trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
2.8.2007
Đinh Từ Thức
Lội ra biển lớn
 

Trạm dừng chân đầu tiên của ông Triết trong chuyến ra biển lớn là New York, ngày 18-6, 2007. Muốn ra khơi, cần phải biết bơi trong biển lớn. Qua cách trình bầy về những vấn đề nhậy cảm như nhân quyền và tham những, ông Triết tỏ ra vẫn chỉ biết lội như trong ao tù, nên khó tránh khỏi tai hoạ. Ví dụ, gặp một số Việt kiều cùng với phái bộ Việt Nam tại Liên hiệp quốc, để bào chữa cho việc bắt giữ các phần tử đối kháng, ông nói: “Trong những năm chiến tranh, bao nhiêu người Việt Nam đã bị bắt bớ, tra tấn, tù đày. Chúng tôi đấu tranh đòi độc lập nhưng không hề có vũ khí, vậy mà cũng bị bắt bỏ tù… Vì vậy, bây giờ, chúng tôi không nỡ đối xử không tốt với nhân quyền. Chúng tôi bảo vệ nhân quyền. Nhưng họ vi phạm pháp luật thì chúng tôi phải xử”. [1]

Ông Triết đã tự buộc tội mình qua hai câu đầu trên đây. Việt Nam hiện nay không trong tình trạng chiến tranh, và đất nước đã được độc lập, tại sao những người dân tranh đấu ôn hoà vẫn bị bắt bỏ tù như trong thời chiến tranh, và dưới thời thực dân?

Riêng câu cuối cùng trên đây, ông Triết tự tố cáo cái chế độ cai trị do ông đứng đầu đã lạm dụng luật pháp để đàn áp đối lập. Trong thời đại thông tin ngày nay, tất cả những người chống đối ở Việt Nam làm gì, nói gì – và họ chẳng làm gì nên tội – cả thế giới đều biết. Vậy mà Việt Nam nhất định bảo rằng họ vi phạm pháp luật, tức là pháp luật đã bị lạm dụng như một công cụ đàn áp. Đây là điều trái ngược với luật pháp quốc tế mà Việt Nam đã cam kết tôn trọng.

Về chuyện tham nhũng, ông Triết nói: “Dân mình là dân dám vào sinh ra tử, khi Tổ quốc cần thì chết cũng không sợ. Không nên nghĩ rằng cán bộ mình, dân mình tham nhũng nhất thế giới”. [2] Ông Chủ tịch nên biết tham nhũng không nguy hiểm và cần nhiều can đảm như phục vụ tổ quốc lúc lâm nguy. Chỉ cần có quyền, là có thể tham nhũng. Cho nên, không nên đồng hoá dân với cán bộ. Dưới chế độ độc tài, cán bộ thuộc thành phần cai trị, có thế để tham nhũng. Dân thuộc thành phần bị trị, chỉ có thể bị bóc lột, không có cơ hội tham những. Cũng không có chuyện “nên nghĩ thế này” hay “nên nghĩ thế khác” về tham nhũng ở Việt Nam hiện nay cao hay thấp. Chẳng cần suy luận, vì thống kê của International Transparency đã ghi rõ: Năm 2006, Việt Nam xếp hạng 111 trong số 163 nước trên thế giới về tham nhũng, đồng hạng với 10 nước, trong đó có Lào, Albania, Kazakhstan, Zambia… Ba nước Phần Lan, New Zealand, và Iceland đồng hạng nhất; Singapore hạng 5.

Ngày 19-6, Chủ tịch Triết tham dự hội nghị bàn tròn về giáo dục tại “Tân Đại học hiệu” (New School University). Trong cuộc hội thảo về giáo dục này, ông Triết nói:

“[C]húng tôi đặc biệt quan tâm tới nền giáo dục ở Hoa Kỳ.

“Chúng ta nhìn ra thế giới hàng năm có các giải thưởng cao quốc tế, các nhà khoa học Hoa Kỳ chiếm rất đông, gần như tuyệt đối. Điều này nói lên chất lượng của giáo dục đại học ở Hoa Kỳ, một nền giáo dục dựa trên cơ sở lý thuyết vững chắc và ứng dụng hiệu quả.


“Vì vậy Việt Nam rất mong được quan hệ hợp tác với nền giáo dục Hoa Kỳ. Chúng tôi muốn học tập kinh nghiệm của các bạn và được các bạn giúp đỡ rất thành thật.



“Trong chuyến thăm lần này của tôi tới Hoa Kỳ, trong cuộc hội đàm với Tổng thống Bush, tôi cũng đưa vấn đề này ra. [3]



Sau khi gặp ông Triết, không thấy ông Bush nhắc tới chuyện giáo dục. Phải chăng ông Bush không thể giúp? Thật ra, ông Triết chẳng cần nhờ ai. Ông có thể chữa trị nền giáo dục của mình bằng cách tự tìm ra căn bệnh. Một cách tổng quát, thành công của một nền giáo dục dựa vào ba yếu tố: Sự thông minh cần cù của học viên; học trình hợp lý; ban điều hành và giảng huấn giỏi. Ông Triết đã công nhận nền giáo dục của Mỹ tốt, vậy cứ đem ba yếu tố trên của nền giáo dục Việt Nam so với Mỹ, xem chỗ nào khác nhau. Rồi loại bỏ cái chỗ khác nhau đi, nền giáo dục Việt Nam sẽ tốt như của Mỹ.

Trước hết, thực tế đã chứng minh: học viên Việt Nam ở Mỹ, kể cả du sinh từ Việt Nam, thông minh không kém Mỹ, và cần cù hơn, nên có sức học ngang, đôi khi giỏi hơn Mỹ. Thứ nhì, hầu hết các môn trong học trình của Mỹ, đều có trong học trình Việt Nam. Chỉ có vài môn Mỹ không có, mà Việt Nam bắt buộc phải học, là chủ nghĩa Marx, và tư tưởng Hồ Chí Minh. Cuối cùng, là thành phần điều hành và giảng huấn. Nếu kể về học hàm học vị, Việt Nam hãy còn kém Mỹ. Nhưng sản xuất cũng lẹ. Chỉ cần một nghị định, qua một đêm, tất cả phó tiến sĩ đều biến thành tiến sĩ, cao học biến thành thạc sĩ. Đó là điều đã xẩy ra, dễ ợt! Chỉ có điều khác, là trong hệ thống giáo dục Mỹ, đảng viên cộng sản không có vai trò then chốt nào.

Tóm lại, nền giáo dục chậm tiến của Việt Nam chỉ khác với nền giáo dục tiến bộ của Mỹ ở chỗ có môn học bắt buộc về chủ nghĩa cộng sản, và vai trò chủ yếu của đảng viên cộng sản. Hai yếu tố này, giống như các bộ phận trong cơ thể làm cho người ta không thể lớn được. Cứ loại bỏ đi là xong. Nếu không chịu loại, chẳng ai có thể giúp được. Cho dù ông Bush bố có trở lại làm tổng thống cũng bó tay. Có lẽ vì vậy mà ông Bush con đành chịu.

Cùng ngày 19-6, trên báo Washington Post có nửa trang quảng cáo, đăng lời chào mừng Chủ tịch Nguyễn Minh Triết, có cờ Mỹ Việt, và hình ông Triết, ký tên 10 công ty lớn, như GE, Boeing, Microsoft… Lời lẽ chào mừng rất nhiều hứa hẹn. Nhưng 10 công ty khổng lồ chi tiền cho nửa trang quảng cáo, coi không được. Nếu thị trường Việt Nam hứa hẹn thật, sao bủn xỉn thế?

Ngày 20-6, có chuyện khá đặc biệt: The Wall Street Journal, tờ báo hàng đầu về kinh tế tài chính, phát hành mỗi ngày hơn hai triệu số trên toàn thế giới, đã là diễn đàn cho hai nguồn dư luận trái ngược từ Việt Nam. Nhà cầm quyền Việt Nam đã thuê làm bốn trang quảng cáo (special insert), [4] trình bầy hình ảnh ông Triết với ông Bush, và toàn những điều tốt đẹp về VN, nhét vào để phổ biến chung với báo Wall Street Journal. Cùng trên số báo này, ở trang Bình luận và Quan điểm (trang 21, Editorials & Opinion), đã đăng một bài quan điểm của Bác sĩ Nguyễn Đan Quế, trình bầy về thực trạng nhân quyền bị đàn áp ở Việt Nam. Phần quảng cáo về Việt Nam mang tựa đề “ Việt Nam: Ngôi sao mới nổi của Á châu” (Vietnam: Asia’s Newest Star Rises). Bài của ông Quế: “Những điều Đúng và Sai của Việt Nam” (Vietnamese Rights and Wrongs…). Bài của ông Quế (kèm hí hoạ vẽ một người Mỹ đang cầm chìa khoá đô la, mở cửa nhà tù có bàn tay cầu cứu với bức tường là bản đồ VN) đã được xếp trên bài của Đệ nhất Phu nhân Laura Bush, viết về bà Aung San Suu Kyi, một nhà đối kháng nổi tiếng ở Miến Điện. Cả hai bài báo cùng viết về những người vận động tự do dân chủ chống lại độc tài ở Á châu, đã chiếm trọn trang quan trọng nhất của tờ báo. [5]

Nhà cầm quyền Việt Nam chắc đã phải tốn kém nhiều, để thông điệp của mình được nhét vào phổ biến chung với Wall Street Journal dưới dạng quảng cáo có trả tiền. Ông Quế không tốn tiền, có thể còn được trả nhuận bút, đã được dành cho chỗ trang trọng nhất của tờ báo để phổ biến quan điểm của mình, đối chọi với quan điểm của nhà cầm quyền Việt Nam. Trong khi ấy, Hà Nội vẫn cho công an canh giữ nghiêm ngặt chung quanh nhà ông Quế ở Sàigòn. Ngày xưa, thực dân an trí cụ Phan ở Bến ngự, cụ hoàn toàn bị cô lập với thế giới bên ngoài. Ngày nay, trên diễn đàn dư luận thế giới, thông điệp của ông Quế chiếm ưu thế hơn thông điệp của những người ra lệnh canh giữ ông. Đó là sự kỳ diệu của thời đại thông tin thế kỷ 21. Trong khi Hà Nội vẫn đàn áp theo lối thực dân thời thế kỷ 20!

21 tháng 6, một ngày đầy sóng gió của ông Triết tại thủ đô Hoa Kỳ. Hai tờ báo lớn của Mỹ là New York Times ở New York, và International Herald Tribune ở Paris đã cùng đăng một bài của Seth Mydans vào ngày 14-6, rằng tuy phải “Gồng mình lên trước những chỉ trích về hồ sơ nhân quyền của Việt Nam”, ông Nguyễn Minh Triết cũng tuyên bố hôm 13-6, vào tuần trước ngày lên đường, là chuyến đi Mỹ của ông sẽ chú ý nhiều vào thương mại và đầu tư. Nhưng tại Hoa Thịnh Đốn, ông Triết đã bó bộc phải đối phó với những vấn đề về nhân quyền và tự do dân chủ. Theo nhận xét tại chỗ của phái viên BBC: “Chuyến đi của ông Nguyễn Minh Triết tới Hoa Kỳ có thể coi là một chuyến đi bão táp. Nó diễn ra giữa lúc sự phản đối về các hành động được coi là vi phạm nhân quyền của Việt nam đang ở đỉnh cao trong Quốc hội Hoa Kỳ và cộng đồng người Việt”. [6]

Tổng thống Bush tiếp Chủ tịch Triết tại Washington, tháng 6.2007

Trước khi tới Quốc hội, ông Triết đã có buổi gặp gỡ các nhà kinh doanh, ông đã tránh đề cập tới nhân quyền, và hứa hẹn: “Chúng tôi sẽ làm mọi sự để giúp các bạn. Chúng tôi đang cố gắng để tạo một môi trường kinh doanh thân hữu”. Nhưng theo ông Sherman Katz, một nhân vật thâm niên trong ngành thương mại quốc tế tại tổ chức Carnegie hỗ trợ hoà bình quốc tế, thì: “Nếu muốn được chính phủ Hoa Kỳ giúp đỡ, Việt Nam cần phải biết rằng một phần trong cái giá để làm ăn với Hoa Kỳ, là cần phải làm sạch sẽ vấn đề nhân quyền”. [7] Vì thế, trong một giờ đầy sóng gió với bà Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi và sáu Dân biểu, thay vì nói về kinh tế, ông Triết đã bị tới tấp tấn công về nhân quyền. Theo Dân biểu Ed Royce: Nhân quyền đã là một vấn đề then chốt áp đảo “Chúng tôi cần thấy việc đàn áp nhân quyền chấm dứt, nếu muốn mối liên lạc [Việt Mỹ] phát triển”. Giới quan sát đã từng tiên đoán ông Triết sẽ được các nhà lập pháp Hoa Kỳ đón tiếp lạnh nhạt. Thực tế, ông đã được đón tiếp một cách nóng bỏng, tới độ rát mặt.

Trong khi ông Triết gồng mình lên chống chọi với sóng gió tại cuộc gặp gỡ bà Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, tại phòng 2203 cũng thuộc trụ sở Hạ viện (Rayburn House Office Building), sáu Dân biểu: Tom Davis, Dana Rohrabacher, Frank Wolf, Chris Smith, Zoe Lofgren, và Loretta Sanchez đã đồng bảo trợ cuộc họp báo do Ủy ban Quốc tế Yểm trợ Cao trào Nhân bản tổ chức. Cuộc họp báo đã diễn ra rất sôi nổi, các diễn giả Việt Mỹ đều cùng đòi hỏi Việt Nam phải phóng thích tất cả các nhà vận động dân chủ đã bị bắt giữ.

Cùng ngày 21 tháng 6, Việt Nam còn mua một trang trên báo Washington Post, trang A 19, để đăng lá thư của ông Triết gửi “những người bạn Hoa Kỳ”, cùng với hình ông Bush bắt tay ông Triết tại Hà Nội năm ngoái. Thư mở đầu:

“Mặc dầu hai nước chúng ta xa nhau về địa lý, Việt Nam và Hoa Kỳ hầu như đã liên hệ với nhau từ khi nước Mỹ chào đời. Vào năm 1787 Thomas Jefferson đã tìm cách mua lúa gống từ Việt Nam cho nông trại của ông ở Virginia, và Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam đã mở đầu bằng những lời lẽ bất tử của Jefferson: ‘Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc’”.



Lá thư đăng báo dưới dạng quảng cáo có trả tiền, do ông Triết ký tên. Nhưng nội dung lá thư là một thông điệp, không hiểu do ông Triết tự ý lựa chọn, hay theo ý của Bộ chính trị. Có thể nói, nếu ông Triết tự chọn nội dung lá thư, thì ông đã mắc phải sai lầm quan trọng. Nếu Đảng soạn sẵn lá thư cho ông ký, là Đảng đã hại ông!

Ý chính của lá thư nói tới những lời hay ý đẹp ông Jefferson đã viết trong Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ. Tư tưởng của ông Jefferson cao quý đến nỗi, 158 năm sau, từ một nơi cách xa nửa vòng trái đất, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết lại trong Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam. Và ngày nay, 231 năm sau, một Chủ tịch khác của Việt Nam là Nguyễn Minh Triết cũng công nhận đó là những lời “bất tử”. Nói cách khác, trước đây 62 năm, Hồ Chí Minh đã chấp nhận quan điểm của Hoa Kỳ về những quyền căn bản của con người, là những quyền không ai có thể xâm phạm được.

Nhưng trong khi ấy, giới lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam, và chính bản thân ông Triết cũng nói trong chuyến viếng thăm Hoa Kỳ rằng Việt Nam quan niệm về nhân quyền khác với Hoa Kỳ, Việt Nam có luật lệ khác với Hoa Kỳ, và những người đang vận động tự do dân chủ và nhân quyền ở Việt Nam là những người phạm luật đáng bị trừng trị.

Đối với người Hoa Kỳ, nói tới Thomas Jefferson là nói tới tự do báo chí, vì đó là một tự do căn bản mà ông Jefferson trân trọng hơn cả. Qua lá thư gửi những người bạn Hoa Kỳ, ông Triết nhắc tới liên hệ gần gũi lâu đời giữa ông Jefferson và Việt Nam, trong khi dư luận Hoa Kỳ đồng loạt lên tiếng về việc Việt Nam đang đàn áp tự do, nhất là tự do ngôn luận. Đề cao Thomas Jefferson trong khi bức hình bịt miệng cha Lý phổ biến khắp nơi, không còn gì mỉa mai hơn! Trên sáu mươi năm trước, Hồ Chí Minh đã mượn những tư tưởng tự do của Thomas Jefferson đem vào Tuyên ngôn Độc lập của mình, mà ngày nay, dân Việt Nam vẫn còn phải tranh đấu để đòi hỏi những tự do đó. Ông Triết đã cho những người bạn Hoa Kỳ biết là tư tưởng Jefferson chỉ được đảng của ông mượn để làm khẩu hiệu tuyên truyền.

Cao điểm chuyến đi của ông Triết, là cuộc hội ngộ tại Toà Bạch Ốc vào sáng ngày 22 tháng 6. Sau gần một giờ thảo luận riêng, hai ông Bush, Triết đã ra mắt báo chí tại Phòng Bầu dục, đúng tại nơi ông Bush đã tiếp bốn nhà vận động dân chủ gốc Việt trước đó hơn ba tuần.

Theo đài VOA: “Trong khi hai nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và Việt Nam hội kiến, thì bên ngoài Toà Bạch Ốc khoảng 1,000 người Việt đã tổ chức một cuộc biểu tình để phản đối điều mà họ xem là những hành động vi phạm nhân quyền và đàn áp dân chủ của nhà cầm quyền Việt Nam”. [8] Theo nhận xét của phái viên hãng thông tấn CBS là Peter Maer thì: “chắc chắn đây là một trong những cuộc biểu tình lớn nhất trong một thời gian khá lâu, chống lại một nhà lãnh đạo nước ngoài tới thăm viếng tại Washington”. [9]

Hình ảnh nổi bật nhất trong đoàn biểu tình, là những bức ảnh phóng lớn cảnh Cha Lý bị bịt miệng. Nói với báo chí trước mặt ông Triết, Tổng thống Bush cho biết: Hoa Kỳ có quan hệ kinh tế tốt đẹp với Việt Nam, nhưng Việt Nam cần cải tiến thành tích nhân quyền để đưa mối quan hệ đó tiến xa hơn.

Sau phiên họp này, khi nói về cuộc gặp gỡ giữa Chủ tịch Nguyễn Minh Triết và Tổng Thống Bush, Phó phát ngôn Toà Bạch Ốc là Dana Perino cũng cho biết ông Bush đã đặt vấn đề nhân quyền với ông Triết. Bà nói : “Tổng thống Bush đã có một cuộc họp tốt đẹp với Chủ tịch Nguyễn Minh Triết, và một trong những điều mà Tổng Thống đã nêu lên là vấn đề nhân quyền và quyền tự do tôn giáo. Tổng thống hy vọng rằng Chủ tịch nước Việt Nam sẽ lắng nghe những lời ấy, và chúng ta sẽ được thấy một số thay đổi trong cách hành xử tại Việt Nam.” [10]

Nhưng đến khi lên tiếng với báo chí trước mặt Tổng thống Bush, Chủ tịch Triết đã không nói tới nhân quyền. Không ai có quyền bắt ông Triết nói về nhân quyền, nếu ông muốn tránh né vấn đề gai góc này. Điều đáng nói là, trong khi báo chí Hoa Kỳ và thế giới đều tường thuật đầy đủ những gì ông Bush đã nói với ông Triết về nhân quyền, thì tất cả báo chí ở Việt Nam, dưới quyền chỉ huy của đảng Cộng sản, đã hoàn toàn không nhắc tới phần này. Giống như lời lẽ của ông Bush về nhân quyền đã bị Việt Nam kiểm duyệt. Nói cách khác, không phải chỉ riêng Cha Lý bị bịt miệng. Cả ông Bush cũng bị bịt miệng!

Đối với Hoa Kỳ, cố tình bỏ qua lời nói của ông Bush phản ảnh đường lối của chính phủ Mỹ trong trường hợp quan trọng như vậy, là một sự xúc phạm nghiêm trọng. Một lời nói của ông Tổng thống, khi đã được nói ra, đều phải được ghi lại trung thực và đầy đủ, dù nói sai. Ví dụ, sáng 19-11-2006, sau khi dự lễ tại nhà thờ Cửa Bắc, Hà Nội, ông Bush đã tuyên bố mấy lời về sự quan trọng của tự do tôn giáo. Ông chỉ nói trong một phút, và có hai chữ đáng lẽ nói “religious freedom”, ông đã nói là “religion freedom”. Bộ Ngoại giao Mỹ, khi ghi lại lời ông Bush, đã phải giữ y nguyên chữ nói sai, không được tự ý sửa. [11]

Và một ví dụ khác tương tự, Tại Bạch Ốc trưa 22 tháng 6, khi người thông dịch chuyển lời nói của ông Triết từ tiếng Việt sang tiếng Anh, có lúc thay vì nói “two countries”, đã nói “two country”. Trong bản chép lại (transcript) lời ông Triết (qua thông ngôn) của Bạch Ốc, vẫn giữ nguyên “two country” với chữ (sic) bên cạnh, chứ không sửa lại cho đúng. [12]

Ông Bush nói cho Việt Nam biết quan điểm của Hoa Kỳ về nhân quyền, nhưng đảng Cộng sản đã không cho lời nói của ông tới tai người dân Việt Nam. Vì thế, trong bài bình luận được phát đi cả thế giới bằng nhiều thứ tiếng vào ngày 28 tháng 6, nhan đề “Bush gặp Chủ tịch Việt Nam” (Bush Meets Vietnamese President), đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) đã trích lại phần ông Bush nói với ông Triết về nhân quyền, phần mà Việt Nam đã không cho phổ biến, và trích thêm cả lời ông Quế trong bài báo trên Wall Street Journal:

“Hoa Kỳ vẫn quan tâm sâu xa tới hồ sơ nhân quyền của Việt Nam, nhất là việc đối xử với các nhà bất đồng chính kiến. Trong những tháng gần đây, chính quyền Việt Nam đã bắt giữ hoặc kết tội ít nhất tám cá nhân bầy tỏ quan điểm của họ một cách ôn hoà. Tổng thống Bush nói ông đã nhấn mạnh với Chủ tịch Triết trong cuộc gặp gỡ rằng tôn trọng nhân quyền là điều quan trọng để mối liên hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam tiến xa hơn:


‘Tôi cũng xin nói rõ rằng để cho mối quan hệ tiến sâu hơn, các bạn hữu của Hoa Kỳ cần phải có cam kết mạnh mẽ về nhân quyền, tự do và dân chủ. Tôi đã giải thích sự tin tưởng mạnh mẽ của tôi rằng xã hội sẽ được phong phú khi người dân được tự do phát biểu, hoặc được thờ phượng một cách tự do’ (đoạn chữ đậm này là lời ông Bush đã bị Việt Nam không cho phổ biến).



“Nguyễn Đan Quế là một nhà bất đồng chính kiến hàng đầu hiện đang bị quản thúc tại gia vì ôn hoà vận động nhân quyền và dân chủ. Ông ấy viết trên
Wall Street Journal rằng Bộ chính trị Đảng Cộng sản cầm quyền nên thoát ra khỏi tình trạng tối tăm để chào đón tự do, pháp trị, và hoàn vũ nhân quyền. Ông ấy viết là Bộ chính trị phải nhận thức rằng 65% dân Việt Nam thuộc thế hệ hậu chến, rằng họ không chấp nhận bị mất tự do, và rằng thế hệ mới sẽ tham gia kiến thiết kinh tế và đất nước nếu được cởi trói.


“Tổng thống Bush nói: ‘Tự do là đường lối tốt nhất để sáng tạo và tiềm năng kinh tế quốc gia không bị kiềm toả, và đó là cách duy nhất để đưa xã hội tới công lý trong trật tự’” [13]



Ông Bush đã bị Việt Nam bịt miệng, nên đài Tiếng nói Hoa Kỳ phải nói thay cho ông, vì bình luận của VOA phản ảnh quan điểm chính thức của Chính quyền Hoa Kỳ. So sánh vị trí của ông Bush hồi tháng 11 năm ngoái ở Hà Nội, và tháng 6 năm nay ở Washington, người ta thấy có sự thay đổi rõ ràng: Năm ngoái ông bà Bush vui vẻ đứng cạnh ông Triết, năm nay ông bà Bush xuất hiện cùng với ông Quế (trên mặt báo và qua làn sóng điện). Sau cuộc họp ở Hà Nội năm ngoái là một thông cáo chung, toàn những lời lẽ tốt đẹp ca tụng lẫn nhau. Sau cuộc họp ở Washington năm nay không có thông cáo chung. Một bên rầy rà bên kia về nhân quyền, trong khi bên kia cố lảng tránh.

So với lễ nghi đón tiếp Hà Nội dành cho ông Bush năm ngoái, và cung cách đón tiếp Washington dành cho ông Triết năm nay, rõ ràng là bên trọng bên khinh. Nhưng nếu nói theo ông Ralph Cossa, Chủ tịch Trung tâm Diễn đàn Thái bình dương về Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở Hawaii (Pacific Forum Centre for Strategic and International Studies), thì “ông Triết có thể được đón tiếp lạnh nhạt, với những lời lên lớp từ Quốc hội, nhưng với Hà Nội thì riêng chuyến đi, bất kể được tiếp đón ra sao, cũng là tốt rồi”. [14]

Năm 1789, sau khi đại phá quân Thanh, Quang Trung sai Ngô Thì Nhiệm thảo thư và cho sứ sang Tầu cầu hoà: “Nước Nam vốn không dám chống cự với đại quốc, nhưng chỉ vì Tôn Sĩ Nghị làm lỡ việc nên phải thua. Vậy nay xin tạ tội và xin giảng hoà”. Năm 1975, Cộng sản Việt Nam tự phụ là anh hùng chiến thắng, chọn thái độ đợi có ai tới “xin” bang giao mới chịu “xét”. Phải mất ba mươi năm mới học được bài học từ hai thế kỷ trước, quá chậm hiểu nên mất cả cơ hội “ôm gối” như người xưa.

Sau khi gặp và ăn trưa với ông Bush, ông Triết đã dành cho ký giả Wolf Blitzer của CNN một cuộc phỏng vấn, cho chương trình “Late Edition”, phát hình vào trưa Chủ Nhật 24 tháng 6, ngày ông Triết về nước. Wolf Blitzer đã hỏi thẳng về vấn đề đàn áp nhân quyền, và vụ án Cha Lý. Đồng thời chiếu cả cảnh biểu tình trước Bạch Ốc, và tấm hình bịt miệng Cha Lý. Khán thính giả không được trực tiếp nghe câu trả lời bằng tiếng Việt của ông Triết, nên không biết chắc người thông dịch có trung thực hay không.

Wolf Blitzer: Tôi đưa ông coi tấm hình đã được khắp thế giới nhìn thấy, và nó đã gây rất nhiều quan tâm, đặc biệt tại Hoa Kỳ này. Có lẽ ông cũng biết tấm hình này chứ?

Ông Triết trả lời (qua thông ngôn): Vâng, tôi biết tấm hình này. Tại phiên xử, Linh mục Lý cũng đã thốt ra những lời lẽ dữ dằn và xấu xa. Và đó là lý do tại sao ông thấy sự gì đã xẩy ra như trên tấm hình. – Tôi đoan chắc với ông rằng việc bịt miệng một người nào như vậy là không tốt. Sẽ có biện pháp thoả đáng xử lý về vụ này. Và lỗi lầm này do nhân viên tại đó gây ra. Đó không phải là chính sách của chính phủ làm như vậy.

Ông Triết đã bị đẩy tới chân tường, và đã phải thừa nhận rằng bịt miệng là điều không tốt. Nhưng ông vẫn còn bơi kiểu ếch nhái trong ao tù, khi đổ lỗi cho cấp dưới làm bậy. Và chuyện làm bậy khiến cả thế giới quan tâm đã xẩy ra gần ba tháng, vẫn không thấy nói tới chuyện điều tra, hay trừng phạt những phần tử có trách nhiệm.

Mười ngày sau khi ông Triết về nước, báo Nhân Dân, cơ quan ngôn luận chính thức của đảng cầm quyền, và báo quốc doanh Tuổi Trẻ, đã đăng lại bài dịch cuộc phỏng vấn của CNN. So với bản chép lại (transcript) chính thức cuộc phỏng vấn bằng tiếng Anh của CNN, thì bản dịch có chỗ sai, như Prague là thủ đô của Cộng hoà Czech, được dịch là Pháp, và cho ông Triết nói thêm vào ba câu trả lời sẵn có, cũng như thêm cả một câu hỏi của CNN, kèm theo câu trả lời mới. Có chỗ thêm vào rất quan trọng, như cho ông Triết nói rằng việc xét xử Cha Lý là vì: “Ông ta vi phạm pháp luật VN. Ðây hoàn toàn là vấn đề pháp luật, không phải là vấn đề tôn giáo. Việc xét xử ông ta được Hội đồng giám mục Việt Nam và Toà thánh Vatican cũng đồng tình với chúng tôi” (Những chữ in đậm là phần báo Nhân Dân thêm vào bản dịch, không có trong bản chép lại của CNN). [15]

Hội đồng Giám mục Việt Nam vốn có thói quen kín tiếng, vậy mà Giám mục Nguyễn Văn Hoà, Chủ tịch Hội đồng đã vội vàng gửi văn thư chính thức cho “Cụ Chủ tịch Nguyễn Minh Triết” vào ngày 7-7, minh xác việc nói rằng Hội đồng Giám mục Việt Nam và Vatican đồng tình trong vụ xét xử Cha Lý là không đúng sự thật. [16] Ba hôm sau, ngày 10-7, trong lá thư gửi giới truyền thông Công giáo, Hồng y Phạm Minh Mẫn, Tổng Giám mục Giáo phận Sài Gòn cũng lên tiếng về chuyện này: “[B]áo ở đây có đăng tải câu chuyện CNN phỏng vấn Chủ tịch Nước Việt Nam, với những thêm thắt, không đúng với sự thật, liên hệ đến Hội đồng Giám mục Việt Nam, làm cho Đức cha Chủ tịch phải băn khoăn và bận tâm đính chánh chuyện mà người thì cho là nghiêm trọng, kẻ khác cho là chuyện cơm bữa hằng ngày”. [17] Thêm thắt vào lời Chủ tịch Nước những điều không đúng sự thật, mà chỉ là chuyện cơm bữa hàng ngày!

Vụ này, ông Triết không thể đổ lỗi cho cấp dưới làm bậy được nữa. CNN phổ biến bài phỏng vấn vào trưa 24 tháng 6, báo Nhân Dân đăng bản dịch ngày 4-7, báo Tuổi Trẻ đăng lại ngày 6-7. Nhân Dân có tới 10 ngày để dịch, và kiểm chứng với ông Triết, do đó, không có vấn đề sơ xuất vì thời gian eo hẹp. Tổng biên tập báo Nhân Dân là ông Đinh Thế Huynh, Chủ tịch Hội nhà báo Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản khoá X, Đại biểu Quốc hội thuộc đơn vị 1 tỉnh Tuyên Quang, đồng viện với các ông Nguyễn Minh Triết, Nông Đức Mạnh và Nguyễn Tấn Dũng trong Quốc hội khoá XI và mới tái đắc cử khoá XII. Trong dịp bế mạc phiên họp lần thứ 5 của Ban chấp hành Trung ương Đảng vào ngày 14 tháng 7, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh cũng nói “Báo chí là diễn đàn của nhân dân dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ của pháp luật”. Do đó, không có vấn đề nhân viên cấp dưới tự ý thay đổi và xuyên tạc lời ông Triết. Đây rõ ràng là đường lối của Đảng cố ý lừa bịp dư luận. Một chế độ chủ trương gian dối từ cấp cao như vậy, sao có thể đủ uy tín và làm ăn trên trường quốc tế, vốn cần chữ tín làm đầu?

Rời Washington, ông Triết và đoàn tuỳ tùng bay đi Los Angeles vào chiều 22 tháng 6, dự tiệc tại khách sạn St. Regis ở Dana Point, tuy cũng thuộc Quận Cam (Orange County), nhưng không phải nơi có đông người Việt cư ngụ. Dầu vậy, hàng ngàn người Việt đã kéo tới đây biểu tình, đả đảo ông Triết và đòi tự do dân chủ cho Việt Nam. Theo giới truyền thông trong nước, số người dự tiệc là một ngàn người. Những ai từng có kinh nghiệm đọc hay nghe báo đài Hà Nội về số máy bay Mỹ bị bắn rớt mỗi ngày thời chiến tranh Việt Nam, sẽ tự tìm ra con số gần đúng về khách dự tiệc.

Quang cảnh biểu tình trước khách sạn St. Regis tại Dana Point

Ông Triết đã nói với khách hiện diện trong 30 phút. Ông nói trôi chảy và không phải cầm giấy đọc như ông Khải hai năm trước đây. Đó là điểm đáng khen. Theo báo Nhân Dân, Chủ tịch nước nói: “Chúng ta là người Việt Nam, bây giờ hãy thương yêu nhau, hãy đoàn kết bởi vì chúng ta cùng một mẹ hiền Việt Nam. Trong gia đình, bạn bè có lúc cũng còn giận nhau, chúng ta hãy gác lại tất cả để đoàn kết xây dựng một nước Việt Nam vững mạnh hùng cường, sánh vai cùng bạn bè thế giới. Với ý chí, bản lĩnh Việt Nam và sự đoàn kết, thống nhất của mỗi người Việt Nam, chắc chắn chúng ta sẽ thành công. Nếu ai đó còn ngần ngại, hãy nói với họ rằng mẹ hiền Việt Nam lúc nào cũng dang rộng vòng tay đón nhận tất cả những người con của mình về với Tổ quốc… Không có lý do gì để những ngần ngại này làm ảnh hưởng tới khối đoàn kết, ảnh hưởng tới nhiệm vụ xây dựng đất nước”.

Ông Triết nói chuyện tình cảm khá mùi mẫn, nghe rất cảm động. Nhưng hai mươi năm trước, ở nước Mỹ này có những người nói hấp dẫn hơn ông nhiều, tiền thu vào mỗi tuần cả triệu đô la. Đó là hai nhà truyền giáo trên TV (televangelist) Jim Bakker, và Jimmy Swaggart. Nhưng đến khi dư luận phanh phui các ông này có cuộc sống riêng trái ngược hẳn với những điều rao giảng về đạo đức, không còn ai tin các ông ấy nữa, thì sự nghiệp của cả hai đều sụp đổ thảm hại. Ông Triết can đảm hơn hai ông Bakker và Swaggart ở chỗ nói chuyện nhân nghĩa trước những người đã biết rõ hồ sơ tàn ác của cái chính quyền do ông đứng đầu. Kêu gọi mọi người hãy thương yêu nhau, trong khi chính quyền của ông thẳng tay đàn áp, bỏ tù những người con yêu của đất nước, có khác gì ông Jimmy Swaggart lớn tiếng lên án giới đồng tính là những kẻ tội lỗi, trong khi bí mật cặp kè một anh đĩ đực. Ông Triết mở rộng vòng tay nói mẹ hiền Việt Nam đầy lòng nhân ái, trong khi chính quyền của ông hành động tàn ác hơn mẹ mìn.

Những người cầm quyền ở Việt Nam muốn đối thoại với mấy triệu người Việt tị nạn hải ngoại. Nhưng từ những lời nhục mạ ban đầu, đổi thành những lời âu yếm sau này, ngôn ngữ của Hà Nội chưa nói đúng được mối tương quan giữa mình và những người phải bỏ nước ra đi. Danh chưa chính, nên ngôn chưa thuận. Có thể nói, mối tương quan đúng nhất giữa chính quyền Việt Nam hiện nay, và tập thể tị nạn gốc Việt hải ngoại, giống như tương quan của một cặp vợ chồng đã ly dị. Vì không chịu nổi cách đối xử của chồng, người vợ đã phải rũ áo ra đi, tái tạo cuộc đời mới. Nhưng vẫn còn quan tâm tới những kỷ niệm cũ, và bổn phận với những đứa con chung.

Người chồng cũ không còn tư cách gì để can thiệp vào cuộc sống mới của người vợ cũ. Càng không nên nói chuyện nhân nghĩa với vợ cũ, bởi đã biết nhau quá rồi. Nếu là chồng tốt, vợ đã chẳng phải bỏ đi. Nếu người chồng cũ lo chu toàn cho những đứa con chung, người vợ cũ sẽ biết ơn, chẳng phải mời, cũng háo hức thỉnh thoảng về thăm con. Những chuyện tình cảm, nhân nghĩa, phét lác tự đề cao v.v…, có thể đem “tán gái”, vì đối tượng chưa biết rõ mình. Lời nói của ông Triết tại St. Regis ở Dana Point, là thứ “ngôn ngữ tán gái” đem ra thuyết phục vợ cũ. Chẳng những không công hiệu, còn khiến đối tượng bực mình thêm. Ông Triết nói người ta sinh ra để yêu thương nhau, trong khi “những đứa con chung” đang bị bỏ bê hay đầy đoạ. Hàng trăm ngàn đứa con gái bị gửi ra ngoại quốc làm nô lệ tình dục. Hàng trăm ngàn đứa con trai phải chạy tiền để được ra nước ngoài làm cu li. Đứa nào can đảm, dám nói lên tiếng nói của lương tâm và lẽ phải, liền bị trừng phạt thẳng tay. Người vợ cũ đâu có thù hận gì chuyện quá khứ. Chỉ nhìn người chồng cũ đối xử tàn tệ với đàn con chung, trong khi vẫn lẻo mép nói chuyện nhân nghĩa đạo đức, cũng đủ sôi máu rồi.

Ông Triết nói “quê hương là chùm khế ngọt”. Không ai chối cãi điều đó. Nhưng Đảng Cộng sản tự giành độc quyền chia nhau chùm khế ấy. Ai phản đối, đều bị tống vào tù. Ông Triết nói vì hải ngoại thiếu tin tức nên ngần ngại, vì không hiểu rõ thực trạng tốt đẹp trong nước. Thật ra, nhờ thời đại thông tin, hải ngoại biết quá nhiều tin tức mà trong nước không còn có thể bưng bít như ngày xưa, nên không dễ bị lừa. Một người yêu tự do dân chủ vừa bị bắt, công an còn đang làm giấy tờ tống giam, cả thế giới đã biết rồi. Bà con Tiền Giang biểu tình khiếu kiện ở Sài Gòn sắp bị đàn áp, hải ngoại đã hô hoán lên rồi. Không thể tin chính quyền độc tài, vì biết quá nhiều, không phải vì thiếu tin tức.

Để hậu thuẫn cho tiếng nói của mình, ông Triết khoe: “Anh Nguyễn Cao Kỳ đang ở Việt Nam nhưng khi nghe chuyến thăm của Đoàn có cuộc gặp gỡ ở đây đã bay về Mỹ và có mặt ở đây hôm nay” (VietNamNet). Về phương diện cá nhân, nếu hợp nhau, ông Triết ông Kỳ cứ việc làm bạn với nhau. Đó là quyền của các ông. Nhưng khi ông Triết dùng ông Kỳ để thu hút sự ửng hộ của khối người tị nạn gốc Việt, thì nên cân nhắc lợi hại. Những người làm chính trị, cũng như làm “bi-di-nét” trong một xã hội tự do, trước khi kiên kết với ai, bao giờ cũng cần nghiên cứu xem người đó sẽ là “của cải” (asset) mình có thể dùng được, hay sẽ đem lại hệ luỵ (liability) cho mình.

Khi dựa vào một người làm hậu thuẫn cho mình, người ta thường căn cứ vào hai yếu tố: Khả năng và uy tín. Hơn bốn mươi năm trước, ông Kỳ đã nắm được cơ hội hiếm có. Nếu là người có thực tài, chính ông ấy phải là khách của tổng thống Mỹ, đâu đến lần ông Triết. Về giá trị, ông Kỳ chẳng khác gì chiếc xe Pinto do “Mỹ Nguỵ” đã phế thải từ 35 năm trước. Vậy, với việc giới thiệu ông Kỳ làm hậu thuẫn cho mình, ông Triết được thêm bao nhiêu người ủng hộ, và mất đi bao nhiêu? Làm chính trị cũng như đi buôn, nếu lầm asset với liability, chẳng khác gì lấy đĩ làm vợ.

Sau hết, ai được, ai thua trong chuyến ra biển lớn của ông Triết?

Bản thân ông Triết, ra biển lớn lần đầu, gặp sóng to gió lớn, không bơi thạo, mà đi tới nơi, về tới nhà, nếu biết coi chuyến đi như một dịp học hỏi kinh nghiệm, thì dù không bắt được cá lớn, cũng không đến nỗi là một thất bại lớn. Nhưng nói chung, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thua lớn. Chỉ trong mấy tháng, cả hành pháp, lập pháp và dư luận Mỹ đã đi từ thái độ khoan nhượng, tới thái độ cứng rắn với Hà Nội. Ngoài Hoa Kỳ, còn Âu châu, Úc, và Canada cũng có thái độ tương tự. Đó là sự mất mát to lớn rất khó lấy lại.

Nhờ chuyến đi của ông Triết, phong trào vận động tự do dân chủ và nhân quyền trong nước được dư luận Hoa Kỳ và thế giới đặc biệt quan tâm. Thật là cơ hội hiếm có. Khối 8406 đã viết thư cảm ơn ông Bush. Thật ra, phải cảm ơn Bộ Công an mới đúng. Thành tích đàn áp của công an đã đánh động lương tâm dư luận, Quốc hội Âu châu và Quốc hội Hoa Kỳ, khiến ông Bush phải thay đổi thái độ.

Cộng đồng người Việt tị nạn hải ngoại đã có những đóng góp đáng kính nể. Ở nước Mỹ này, ai cũng có quyền đi biểu tình. Nhưng tổ chức được những cuộc biểu tình từ New York, tới Washington, rồi Los Angles với hàng ngàn người tham dự, là một kỳ công.

Phái đoàn ông Triết đã mang về những bản hợp đồng làm ăn lên tới hàng chục tỷ đô la. Nhưng ba tuần sau khi ông Triết về nước, một cơ sở tài chánh lớn vào hàng nhất thế giới là Merrill Lynch đã khuyên thân chủ nên bỏ thị trường chứng khoán Việt Nam, đi chỗ khác đầu tư. Vậy tình hình Việt Nam ổn định hay không ổn định? Có thể nói, Việt Nam hiện nay khá giống với hoàn cảnh Liên Xô hai mươi năm trước. Không thay đổi thì chết. Mà thay đổi thì, không biết chuyện gì sẽ xẩy ra.

Tháng 12 năm 1988, Gorbachev tới New York, đọc diễn văn trước Đại Hội đồng Liên hiệp quốc, nhấn mạnh về phát triển kinh tế trong một thế giới đã đổi khác. Ông không hề nhắc tới cuộc cách mạng 1917 hay đại danh Karl Marx, chỉ phớt qua tên Lenin một lần. Bây giờ, trong năm ngày viếng Hoa Kỳ, ông Triết cũng chú trọng tới kinh tế, không hề nhắc tới Marx, Lenin, và ngay cả Hồ Chí Minh. Sau Liên hiệp quốc, Gorbachev ăn trưa với Tổng thống Reagan, Phó Tổng thống George Bush (bố), mới đắc cử tổng thống nhưng chưa nhậm chức, và Ngoại trưởng Shultz. Trong câu truyện, ông Bush hỏi Gorbachev: “Chúng tôi là quốc gia của những nhà đầu tư, và một nhà đầu tư muốn biết những điều kiện của ngày hôm nay như thế nào. Nhưng một nhà đầu tư còn lưu ý hơn nữa tới triển vọng của tình hình. Vậy, thưa Tổng bí thư, Liên bang Xô viết sẽ như thế nào trong ba hay bốn hay năm năm nữa?” Gorbachev trả lời ngay, “Thưa Phó tổng thống, ngay cả Chúa Giê-su cũng không thể trả lời câu hỏi đó!” Rồi cười lớn. [18]

Lịch sử đã trả lời.

© 2007 talawas


[1]http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/2007/06/707924/
[2]http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/2007/06/707924/
[3]http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2007/06/070621_triet_education.shtml
[4]http://english.vietnamnet.vn/politics/2007/06/708888/
[5][200607-H–A-021.pdf]
[6]http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2007/06/070622_humanright_pressure.shtml
[7]http://www.cbsnews.com/stories/2007/06/22/politics/main2967996.shtml
[8]http://www.voanews.com/vietnamese/2007-06-23-voa8.cfm?renderforprint=1
&textonly=1&&CFID=169177261&CFTOKEN=92773985
[9]http://www.cbsnews.com/stories/2007/06/22/politics/main2967996.shtm
[10]http://www.voanews.com/vietnamese/2007-06-23-voa8.cfm?renderforprint=1&
textonly=1&&CFID=169177261&CFTOKEN=92773985
[11]http://www.state.gov/p/eap/rls/rm/76313.htm
[12]http://www.whitehouse.gov/news/releases/2007/06/20070622-2.html
[13]http://www.voanews.com/uspolicy/2007-06-29-voa1.cfm
[14]http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=News&file=article&sid=3391
[15]http://vietcatholic.net/News/Html/45438.htm
[16]http://vietcatholic.net/News/Html/45458.htm
[17]http://vietcatholic.net/News/Html/45514.htm
[18]George P. Shultz: Turmoil and Triumph, Macmillan 1993, tr. 1108

 
© talawas 2026