Người ta hỏi tôi sợ cái gì nhất, xin thưa: tiếng gõ cửa. Trong thành phố này, tôi đã chuyển nhà năm lần, lần nào cũng một căn hộ riêng một phòng một sảnh, hoặc hai phòng một sảnh, cửa suốt ngày đều bị gõ như trống. Mỗi năm tểt đến, tôi ra chợ huyện ngoại ô mua thần gác cửa, dán Tấn Quỳnh, Kính Đức ở bên trái bên phải. Hai vị anh hùng ngăn được ma, nhưng không chặn được người. Người đến gõ cửa lại gõ nát áo giáp của Tần Quỳnh. Thông thường, người gõ cửa có quy luật, đầu tiên là gõ mấy cái văn minh lễ phép, chờ không thấy mở cửa thì tiết tấu tăng lên, càng gõ càng nặng, dường như không bình tĩnh được, cho đến cuối cùng giơ chân đá “thình” một cái. Người hỏi đến bây giờ, nếu khiêm tốn là đòi bạn thỏa mãn yêu cầu của họ, nếu không vừa ý, thì như họan quan truyền thánh chỉ, hoặc như cảnh sát có lệnh khám xét. Thương thay cho thân gỗ làm cánh cửa nhà tôi kiếp trước là vợ bé, hay là kẻ bị đòn trước công đường có tội nghiệp sâu nặng.

Tôi đã từng, khi có tiếng gõ liền mở cửa, vừa từ phòng sách chạy ra, vừa lên tiếng: Có đây, có đây! Nhưng người đến đều là loại trời ơi đất hỡi lạ hoắc, hầu như làm việc gì cũng có, mà nhất luật là những chuyện gây khó dễ cho tôi, tôi cứ phải tiếp họ chán chê ê ẩm. Tôi cảm thấy tóc mình cứ bạc trắng từng sợi từng sợi. Từ đó về sau, hễ ai không hẹn trước, tôi cương quyết không mở cửa. Nhưng tiếng gõ cửa khiến tôi không đọc được, không viết được, đành phải chờ họ đi khỏi. Kẻ cắp cũng gõ cửa như vậy, gõ xong không thấy động tĩnh gì thì cạy cửa mà vào. Nhưng tôi đâu có sợ kẻ cắp; kẻ cắp muốn cuỗm tiền của tôi, tôi làm gì có tiền của. Kẻ cắp không ăn trộm thời gian, mà người đến đánh cắp thời gian của tôi thì lại dai như đỉa đói, cứ gõ liên tằng. Từ ác cảm cực độ, tôi lại chuyển sang thưởng thức. Thử xem nhà ngươi gõ được bao lâu? Cuối cùng không gõ nữa. Nhưng một lúc sau, tiếng gõ lại vang lên, mới biết kẻ gõ cửa vẫn chưa đi, người ta dừng nghỉ, có lẽ vì gõ đã mệt, có lẽ cứ tưởng vừa nãy tôi ngủ, hoặc vào toa lét, vì vậy gõ rồi dừng, dừng rồi gõ, tin tưởng tôi ở trong nhà nên cứ gõ cho bằng được. Tôi đành ở trong nhà im thin thít, càng không dám lên tiếng thì cổ họng càng ngứa ngáy chỉ chực ho, nín cả đi tiểu tiện. Tôi hận mình trở thành kẻ trốn chạy.

Thỏ khôn có ba cửa, tôi nghĩ mình chẳng bằng một con thỏ. Trong thành phố to tổ bố thế này có hàng ngàn hàng vạn ngôi nhà rộng rãi, sao không có nổi một gian kín đáo ở chỗ khác để tôi ngủ một giấc yên tĩnh, hoặc đọc sách viết văn cơ chứ? Đương nhiên tôi đâu dám mơ tưởng nhà cao cửa rộng, có cổng ở đằng trước ngăn được người vào. Chỉ cần một gian con con kê được một cái bàn và một cái giường cá nhân là được, nhưng làm gì có. Đến nỗi tôi đi đại tiện ở bất kỳ nơi nào cũng nghĩ bụng cho một chỗ như thế này, lấp hố phân đi, bịt cửa sổ trời lại, cũng tốt chán. Nhà tôi ngủ xưa nay đều một phòng sảnh, đằng trước không có sân, đằng sau không cửa hậu, ai tìm tôi đều như bắt ba ba trong vại trong chum.

Thật ra, tôi đâu phải là người không cần có bạn. Sau giờ đọc sách viết văn, tôi cũng hẹn dăm ba anh bạn đến uống rượu, tán hươu tán vượn, đánh ván cờ, chơi mạt chược. Song thường là bạn mình mong thì không đến, còn người đến thì đều là loại không muốn gặp. Tôi đã từng kiên trì không mở cửa, đã chặn đứng người thân ở quê ra thăm tôi mấy lần. Thân thích ở nhà quê thường công việc nhiều, mới gõ cửa mấy cái, cứ tưởng tôi đi vắng, liền ra về, sau đó khiến tôi phải giậm chân vỗ ngực. Tôi không ngăn nổi những kẻ đến nài tôi viết cho bức tranh chữ để biếu cấp trên của anh ta, hoặc là những người có hội họp gì bảo tôi đi làm phông cho vui, hoặc bọn họ chẳng có công việc gì, tiện chân đi qua rẽ vào chơi cho đỡ buồn. Họ có vô thiên lủng thời giờ, buổi sáng đến gõ không mở cửa, thì buổi chiều lại đến; hôm nay đến gõ không mở thì ngày mai đến gõ. Có lẽ họ ngồi xổm ở ngoài cửa và ở dưới nhà gác. Bọn họ là kẻ đi săn, cứ ngồi lì một chỗ chờ con thú nhỏ chui ra.

Trần Kế Nho đời Minh đã từng nói: Đóng cửa nhà ở tức là núi sâu, đóng cửa nhà ở đâu có thành núi sâu được? Hay là anh đang làm ăn đang phất lên như diều! Nhưng tôi đâu có thế. Phất lên như diều mà chịu ở trong ngôi nhà con con như thế này ư? Nếu tôi là nhà quan, khách đến lại có quà biếu thật sang, nói xong chuyện cần nhờ là đi, khi đi lại còn bảo: Không quấy rấy nữa, ngài vất vả quá đi mất, cần phải nghỉ ngơi. Nếu tôi là ngôi sao màn bạc, là ca sĩ, làm những công việc ồn ào náo nhiệt, song náo nhiệt ồn ào, liệu tôi có viết được văn không? Lại đọc tiểu phẩm của Trần Kế Nho, khi còn sống, ông Nho có lẽ cũng lắm chuỵện rắc rối, đã từng muốn đi ở ẩn, nhưng ông nói: “Ở ẩn, còng lưng cày cuốc nhiều, thì gân cốt mình yếu, không làm được là một; đi săn đi câu nhiều thì mình kiêng cấm giết loài vật, không làm được là hai; có thêm hai héc ta ruộng, tám trăm mẫu dâu, thì mình còm nhom, không làm được là ba; đeo nước đo dây nhiều thì thân này không chịu được đói khổ là bốn”. Tôi cũng giống Trần Kế Nho, việc có thể làm được cũng “chỉ có ăn cơm nhạt, ngồi viết sách vở ở chỗ yên lặng mà thôi”. Nhưng cơm nhạt hàng chục năm đã quen, viết sách cũng chỉ là vì sinh kế và niềm yêu thích; còn chỗ yên lặng thì đâu có được như thế! Ngẫm nghĩ, từ dạo viết văn đến bây giờ, cứ mấy năm lại bị một trận đòn, lúc nào cũng sẵn sàng chịu chửi mắng, cánh cửa của số phận thường xuyên bị gõ, linh hồn có bao giờ được thảnh thơi đâu! Còn cánh cửa nhà ở thì bị gõ liên tục như thế, thật là nghe từng tiếng giật mình thon thót. Con nhỏ ao ước, mong sao trăng sáng tròn lâu, luôn luôn như ban ngày, nhưng tôi ước ao vĩnh viễn là đêm tối, đã là đêm lại còn đòi mưa tuyết, để cánh cửa mãi mãi không bị gõ. Nhưng làm gì có chuyện ấy? Tôi còn phải sống, tôi còn có chí hướng cao đẹp, trên còn nuôi mẹ già, dưới phải dạy con thơ, bụi hồng càng sâu, e rằng cửa nhà tôi là mãi mãi bị ngừơi đời gõ cửa, cửa của tôi là số mạng bị người ta gõ đấy mà! Một ngày kia tôi nằm xuống, trên bia mộ có thể viết dòng chữ: Con người này cuối cùng đã bị gõ chết!