Ông Michel Houellebecq, nhà văn trẻ tuổi nổi tiếng nhất, thành công nhất, và có nhiều kẻ thù nhất của Pháp hiện nay, đã đoạt giải Impac Dublin Literary Award của Dublin City Library, với cuốn truyện Les particules élémentaires (1998) qua bản dịch tiếng Anh của Frank Wynne dưới tựa đề Atomised (2000). Chọn lựa bởi một ban giám khảo quốc tế, giải thưởng này có trị giá hiện kim lớn nhất thế giới (100 ngàn euros) dành riêng cho một tác phẩm. Giải thưởng đã do ông Michael Mulcany, thị trưởng thành phố Dublin trao tận tay Houellebecq vào tháng Sáu năm nay.
Michel Houellebecq được chọn trong một danh sách gồm các nhà văn Margaret Atwood (Canada), Peter Carey (Úc), Michael Collins (Ái-nhĩ-lan), Helen DeWitt (Anh), Carlos Fuentes (Mễ-tây-cơ) và Antoni Liberi (Ba-lan). Danh sách cho thấy nguyên tác và bản dịch đều được coi trọng bằng nhau.
Trừ tờ Le Monde, báo chí Pháp gần như hoàn im lặng về việc tặng giải thưởng này. Phần vì tinh thần ốc đảo, phần do giải thưởng được Mỹ tài trợ nên tất nhiên không đáng / không nên kể. Còn một lý do khác nữa mà cũng giản dị hơn, là có thể ngành truyền thông Pháp đã chán chê cái tên Houellebecq rồi, trong khi tên tuổi Houellebecq đang lên một cách thích đáng ở nước ngoài. ở Pháp, từ bốn năm nay, Houellebecq đã nổi danh như một nhà tiểu thuyết, một nhà thơ, một nhà tiểu luận, một ca sĩ pop, một nhà bình luận có quan điểm chính trị trái mùa hoặc đối chọi nhau và có một định nghĩa tùy tiện về từ “louche” (ám muội). Ông cũng là một kẻ thích tự quảng cáo. Bạn đọc có thể vào website http://www.houellebecq.info để biết thêm về con người và nhà văn 44 tuổi này.
Les particules élémentaires đã được dịch sang 25 ngoại ngữ (bên Mỹ dưới cái tựa The Elementary Particles, chắc cũng bản dịch F. Wynne), là một công kích thế hệ hậu-híppi, đầy những lời chua ngoa về nhiều vấn đề, từ nhân chủng học đến các tờ báo phụ nữ, kể lại câu chuyện của Michel và Bruno, hai anh em khoảng bốn mươi tuổi cùng mẹ khác cha, tính tình hoàn toàn khác nhau. Họ có một đời sống tình dục bất thường. Bruno trác táng. Michel kiêng cữ. Một đoạn, trong đó Michel nói anh ta “nghe cảm khoái” mỗi khi hay tin một người Palestine bị bắn chết ở Gaza Strip, đã khiến công chúng phẫn nộ. Thoạt tiên Houellebecq tìm cách xoa dịu dư luận và bảo đấy chỉ là quan điểm của một nhân vật hư cấu. Nhưng sau đó, và chỉ vài hôm trước biến cố ở New York, trong cuộc phỏng vấn dành cho một đặc san văn, Houellebecq đã tưới thêm dầu khi ông nói Hồi giáo là một tôn giáo “nguy hiểm” và “đần độn nhất”. Nhiều nhà lãnh tụ Hồi giáo ở Pháp đã tuyên bố Michel Houellebecq phải bị xét xử về tội khuyến khích kỳ thị.
Cuốn truyện đầu tay của Houellebecq, Extension du domaine de la lutte (1994), cũng rất hay, gợi nhớ đến Người xa lạ, và đã được quay phim (đạo diễn Philippe Harel, Pháp 1999). Bản tiếng Anh mang tựa đề Whatever (1999) do Paul Hammond chuyển ngữ. Năm ngoái, cuốn Plateforme (2001), tiểu thuyết thứ ba của Houellebecq, lại đứng đầu danh sách bán chạy nhất tại Pháp. Houellebecq có cho ra mắt một tập thơ La poursuite du bonheur (1997) và hai tập tiểu luận: Rester vivant et autres textes (1997) và H. P. Lovecraft (1991) tiểu luận nổi tiếng về nhà văn Mỹ chuyên viết truyện huyền hoặc. Houellebecq từng giữ một chức vụ nhỏ trong ngành điện tử tại Quốc hội Pháp. Ngoài ra ông cũng có bày tỏ cảm tình riêng đối với chính phủ Vichy, một chính phủ Pháp thân Phát-xít trong Thế chiến 2. ở Pháp, Houellebecq đoạt hai giải văn học Grand prix national des lettres và Prix novembre. Plateforme đoạt giải Prix Ciné Carte Noire trong tháng Tư năm nay, vì nó rất “ăn phim”. Ðạo diễn Philippe Harel đang chuẩn bị đưa lên màn bạc. Ðã có bản dịch tiếng Nhật (Kadokawa Shoten) và Triều Tiên (Munkakdongne).
Trí thức Pháp tởm sự thành công của Houellebecq nên chưa trao cho giải thưởng lớn nào. Như đại đa số trí thức Pháp, Houellebecq cũng nghĩ văn minh Tây phương suy đồi vô phương cứu chữa. Nhưng khác với họ, ông quy lỗi cho chủ nghĩa tự do xả láng (libertarianism) và chủ nghĩa nữ quyền (feminism) của hai thập niên 60-70, và các chủ nghĩa tự do (liberalism), tư bản (capitalism), và vật chất chủ nghĩa (materialism) của thập niên 80-90. Với một bút pháp châm biếm từ một ngòi bút sắc bén, và một bức chân dung tàn nhẫn, phơi bày một xã hội thích răn dạy luân lý nhưng đã lạc lối trên tấm bản đồ đạo đức, truyện của Houellebecq có thể so sánh với truyện của Sartre, một nhà văn mà Houellebecq đã nói huỵch toẹt là ông không ưa. Ông cũng không thích nhà thơ kiêm nhà viết kịch bản phim người Pháp được cả nước Pháp và cả thế giới yêu quý, thi sĩ Jacques Prévert. Ông hạ bệ Prévert trong một bài luận văn ngắn hai trang dưới tựa đề: Jacques Prévert là thằng ngốc, bằng một cái nhìn soi sáng với những lập luận vững vàng.
Bản tiếng Anh của Plateforme dự trù ra mắt vào tháng 9 năm nay, khớp với thời gian tòa án Pháp sẽ xét xưœ Houellebecq về những lời tuyên bố kích thích sự kỳ thị, không phải trong tác phẩm, mà trong phỏng vấn nêu trên. Từ mấy năm nay Houellebecq sống tại Bantry Bay trên đảo Bere, một đảo nhỏ gần bờ biển tây nam Ái-nhĩ-lan với gia đình và chú chó corgi (giống chó của vùng Welsh được Nữ hoàng Anh ưu ái). Ông nói West Cork là nơi lý tưởng để viết, vì nó “yên lặng” và vắng các “hội quán đổi vợ” có thể khiến ông sao lãng công chuyện.

Tuy nhiên, ta cũng không nên quan trọng hóa thái quá các lời tuyên bố của Houellebecq, mà nên coi các quan điểm chính trị của ông, trong truyện hay ngoài đời, đều không nghiêm túc. Hoặc chỉ với mục đích gây chú ý. Ta cũng có thể so sánh Houellebecq với truyện của D.H. Lawrence. Lawrence người đã tuyên bố: “Ðừng tin vào tác giả. Hãy tin vào câu chuyện.” Theo lời nhà văn Anh Julian Barnes, Atomised là “một cuốn tiểu thuyết tìm săn những con thú lớn trong khi các cuốn truyện [của các tác giả] khác chỉ săn thỏ”.