Sau nạn lụt, chính quyền toàn trị Bắc Triều Tiên đã hầu như phó mặc nông dân cho số mạng. Những người này đã phải tự tái thiết lại làng xóm của mình trong hỗn độn và bần cùng. Thế mà lòng sùng bái lãnh tụ độc tài Kim Chính Nhật lại hiển nhiên chẳng suy xuyển tí nào!

Nước lũ tràn về giữa đêm khuya. Jong Song-su đã đoán trước là lần này có thể sẽ nguy ngập. Ủy ban nhân dân xã Ji Tam thuộc tỉnh Pjöngsan, cách thủ đô Bình Nhưỡng khoảng 100 cây số về hướng đông nam, đã lên tiếng cảnh báo. Tuy thế anh nông dân 31 tuổi này lại nghĩ rằng, nước sông Sohung cách đó khoảng 50 mét sẽ chẳng thể nào tràn qua đê nổi. Thật là một lầm lẫn tai hại.

Giữa tháng Tám, một lượng mưa 400 milimét nước trên mét vuông đã ập xuống phần lớn Bắc Triều Tiên, một lượng mưa bằng một phần ba của cả năm. Để so sánh: Ở Berlin, lượng mưa hàng năm chỉ khoảng 600 milimét. Mực nước sông Sohung đã vọt lên 11 thước, phá tung đê ở ba nơi. Một xã viên đã bị chết trong cơn hồng thủy, 3 người khác vẫn còn mất tích. Theo thông báo chính thức thì tổng cộng 250 người bị chết đuối.

Vào đêm 13 rạng ngày 14 tháng 8, Jong Song-su chỉ kịp ẵm hai con gái 4 và 6 tuổi, cô vợ cũng chỉ kịp quơ bọc gói ghém những vật dụng cần thiết và cả nhà bỏ chạy cùng với 100 gia đình khác về hướng nội địa, lên núi. Vài ngày sau trở về thì ngôi nhà đã không còn tăm tích. Thay chỗ cho cơ ngơi cũ giờ đây là lớp sình lầy bẩn thỉu và hôi thối.

"Chừng nào còn lãnh tụ thì tôi còn an nhiên"

Anh Su trước nay vốn chả có gì nhiều, nhưng bây giờ thì đúng là đối mặt với cảnh trắng tay. Cả nhà nay phải tạm trú cùng gia đình trên chóp đê, trong túp lều chống qua quít bằng những thanh gỗ và bạt nhựa, để tự dựng lại căn nhà dưới những điều kiện khốn khó, chẳng có thiết bị xây cất hiện đại mà thuần với gạch ép từ đất sét, như nông dân nghèo vùng này vốn vẫn làm từ đời thuở nào.

Lệnh của chính phủ thì rành rành: Cho đến vụ gặt cuối tháng 9 thì tất cả các căn nhà đều phải xong, dù chỉ tạm bợ và có thể lại bị dìm xuống bùn trong đợt mưa dầm sắp đến. Nhà nước sẽ cung cấp lương thực cần thiết: Bắp, gạo và rau. Nhưng hỗ trợ cho việc tái thiết thì không, tiền không phát, máy móc chẳng cho, thậm chí cả xi măng cũng chẳng thấy tăm hơi.

Với thái độ an phận, anh Su phát biểu: "Chừng nào còn lãnh tụ thì tôi còn an nhiên."

Vị lãnh tụ, tốt hơn phải gọi là "Lãnh tụ Kính yêu" Kim Chính Nhật, cứ hệt như bóng ma, hầu như chả người dân Bắc Triều Tiên bình thường nào được diện kiến. Lần xuất hiện cuối trước công chúng của nhà độc tài 65 tuổi này là ngày 25 tháng 4 tại Bình Nhưỡng, nhân buổi duyệt binh kỷ niệm lần thứ 75 ngày thành lập lực lượng Quân đội Nhân dân Cách mạng Bắc Triều Tiên, với 10 ngàn bộ binh và những dàn hỏa tiễn cổ lỗ sĩ. Đài truyền hình thì trình chiếu sự kiện huyên náo này trên kênh nhà nước, hai tiếng đồng hồ sau, với chút ít "biên tập".

Cảnh hỗn độn bẩn thỉu

Niềm tin vào vị lãnh tụ này – hơn thế nữa là vào cha của lãnh tụ là nhà lập quốc Kim Nhật Thành, đã chết năm 1994 – nhuốm mầu tôn giáo. Chức vị chủ tịch nước ngày nay vẫn để trống vì Kim Nhật Thành đích thị là "Chủ tịch Muôn năm" và vẫn luôn luôn thâm nhập vào đời sống thường nhật ở Bắc Triều Tiên. Ở một nơi nổi tiếng cách trung tâm làng của anh Su 2 cây số có trồng cây trụ cao 20 mét sừng sững với hàng chữ khắc: "Chủ tịch Kim Nhật Thành sống mãi trong chúng ta". Mỗi công dân Bắc Triều Tiên đều đeo huy hiệu chân dung Chủ tịch Muôn năm trên ve áo lễ phục, áo sơ mi hay áo thun cộc tay. Chính thức thì con trai ông chỉ được giữ nhiệm vụ tổng bí thư.

Bà Kim Jong-sun ở làng bên thì giải quyết ổn định được cuộc sống gia đình sau cơn lũ tàn khốc. Chén bát, áo quần và mền được đậy đằn cẩn thận dưới tấm bạt nhựa là bóng che chở cho cả chỗ nấu nướng cùng chỗ ngủ của cả 5 người. Tài sản của gia đình nông dân này, một chú heo, đang ủn ỉn ở chuồng bên. Ba cô con gái, 15, 13 và 3 tuổi của bà Kim ăn mặc sạch sẽ, đúng là điểm mát mắt trong khung cảnh hỗn độn bẩn thỉu này, và đồng thời cứ như phép lạ. Bà ta cũng tin tưởng nhà nước. "Tôi muốn ở lại đây", bà nói, "cả đời tôi đã sống ở đây, đây chính là quê nhà."

Mất quê hương

Lẽ ra họ phải ăn mừng tân gia, phải ngả thịt chú heo. Thế nhưng, Kim Myong-sin, 55 tuổi, chủ tịch ủy ban nhân dân huyện lại vừa thờ ơ thông báo rằng, làng mới sẽ không còn được nằm ở ven sông nữa mà sẽ phải di dời lên vùng đồi, cách đấy chừng 5 cây số. Người đàn bà 45 tuổi nghe thấy vậy đã phải vật lộn giây lát với mình để giữ nổi bình tĩnh.

"Chúng tôi thường tốn rất nhiều công sức để thuyết phục mọi người dời nhà", chủ tịch ủy ban nhân dân bảo thế. Việc di dời dân là chủ đề cực nóng của đất nước, riêng đối với những khu vực nằm cận sông luôn bị de dọa bởi ngập lụt, thật ra là kế hoạch có ý nghĩa. Thực ra thì trong hệ thống toàn trị này, chả ai cần biết sự đồng tình của người dân là cái quái gì. Bộ phận quy hoạch đã ấn định và đo đạc xong vị trí xây dựng mới. Ngôi làng mới sẽ được hình thành vào ngày 10 tháng 10. Đối với hiện tình Bắc Triều Tiên, đúng là một khung thời gian ngắn và đầy phiêu lưu. Một cộng sự viên của chương trình hỗ trợ phát triển bởi Cộng đồng châu Âu thì lại xác định chắc nịch: "Ngôi làng này sẽ xong, nhưng đừng có thắc mắc là xong cách nào".

Nhà nước chỉ cung cấp nhỏ giọt

10 tháng 10 là ngày thành lập Đảng, đếm chính xác là một trong 29 ngày lễ của Bắc Triều Tiên. Bên cạnh những ngày kỷ niệm thành lập hay ngày mừng sinh nhật trọng đại, còn có "Ngày ngư dân" (22.3) hay 6.4 là "Ngày tái trồng rừng". Theo truyền thống, các kế hoạch thường đạt chỉ tiêu vào những ngày lễ lớn như vậy. Bà Kim Jong-sun và gia đình sẽ dọn về nhà mới vào dịp 10 tháng 10, nhưng trong tương lai, cuộc sống đã gắn bó với dòng sông Sohung 45 năm trường của bà sẽ thành cuộc đời khác.

Dân chúng ở những tỉnh đông nam đã gánh chịu thiệt hại nặng nhất qua lũ lụt, họ phải sống trong cùng cực và khốn khổ, tuy chưa đến nỗi đói ăn. Nhà nước chỉ cung cấp những mặt lương thực thiết yết cho những bữa ăn đạm bạc và sẽ còn phải tiếp tục làm như vậy bởi cơn lũ tràn về đúng vào thời điểm lúa lên đòng. Nhà nông nào may thì cứu được 20 đến 30 phần trăm vụ mùa, phần còn lại đều bị hủy diệt. Trên nhiều đồng bắp, lá đã xỉn nâu thay vì xanh mướt và phải được thu hoạch gấp rút. Quả bắp thì bé tẹo mà lại bắt đầu bị nấm mốc. Thời gian thì thôi thúc: Cuối tháng đã bắt đầu vụ gặt và đến đó, phải hoàn tất công cuộc tái thiết, bởi mùa đông sẽ bắt đầu giữa tháng 11, với nhiệt độ có thể tụt xuống -15 độ.

Khan hiếm thuốc quan trọng

Để có thể vượt nổi thử thách, Bắc Triều Tiên lần đầu tiên đã phải chính thức cầu cứu sự giúp đỡ của nước ngoài. Một vài quan sát viên đánh giá đây là dấu hiệu của sự mở cửa. Số khác ngược lại cho rằng tình hình chưa đến nỗi nghiêm trọng cần cấp cứu. Trong khu ngoại giao được canh gác cẩn mật tại Bình Nhưỡng, nơi nhân viên của khoảng 30 đại sứ quán đang sinh hoạt chộn rộn, người ta còn nghe bàn tán cả đến "Quỹ Hỗ trợ" tức là quỹ góp vốn cho nhà nước bị cô lập và kinh niên suy yếu về tài chánh này. Nói trắng ra là "các tổ chức tương trợ nào chỉ tập trung thuần về lương thực, vào đây là lệch tuyến". Hiện có thể thấy tình trạng cung ứng có vẻ khá lên nhờ sự phát triển năng động của nền kinh tế chợ đen và thuần trao đổi hàng hóa. Chính quyền chủ yếu đã lợi dụng nạn lụt làm công cụ để khỏa lấp những lỗ hổng cung ứng phái sinh từ nền kinh tế lụn bại và thiếu hụt.

Li-Sun, bác sĩ giám đốc bệnh viện của ngôi làng Ji Tam nhỏ bé đã tường trình về các thiếu hụt, cứ như nghe đọc từ một đơn đặt hàng in sẵn. Trước hết là thiếu thuốc kháng sinh, Penicillin, thuốc trị đau cổ, thuốc giảm đau, Cortison và kem bôi da. Bình thường mỗi ngày, bệnh viện chữa trị cho 20 đến 30 bệnh nhân, nhưng hiện nay nhóm bác sĩ 7 người phải phục vụ cho con số bệnh nhân nhiều gấp năm lần: Tiêu chảy bởi nước uống bị ô nhiễm, sốt, lở da và viêm mắt. Tình trạng thiếu thốn đã trở thành trầm trọng, hết cả thuốc viên dùng diệt khuẩn trong nước sinh hoạt để có thể phá vòng luẩn quẩn của nước bị ô nhiễm và các bệnh phát sinh từ nguồn nước đó.

Jong Song-su, người nông dân kiên định đeo khăn quàng đỏ, lâu nay đã vẫn tiếp tục dùng gạch làm từ đất sét để xây tường cho ngôi nhà mới. Gạch này được các bà nặn ép dưới những bàn chân trần và được phơi khô dưới nắng, như từ bao thế hệ nảo nao. Anh được phép ở lại ven sông, ủy ban nhân dân đã quyết định thế, cho đến mùa lũ tới.

Bản tiếng Việt © 2007 talawas