trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
17.5.2004
Hà Minh
Một cái nhìn phiến diện, chủ quan và có phần trịch thượng …
 

Đọc bài Cái âm điệu tủi thân, bi đát của anh Nguyễn Hữu Liêm, không khó khăn gì khi phát hiện ra khá nhiều điều chủ quan, phiến diện, thiếu công bằng và có phần cay độc.

Bài viết này chê bai một số ca sĩ hải ngoại lỗi thời và gán ghép cho họ vai trò điển hình và nhân dịp đó phủ nhận hoặc bài xích toàn bộ các sinh hoạt văn hóa văn nghệ của cộng đồng người Việt hải ngoại (chủ yếu tại Bắc Mỹ), có thể nói bài viết hạ nhục cộng đồng người Việt hải ngoại một cách không thương tiếc bằng những câu chữ đao to búa lớn và lặp đi lặp lại như: “âm điệu tủi thân, bi đát”, “dòng âm nhạc bi đát, yếu đuối, trống rỗng và băng hoại”, “âm điệu ai oán, bi đát rẻ tiền”, “miền Nam ngồi xuống vỉa hè, che mặt và lau nuớc mắt. Cái quần chúng lau nước mắt này bị lưu đày qua đất mới và tiếp tục uống nước dừa tang thương bằng âm nhạc”…, và còn thiếu văn hóa nữa khi nói về “tính đĩ” của một nữ ca sĩ hải ngoại. Điều này có thể coi là xúc phạm cá nhân một cách vô cớ và phải chăng là “ám ảnh” của chính tác giả ? Tác giả còn tiện thể “đắm đò giặt mẹt” thẳng tay sổ toẹt luôn cả nhạc cung đình, nhạc Huế và nhạc Chàm và coi đó là thứ nhạc mất nước…?

Để có một cái nhìn khách quan và công bằng hơn về các sinh hoạt văn hóa của cộng đồng người Việt hải ngoại (CĐNVHN), ta nên bắt đầu từ hoàn cảnh sinh ra các CĐNVHN, ở Bắc Mỹ, Canađa, Úc và các nước Tây Âu, đại đa số là người Việt bỏ nước ra đi từ sau năm 1975, khi cuộc chiến Việt nam kết thúc. Cuộc chiến Việt nam đã qua đi hơn một phần tư thế kỷ, chiến tranh đã tàn, chiến tranh đã để lại dĩ nhiên là nhiều thương tích cho tất cả các bên tham chiến (không riêng gì bầy kiến nhộn nhịp ở Bolsa) và di chứng của nó chắc chắn còn lâu mới có thể xóa sạch. Ở trong nước: cuộc chiến đã cướp đi hàng triệu sinh mạng của cả hai phía, di chứng của chất độc da cam, của đói nghèo vẫn còn đó, đất nước cũng đang cần thời gian để hàn gắn các vết thương chiến tranh, tiến tới xóa bỏ hận thù và từng bước thoát ra khỏi khủng hoảng, đói nghèo và lạc hậu, hướng tới tương lai. Nếu tiếp tục viết về kẻ thắng, người bại trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn thì chỉ như những nhát dao khoáy sâu vào vết thương đang liền da trên thân thể mẹ Việt nam.

Người Việt định cư ở nước ngoài khi ra đi vẫn thầm mang theo một chút quê hương trong lòng họ, nỗi buồn xa xứ không thể một sớm một chiều phai nhạt, kể cả cái thứ âm nhạc ủy mị đó, tuy nhiên âm nhạc đó cũng sẽ mai một, úa tàn theo thời gian khi thế hệ thứ hai khôn lớn, trưởng thành. Thế hệ này phần đông giỏi tiếng Anh hơn là tiếng Việt và do đó dòng nhạc thuần chất Việt nam sẽ dậm chân tại chỗ và chắc chắn không thể có sức sống mạnh như ở trong nước. Thế hệ Khánh Ly, Khánh Hà, Ý Lan, Tuấn Ngọc… như tre đã già mà măng thì chưa mọc vì không hợp “thổ ngơi”, may mà có một số măng mọc từ trong nước được kịp thời đem ra nước ngoài để bổ xung vào vườn ươm như Thế Sơn, Như Quỳnh, Nguyễn Hưng, …ngoài ra cũng có một số măng non ươm tại hải ngoại đang cố gắng vươn lên trong sự hạn chế của điều kiện sinh sống.

Lớp khán giả già (thế hệ thứ nhất) thì vẫn giữ gu nghe nhạc cổ hủ, họ là khán giả trung thành của lớp ca sĩ sồn sồn như Khánh Ly, Khánh Hà, Hoàng Oanh …vv. Lớp khán giả trẻ, thuộc thế hệ thứ hai cũng chỉ còn một thiểu số nghe nhạc Việt của các ca sĩ trẻ như Minh Tuyết, Thanh Trúc, Phi Nhung, Mạnh Quỳnh…do hai trung tâm ca nhạc lớn là Thúy Nga Paris và Asia đào tạo.

Nếu làm một phép so sánh đơn giản: thị trường ca nhạc trong nước có tới 70-80 triệu khán thính giả, trong khi tại hải ngoại chỉ có đến 2-3 triệu mà lại rải rác khắp năm châu bốn biển, có vài trung tâm lớn ở Bắc Mỹ mà thôi. Với một cộng đồng người Việt nhỏ nhoi như vậy mà họ vẫn có được những sản phẩm nghệ thuật tầm cỡ như những đại nhạc hội Paris by night hay Asia …vv ta phải thừa nhận những nỗ lực lớn của CĐNVHN nhằm duy trì văn hóa VN nơi đất khách quê người.

Hãy nhớ lại thời kỳ trước đổi mới ở trong nước: âm nhạc trong nước có gì? Lớp tre già như Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Nguyễn Xuân Khoát, Hoàng Việt… lui vào ẩn dật: âm nhạc miền Bắc có gì đáng nhớ: có Cao Việt Bách (tác giả “Từ thành phố này Người đã ra đi” đã được Đài Tiếng nói Việt nam và Đài Truyền hình Việt nam phát đi không dưới một ngàn lần). Các “đại danh ca” Trung Kiên và Quý Dương hát opera chán như…cơm nếp nát. Tuy nhiên vẫn có Quốc Hương rất trong sáng với những ca khúc rất trữ tình như “Hà Tây quê lụa“,”Tình ca” của Hoàng Việt, hay Kiều Hưng với “Rặng trâm bầu“.

Đoàn tầu âm nhạc Việt nam (cũng như Văn học Việt nam theo cách ví von của Phạm Thị Hoài) có những toa hạng nhất nhưng cũng có những toa hạng bét. Không thể vì toa hạng bét mà đục bỏ đường ray và quăng cả đoàn tầu vào đống rác. Toa hạng nhất có khách hạng nhất, và toa tầu chợ cũng có khách hàng hạng tàu chợ của nó, âm nhạc nào cũng có thính giả của nó, không nên bắt thiên hạ phải giống mình, điều này sẽ làm cho sinh hoạt văn hóa rất tẻ nhạt.

Dòng tân nhạc miền nam Việt nam (trước 75) với tính chất uỷ mị của nó đã bị mệnh danh là “nhạc vàng” từ thời Nam Bắc phân tranh, và dĩ nhiên nó cũng phần nào làm suy sụp tinh thần của quân đội miền Nam Việt nam và đóng góp vào sự sụp đổ tất yếu của thể chế vốn đã thiếu tinh thần chiến đấu. Thực chất dòng âm nhạc này còn gọi là nhạc “sến” và chịu ảnh hưởng sâu đậm của dân ca ba miền, của các điệu hò, điệu lý, dạ cổ hoài lang…và không thể phủ nhận được là dòng nhạc này vẫn là dòng nhạc sống “dai” nhất, nhiều ca khúc từ thập niên 60-70 vẫn được tái hòa âm, tái thể hiện và vẫn có người nghe. Cụ thể là anh Liêm vẫn thường xuyên lui tới các phòng trà Bắc Cali để nghe đó thôi. Dòng nhạc này có hàng nghìn ca khúc đã và vẫn đang được sao chép một cách nhiệt tình trong nước. Phi Nhung, Mạnh Quỳnh, Trường Vũ, Thế Sơn, Như Quỳnh…vẫn là những bìa đĩa bán chạy. Ngược lại các ca sỹ thành danh trong nước lại đang tìm cách đến với khán giả nước ngoài như Mỹ Linh, Thu Phương và Bằng Kiều… Ở môi trường mới, tôi tin rằng họ có nhiều điều kiện để phát huy thêm tài năng sáng tạo.

Các ca khúc trong nước cũng có nền tảng dân ca, dân nhạc. Trong mỗi ca khúc của Phó Đức Phương có một thoáng ca trù, trong nhạc của Nguyễn Cường, Dương Thụ cũng có hơi hám chầu văn, ả đào hay hát chèo: Mái đình làng biển, Một thoáng ca trù ngày xuân…, cách tân như Trần Tiến cũng phải khai thác các điệu hò điệu lý cho các ca khúc của mình: ngẫu hứng Sông Hồng, ngẫu hứng lý ngựa ô…kể ra sao cho hết. Là người con dân nước Việt, dù ở chân trời góc bể nào chúng ta cũng luôn hướng về đất mẹ thân yêu, yêu từng điệu hò, điệu lý, từ bài chèo đầy những í a, đến bài dân ca miền Trung, quan họ Bắc ninh hay điệu cải lương miền Nam.

Không nên và không thể chỉ vì một vài cá nhân ca sĩ mà ta phủ nhận cả một dòng âm nhạc. Dòng nhạc hải ngoại có những sáo mòn của nó, nhưng dẫu sao nó đã là và vẫn sẽ là một bộ phận của âm nhạc Việt nam. Chúng ta muốn cổ vũ cái mới, cổ vũ sự giao thoa giữa các nền âm nhạc nhưng không vì quan niệm cá nhân mà miệt thị một cái gì đó quá đáng.

© 2003 talawas

 
© talawas 2026