (collège) và trung học phổ thông hoặc chuyên nghiệp (lycée) và thông qua vai trò của các nhà tư vấn tâm lý – hướng nghiệp (conseilleurs d’orientation – psychologues) làm việc đồng thời tại cả hai tổ chức SUIO và CIO, Trung tâm Thông tin và hướng nghiệp SUIO cung cấp cho sinh viên và các sinh viên tương lai các thông tin, sự trợ giúp, tư vấn, hướng dẫn. Bằng cách này, SUIO giúp đỡ các sinh viên, học viên trong việc tự đưa ra các quyết định về lựa chọn ngành nghề đào tạo phù hợp cao với năng lực, tư chất, các phẩm chất nhân cách của họ, cũng như phù hợp với các nhu cầu của thị trường lao động sau này.

Ðây là những thông tin rất đa dạng, trong đó có thông tin về các hệ thống, chương trình đào tạo và các môn học v.v. Ðối tượng phục vụ của không gian thông tin – hướng nghiệp SUIO là các sinh viên đang học, hoặc sắp vào học ở giai đoạn đại cương, giai đoạn chuyên ngành ở bậc cử nhân, bậc cao học. ^[9] Các sinh viên này có thể thuộc các hệ chính quy tập trung hay không tập trung, dài hạn hay ngắn hạn.



Về tái định hướng – hướng nghiệp: ^[10]  Đồng thời với chức năng định hướng, hướng nghiệp, Không gian thông tin, tư vấn, định hướng, hướng nghiệp ở bậc đại học SUIO còn cung cấp một dịch vụ có tính chất đặc thù cho các hệ thống đào tạo ở châu Âu, Bắc Mỹ và các nước phát triển khác là giúp đỡ các sinh viên có nguyện vọng điều chỉnh, sửa đổi việc lựa chọn ngành nghề học. Ðối tượng chủ yếu ở đây là các sinh viên năm thứ nhất (học chương trình đại cương). ^[11] Chức năng này của không gian thông tin – hướng nghiệp được biết đến như là một dịch vụ hỗ trợ tái định hướng – hướng nghiệp trong đào tạo. Các hoạt động tái định hướng – hướng nghiệp này được thực hiện dưới các hình thức tư vấn nhóm (mỗi nhóm trung bình khoảng 10 người) hoặc tư vấn cá nhân.

Mục đích của hoạt động này là giúp sinh viên tự phân tích các khó khăn, tự tìm hiểu về chiều sâu của các mong đợi hay nguyên nhân các vấn đề của họ, các khó khăn ở trường học và phát hiện những khả năng khác trong việc tái định hướng ngành nghề đào tạo mới. Các sinh viên, học viên sẽ được hướng dẫn để tự làm việc với các tài liệu, hồ sơ cung cấp các thông tin về thị trường đào tạo và chuyên môn để thực hiện một lộ trình tự lựa chọn, tự hướng nghiệp phù hợp hơn. Các chuyên gia tư vấn tâm lý học – hướng nghiệp của không gian thông tin – hướng nghiệp cung cấp cho các sinh viên những dịch vụ tư vấn tái định hướng – hướng nghiệp có tính phù hợp cá nhân cao, dựa trên các công cụ tư vấn mang tính chuyên nghiệp. Ðương nhiên, đây là các nhà tư vấn được đào tạo một cách có hệ thống về các nghiệp vụ trên. ^[12]



Ðón tiếp và xử lý các yêu cầu của sinh viên: Các dịch vụ hỗ trợ gia nhập thị trường đào tạo cũng như gia nhập về mặt chuyên môn được triển khai thông qua các hoạt động diễn ra hàng ngày trong tiếp đón và xử lý các yêu cầu của sinh viên. Ngoài ra, một cách định kỳ, không gian thông tin – hướng nghiệp mở các hoạt động có tính chiến dịch như “ngày hội mở trường” (la journée porte ouverte), sa-lông INFOSUP cung cấp các thông tin về nội dung, hình thức của các ngành đào tạo, các thông tin về yêu cầu nguồn nhân lực trên thị trường đào tạo và chuyên môn. Hàng ngày tại một không gian thông tin – hướng nghiệp SUIO trung bình, người ta tiếp đón hàng chục sinh viên, cũng như những ai có nhu cầu (phụ huynh của sinh viên chẳng hạn). Các đối tượng trên được hướng dẫn tiếp cận các nguồn thông tin và hệ thống cơ sở dữ liệu tại phòng tra cứu (salle d’auto-documentation) với sự trợ giúp của các cán bộ làm việc tại không gian thông tin – hướng nghiệp và các phương tiện tin học.

Tiếp đón sinh viên trong ngày hội mở cửa ở trường học được nhắm vào các tân sinh viên trước ngày nhập học. Hoạt động này cho phép các tân sinh viên có được các thông tin trực tiếp và cập nhật về các khoa, bộ môn, ngành nghề đào tạo của cơ sở đào tạo. Các hình thức của hoạt động này rất đa dạng: các buổi thông tin về sư phạm do các giảng viên điều hành, gặp gỡ các sinh viên đang học tập, thảo luận về đời sống học đường, đời sống sinh viên, các cuộc thăm quan có hướng dẫn tới các tổ chức, các bộ phận trong cơ sở đào tạo (từ các bộ phận hành chính đến thư viện, giảng đường, trung tâm thông tin…) Các sinh viên được cung cấp các tờ rơi cũng như các tài liệu phát tay khác giới thiệu về cơ sở đào tạo, các ngành và bằng cấp đào tạo, điều kiện sư phạm, điều kiện tiếp cận v.v.

Thông tin: nhìn chung, mọi chức năng và hoạt động chuyên môn của không gian thông tin – hướng nghiệp đều được hỗ trợ mạnh mẽ bởi một hệ thống cơ sở dữ liệu được xây dựng công phu, có hệ thống. Hệ thống này có ít nhất khoảng vài nghìn hồ sơ thông tin giới thiệu về các ngành, các lĩnh vực đào tạo của bản thân cơ sở đào tạo nơi đặt SUIO, cũng như về hệ thống đào tạo đại học, chuyên nghiệp nói chung ở các nơi khác, trong nước Pháp, ở châu Âu và quốc tế. Các thông tin cung cấp cho sinh viên dưới dạng các phích tra cứu còn giới thiệu tỷ mỉ các hệ thống thi công chức hành chính quốc gia, chức năng của các doanh nghiệp, giới thiệu các nghề nghiệp tự do, các lĩnh vực kinh tế.

Trong số các tài liệu có tại không gian thông tin – hướng nghiệp SUIO, các ấn bản phẩm của các tổ chức quản lý thông tin về đào tạo và ngành nghề của nhà nước như ONISEP ^[13] (Cơ quan thông tin quốc gia về giáo dục và nghề nghiệp), CEREQ ^[14] (Trung tâm nghiên cứu về tiêu chuẩn chuyên môn), APEC ^[15] (Hiệp hội về việc làm cho đối tượng cán bộ) v.v… cũng như các báo chí, tạp chí chuyên đề về hệ thống đào tạo, giáo dục và nghề nghiệp là những tài liệu thường xuyên được tra cứu.

Các tài liệu mang tính chuyên môn và chuyên đề khác về tìm kiếm việc làm và thị trường lao động cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng. Có thể tìm thấy dễ dàng ở một SUIO những bằng chứng của vai trò của nhà nước cũng như vai trò của nhiều tổ chức tư nhân, giới chuyên môn và nghề nghiệp trong việc cung cấp và giúp đỡ cho người được đào tạo các thông tin – định hướng hướng nghiệp qua hệ thống phong phú các ấn phẩm (như các tạp chí le Rebondir, le Courrier Cadre, l’Entreprise, l’Usine Nouvelle, la Gazette des Communes

…), các cuốn sách mỏng giới thiệu của các doanh nghiệp (số tài liệu giới thiệu về đào tạo, việc làm, thực tập… của các công ty tìm thấy ở SUIO thuộc một đại học ở miền Nam nước Pháp lên đến trên 900 loại). Ngoài ra, cũng phải kể đến các danh mục kỹ thuật và niên bạ nghề nghiệp (như Kompass, Bottin, Opportunités de carrières…), các vi phích tra cứu (microfiches) của Hiệp hội việc làm cho cán bộ (APEC). Các tài liệu này cung cấp cho sinh viên, học viên những thông tin có hệ thống, và cập nhật để có một hiểu biết cụ thể về các nội dung, hình thức yêu cầuvề mặt năng lực, các thông tin chung về đào tạo, phát triển và quản lý nguồn nhân lực trên thị trường lao động. Trong khi đó, có một mảng khác là các hồ sơ, tờ rơi, cho phép sinh viên làm quen với các kỹ năng tìm kiếm việc làm (như soạn thảo các CV, đơn xin việc, trả lời phỏng vấn – tạp chí Démarches…).

Công việc thu thập và xử lý các thông tin, tài liệu về hai lĩnh vực đào tạo và việc làm chiếm một khoảng thời gian khá lớn của các cán bộ của SUIO. Công việc này được thực hiện thường xuyên và được sự giúp đỡ của các phương tiện tin học hóa như các phần mềm quản lý hồ sơ doanh nghiệp, hồ sơ thực tập, các phích lưu trữ thông tin và dữ liệu khác và đặc biệt là các trang web cùng các phần mềm thông tin về các lĩnh vực nghề nghiệp và việc làm.



(ii) Hỗ trợ gia nhập thị trường lao động, chuyên môn: Với tư cách là cầu nối giữa các cơ sở đào tạo bậc đại học, cao đẳng với các hệ thống việc làm, Không gian thông tin, tư vấn, định hướng, hướng nghiệp SUIO cung cấp các dịch vụ giúp đỡ sinh viên tiếp cận, gia nhập thị trường lao động. Việc này được thực hiện qua không gian đối thoại giữa doanh nghiệp và sinh viên, qua cung cấp cho sinh viên các thông tin về hệ thống việc làm và các nhu cầu, đòi hỏi của thị trường này.

Không gian thông tin – hướng nghiệp còn thu thập, phân phối, tái phân phối các thông tin về thực tập (địa điểm, yêu cầu chuyên môn, kỹ thuật, các điều kiện thực tập, nội dung, hình thức thực tập…) và tổ chức ký kết, bảo lãnh pháp lý, hướng dẫn, giới thiệu thực tập cho sinh viên, học viên. Một hình thức rất phổ biến trong tổ chức thực tập cho sinh viên là hợp đồng thực tập (convention de stage). Hợp đồng này là một sự ký kết, phân định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của ba bên: sinh viên thực tập, cơ sở tiếp đón thực tập và cơ sở đào tạo. Hàng năm, tại không gian thông tin – hướng nghiệp SUIO của một đại học trung bình có thể có khoảng một vài nghìn hợp đồng thực tập đã được ký kết và thực hiện. ^[16]

Các hoạt động hỗ trợ gia nhập thị trường lao động và chuyên môn cho sinh viên còn được tiến hành qua các buổi tư vấn hỗ trợ tìm kiếm thực tập. Ðây là một trong những khâu đầu tiên và hết sức quan trọng giúp sinh viên chuẩn bị tiếp cận thị trường lao động và chuyên môn. Ngoài ra, các buổi tư vấn giúp đỡ về kỹ thuật và kỹ năng tìm việc cũng được thực hiện thường xuyên, giúp đỡ các sinh viên ở những năm cuối hệ cử nhân. Tại đây, các sinh viên, học viên được cung cấp các kỹ thuật tìm việc chủ yếu như soạn thảo sơ yếu lý lịch (CV), thư xin việc, trả lời phỏng vấn. Các kiến thức thực tiễn về thị trường lao động, phương pháp xây dựng dự án và kế hoạch nghề nghiệp, chuyên môn cá nhân cũng được các cán bộ SUIO cung cấp cho sinh viên.

Nhiều hoạt động gặp gỡ cầu nối giữa trường đại học với tư cách cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp được tổ chức nhiều lần trong năm theo định kỳ, tạo điều kiện cho người được đào tạo và giới doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội tiếp xúc và hiểu biết thêm về nhau. Một hoạt động quan trọng khác được các SUIO phối hợp tổ chức thường xuyên là ngày hội nghề nghiệp (journée des métiers). Hoạt động này giới thiệu các lĩnh vực nghề nghiệp và ngành nghề khác nhau để người được đào tạo có khái niệm và định hướng trước khi ra trường. Các ngày hội nghề nghiệp này là cần thiết và do đó được tổ chức thường xuyên.





2. Vị trí của không gian thông tin – hướng nghiệp trong sơ đồ bộ máy, tổ chức của một cơ sở đào tạo bậc đại học



Mô hình Không gian thông tin – hướng nghiệp như trường hợp SUIO là một bộ phận tác nghiệp chính sách đào tạo quan trọng trong sơ đồ bộ máy của một cơ sở đào tại đại học. Ðược đặt ở khối dịch vụ cho người được đào tạo, mô hình này trực tiếp hỗ trợ chất lượng đào tạo cho sinh viên từ tiếp cận quản lý chất lượng đào tạo tổng thể hơn là tiếp cận sư phạm. Vì vai trò của mô hình không gian thông tin – hướng nghiệp là xử lý, điều chỉnh, theo đuổi việc quản lý chất lượng sản phẩm đào tạo từ đầu vào, trong suốt quá trình đào tạo đến đầu ra của hệ thống đào tạo, nên không gian thông tin – hướng nghiệp SUIO có tầm quan trọng đặc biệt trong đảm bảo chất lượng. Mô hình SUIO và mô hình OVE có mối quan hệ khăng khít, bổ sung tích cực cho nhau trong quá trình thực hiện việc đảm bảo chất lượng đào tạo.







III. Suy nghĩ và gợi ý về hướng ứng dụng các mô hình trong hoàn cảnh giáo dục Việt Nam



Do những khác biệt về các điều kiện và môi trường kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, khoa học – công nghệ và các đặc thù riêng của mỗi hệ thống giáo dục của từng quốc gia, việc ứng dụng và thích nghi các mô hình từ nơi xuất phát công nghệ đến nơi tiếp nhận công nghệ là một việc làm không dễ dàng. Thực vậy, ở các nước phát triển như Pháp, Ðức, Canađa, Hoa Kỳ…, các hệ thống nghiên cứu và dự báo về chính sách đào tạo cũng như hệ thống các tổ chức thông tin, tư vấn, định hướng, hướng nghiệp đã có một bề dày phát triển về mặt thời gian và kinh nghiệm hoạt động. Tại các quốc gia này, các điều kiện về thông tin, tài lực, nguồn nhân lực, công nghệ – kỹ thuật rất thuận lợi. Các chính phủ ở các quốc gia phát triển này đã sớm có các chính sách đầu tư cho các hệ thống chính sách giáo dục từ cơ sở, trong tổng thể một đầu tư chung cho hệ thống các tổ chức chức năng làm cầu nối giữa hai thị trường đào tạo và thị trường lao động. Các chính sách này lại được thể chế hóa mạnh mẽ bởi các văn bản quy phạm pháp luật và được thiết chế hóa với việc thành lập nhiều cơ quan chuyên môn, chuyên trách quản lý mối quan hệ giữa đào tạo và việc làm.

Hai mô hình trung tâm quan trắc, nghiên cứu sinh viên – OVE và không gian thông tin – hướng nghiệp – SUIO trên đây, như vậy, theo chúng tôi, có thể cung cấp cho Việt Nam các ý tưởng về tầm quan trọng và phương pháp luận xử lý các mối quan hệ giữa hai thị trường đào tạo và lao động, các ý tưởng về cách thức đảm bảo chất lượng sản phẩm đào tạo của một cơ sở đào tạo cụ thể, cũng như việc thiết chế hóa chúng thành những trung tâm nghiên cứu, triển khai, dịch vụ, tư vấn hay những đơn vị nghiên cứu – dự báo chính sách nội bộ. Những mô hình đánh giá, dự báo và hỗ trợ chính sách đào tạo này có thể là một trong những giải pháp thông minh và hữu ích giúp giải quyết các vấn đề về nâng cao và đảm bảo chất lượng, số lượng, quy mô, cơ cấu của sản phẩm đào tạo mà chúng ta đang quan tâm.

Tuy vậy, các mô hình trên còn cho thấy, sự nhận thức, cam kết, quyết tâm và chủ động của người đứng đầu hay của các cơ cấu lãnh đạo các tổ chức đào tạo trong việc chủ động tổ chức triển khai các mô hình đánh giá, dự báo và hỗ trợ chất lượng đào tạo vẫn là khâu then chốt trong ứng dụng các mô hình loại này. Ở nhiều cơ sở đào tạo của Việt Nam, như chúng ta thấy, hiện còn diễn ra tình trạng lãng phí các nguồn lực đầu tư, trong khi việc đầu tư hỗ trợ đảm bảo chất lượng của sản phẩm đào tạo bằng các tiếp cận quản lý chất lượng theo kiểu thiết lập các chương trình, dự án, các tổ chức nội bộ, hoặc liên thông, thu thập các thông tin đánh giá quá trình gia nhập thị trường lao động, chuyên môn, gia nhập về mặt văn hóa, xã hội và việc hỗ trợ ra quyết định lựa chọn ngành nghề học, ngành nghề đào tạo, chuyên môn và việc làm của học viên, sinh viên – vốn là những yêu cầu quan trọng của quản lý chất lượng đào tạo – còn chưa được tính toán đến hoặc thậm chí được coi là công việc tự điều chỉnh của xã hội.



Những suy nghĩ mang tính gợi ý về hướng ứng dụng các mô hình quan trắc, nghiên cứu đời sống sinh viên và không gian thông tin – hướng nghiệp trong các hệ thống giáo dục và đào tạo Việt Nam

Về hướng ứng dụng chung của các mô hình đánh giá, dự báo và hỗ trợ chính sách đào tạo của công nghệ đào tạo ở Việt Nam, trong khi chờ đợi có một chính sách ở tầm vĩ mô hoàn chỉnh do Nhà nước ban hành, với sự ra đời của hệ thống các cơ quan chuyên môn và chức năng liên quan được triển khai từ cấp cơ sở, chúng tôi thấy có thể nghiên cứu để triển khai mấy bước đi chính như sau:

• Các cơ sở đào tạo thuộc các hệ thống đại học, giáo dục chuyên nghiệp, dạy nghề trong mạng lưới hệ thống giáo dục quốc dân cũng như các khu vực tư nhân và hỗn hợp công – tư chủ động nghiên cứu thiết lập các hoạt động nghiên cứu chính sách và dự báo chính sách đào tạo thông qua việc khảo sát quá trình gia nhập thị trường lao động của học viên, sinh viên, chủ động tổ chức việc thông tin, tư vấn, định hướng, hướng nghiệp cho học sinh, sinh viên của mình. Việc trao đổi thông tin, kinh nghiệm giữa các cơ sở đào tạo với nhau, giữa các cơ sở đào tạo với các giới nghề nghiệp, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội ở địa phương và trong khu vực cũng phần nào tạo ra được các thông tin nhiều chiều và phong phú về mối quan hệ giữa hai thị trường đào tạo và thị trường lao động nhằm cung cấp cho các chủ thể xã hội có nhu cầu, trong đó có người được đào tạo và gia đình của họ.
  
• Các cơ sở đào tạo chủ động thiết lập càng sớm càng tốt các nhóm tác nghiệp, kiêm nhiệm hoặc phối hợp chức năng với các bộ phận chức năng hiện có ngay trong bộ máy, cơ cấu của mình, tiến hành các hoạt động đánh giá chất lượng đào tạo, hiệu quả trong, kết hợp với nghiên cứu về quá trình gia nhập thị trường đào tạo và thị trường lao động, quá trình gia nhập về mặt văn hóa, xã hội của học viên, sinh viên, cũng như thành lập các nhóm chuyên gia tư vấn, định hướng, hướng nghiệp và thông tin về đào tạo, việc làm và chuyên môn cho người được đào tạo.
  
• Cần triển khai tiếp cận dự án đối với việc cung cấp một cách có hệ thống các thông tin, tri thức, công nghệ về đánh giá, dự báo chính sách đào tạo và thông tin định hướng – hướng nghiệp cho các cơ sở đào tạo cũng như các tổ chức điều phối mối quan hệ đào tạo – việc làm trên thị trường lao động. Dự án công nghệ đào tạo Pháp – Việt hiện nay là một trong những tổ chức thực hiện tiếp cận loại này. ^[17] Các dự án cần có được sự phối hợp với các cơ quan, tổ chức chuyên môn hữu quan trong việc tư vấn, khuyến nghị chính sách với Nhà nước, đặc biệt là có sự phối hợp, hợp tác với các bộ quan trọng như Bộ Giáo dục và Ðào tạo, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Văn hoá và Thông tin, thiết kế và triển khai sớm các chính sách và các công cụ chính sách điều hòa và hỗ trợ các mối quan hệ giữa hai thị trường đào tạo và thị trường lao động.

Sơ đồ 2: Gợi ý phương án tích hợp chức năng của một trung tâm tư liệu – thông tin theo mô hình không gian thông tin – hướng nghiệp ở cấp huyện và xã.

• Những chính sách cụ thể cần được ưu tiên xây dựng ở đây là: (i) các chính sách về thông tin cho người được đào tạo về các xu hướng, động thái, nội dung và quan hệ của cung – cầu trên hai thị trường đào tạo và lao động, (ii) chính sách về xây dựng các hệ thống các tổ chức chuyên môn nghiên cứu về mối quan hệ giữa hai thị trường nói trên, cũng như định hướng, hướng nghiệp cho người được đào tạo, (iii) chính sách về tài chính phục vụ các hoạt động nghiên cứu và triển khai các công nghệ về quản lý đào tạo và xử lý các mối quan hệ giữa thị trường đào tạo và thị trường lao động, (iv) chính sách đào tạo nguồn nhân lực cho các tổ chức chuyên môn nghiên cứu, điều tiết, quản lý và xử lý các quan hệ giữa thị trường đào tạo và lao động, trong đó có việc đào tạo các chuyên gia về chính sách quản lý đào tạo, quản lý, phát triển nguồn nhân lực, tư vấn, thông tin định hướng, hướng nghiệp…

Sơ đồ 3: Gợi ý vị trí của các trung tâm thông tin hướng nghiệp theo mô hình các không gian thông tin – hướng nghiệp CDI và CIO ở cấp xã, phường.

Trong tương lai không xa, với các nỗ lực của bản thân các cơ sở đào tạo, sự chỉ đạo và phối hợp của các cơ quan quản lý Nhà nước hữu quan ở cấp trung ương và địa phương, cùng sự trợ giúp của các dự án, chương trình nghiên cứu, triển khai có tính tiên phong trong lĩnh vực công nghệ đào tạo và hệ thống việc làm như dự án hợp tác liên đại học Pháp – Việt về công nghệ đào tạo hiện nay, chất lượng của việc quản lý, đánh giá, dự báo và hỗ trợ các chính sách về đào tạo và việc làm của các cơ sở đào tạo ở nước ta có thể được nâng cao thêm một bước về chất. Tùy theo khả năng của mình, các cơ sở có thể tích hợp về mặt chức năng các phương pháp và mô hình đánh giá, dự báo và chính sách đào tạo của công nghệ đào tạo, như đã trình bày ở trên, vào hệ thống hiện có của mình sao cho phù hợp và đạt được tính khả thi.

Cuối cùng, về lâu về dài, cũng có thể tồn tại một hướng ứng dụng song song nữa với hướng trên mà theo đó các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực ở nước ta sẽ xây dựng các la-bô nghiên cứu, đánh giá, dự báo chính sách đào tạo theo mô hình trung tâm quan trắc OVE dưới dạng các đơn vị nghiên cứu chính sách và xây dựng các không gian thông tin, tư vấn, định hướng – hướng nghiệp phục vụ học viên, sinh viên và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu, theo điều kiện riêng của Việt Nam. Các tổ chức chuyên môn và tác nghiệp này sẽ được phối hợp với nhau thành một mạng lưới kết nối các cơ sở đào tạo đại học, cơ sở đào tạo nghề, ở các thành phố trực thuộc trung ương, các tỉnh, huyện và xã. Ðến lượt mình, mạng lưới này lại được kết nối với mạng lưới các tổ chức nghiên cứu và triển khai khác về quản lý và phát triển nguồn nhân lực trên hai thị trường đào tạo và lao động.

Mạng lưới các tổ chức nghiên cứu, đánh giá, dự báo và hỗ trợ chính sách đào tạo này trước hết được thành lập trên cơ sở tự nguyện của các cơ sở đào tạo là thành viên với sự hỗ trợ của các chính sách Nhà nước, các tổ chức nghiên cứu và chuyên môn về quản lý, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực v.v… cũng như với sự giúp đỡ của các chương trình, dự án nghiên cứu và triển khai có tính chuyên môn cũng như vai trò và tính mở của chính quyền và các cơ quan chức năng ở các địa phương.

Ðương nhiên, việc thiết lập những dự án tham vọng như vậy cần phải có một sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt nghiên cứu khả thi và được sự ủng hộ cũng như hợp tác của các cơ quan hữu quan và chuyên môn của Nhà nước, sự hợp tác của các tổ chức, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu chính sách đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực như các trường đại học, cao đẳng, các cơ sở đào tạo nghề thuộc cả hai khu vực công cộng và tư nhân, các chủ thể xã hội khác như gia đình, cá nhân người học, các cơ quan quản lý địa phương và giới doanh nghiệp. Riêng về mặt cách làm, tất nhiên đây không phải là một chuyện dễ dàng, song giáo dục Việt Nam cũng có những truyền thống và cách làm riêng của mình, sáng tạo, thiết thực và phù hợp với con người, văn hoá và xã hội Việt Nam. Cùng nhau suy nghĩ, thế nào chúng ta cũng tìm ra cách đi.