Nguyễn Đức Tùng
Những sự kiện của đời sống như sự sinh đẻ, cái chết, bệnh tật, chia lìa, sự di chuyển, có tầm ảnh hưởng lớn trong tuổi ấu thơ và ngay khi chúng ta đã trưởng thành. Cái chết của một con chó nhỏ, hay việc dời trường học, theo cha mẹ tới một ngôi làng mới xa cách hàng cây cũ, một dòng sông vàng rực mây chiều, một dãy núi như màu xanh bất tận… Sự ra đời của một đứa em trai, chẳng hạn, có thể là niềm vui với đứa trẻ này, nhưng lại là thời điểm khó khăn với sự xúc động sâu xa trong lòng đứa trẻ khác.
Sự biến mất của người cha hay người mẹ trong gia đình, bởi li hôn, chết chóc và bệnh tật, mang lại những chấn thương với cảm giác có tội về một điều mơ hồ xảy ra, giữa biên giới của số phận và trách nhiệm, giữa may mắn và một điều gì có thể kiểm soát được. Nhà thơ đi qua cuộc đời như một đứa trẻ mất mẹ đi tìm hình phạt của mình trên đôi vai nhỏ bé mà nó tưởng rằng đã đủ mang đầy sức nặng của sự phân li. Người làm thơ suy nghĩ bằng cảm giác, những kinh nghiệm trong đời sống, nỗi đau lòng can đảm và sự thấu hiểu câu chuyện của gia đình họ, những ước vọng lặng lẽ tạo nên con đường đi tới, như sợi dây xuyên ngầm dưới mặt nước dành cho người bộ hành băng qua sông.
Dù con đường của bạn có chuyển về hướng này hay chuyển về hướng khác, đầy chông gai hiện thực, hay dịu dàng đẫm ánh trăng, vươn tới những tâm hồn kẻ khác, hay sống đẹp nhất thế giới dữ dội và tàn bạo của riêng mình, tất cả các bạn đều mong sống những cuộc đời đầy ý nghĩa. Và nơi chốn mà chúng ta đang sống, và nơi chốn mà chúng ta sẽ đến, vẫn ở trong tầm ảnh hưởng của những nơi chốn mà chúng ta đã đi qua.
Giữa những giòng chữ của câu chuyện kể là cảm giác đầy thể xác của bạn, như dáng đứng của người yêu cũ trên bậc cửa, hay trong một buổi chiều mùa hạ, khi bạn vừa đi qua một khúc quanh, vầng trăng non đột ngột hiện ra cuối chân trời, chạm vào khuôn mặt bạn.
Những giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời có khi tự tìm lấy những nối kết của chúng trong một hình thức thật giản dị, như thể tương lai là một thai nhi trong bụng mẹ bên đường chờ được sinh ra. Hình tượng, hay hình ảnh thơ ca, trong thi pháp học, trong chuyển hóa của thơ, là cảm thức về cuộc đời như một tổng thể được nén lại trong giây phút, cho phép một câu chuyện kể được cô đặc lại, và nhiều năm tháng của người hát du ca và người kể chuyện rong được giữ lại trên một trang giấy, trong một câu thơ, như người đàn bà cầm ánh sáng tuổi thanh xuân đi ngược thời gian chảy xiết.
Cảm giác thơ phải là cảm giác thể xác như đụng chạm, sờ mó, như hơi thở nóng ấm sau gáy trong lớp học buổi chiều tối mùa đông, mưa vạch những vệt buồn rầu ngoài cửa kính, khi ngoài xa thị trấn đã lên đèn. Những kết hợp hình ảnh và cảm giác, được nén lại trong giây phút bất ngờ, được xếp đặt lại để xảy ra liên tiếp, có khả năng khơi mở, duy trì và thúc đẩy quá trình lành bệnh, sự bình phục, sự lên da non trên những vết thương đến hôm qua còn chảy máu.
Quá trình sáng tạo thơ ca của người viết và đồng sáng tạo của người đọc giúp họ vượt qua những đau khổ của mất mát, nỗi buồn của chia cách, cảm giác trống vắng mà đời sống buồn tẻ thường nhật thường chờ đợi để đánh bẫy chúng ta. Thơ dẫn chúng ta tới chỗ tập trung kì lạ của năng lực tinh thần, đưa chúng ta vào vòng liên kết sống động đầy cảm thông của đời sống, trong đó năng lực cảm thụ là yếu tố quyết định. Chỉ những kẻ có khả năng tự mở lòng mình ra, như một bông hoa hồn nhiên ca hát, hay, như đứa trẻ đứng bên đường, lặng lẽ mỉm cười bí mật, thì mới có thể học được nghệ thuật cảm thụ. Thơ và nghệ thuật cảm thụ là người canh giữ tài giỏi nhất của tâm hồn bạn qua những sự kiện đầy ấn tượng trong đời sống, sinh đẻ, cái chết, mất mát chia lìa, sự di chuyển và sự vắng bóng, là người đưa đò chở bạn qua dòng sông li biệt giữa hai bờ, bên này là không gian, bên kia là thời gian. Thơ dạy cho tâm hồn bạn trở nên sâu sắc, suy tưởng của bạn thành trẻ thơ, và làm cho bạn trở nên người tử tế.
Như khi mùa xuân tàn, trên mặt hồ xa sen vừa nở, thơ là liệu pháp hoa.
© 2003 talawas