14. 10 2004 – 15. 10. 2004 – Tranh cãi về thành tích quân vụ tại Việt Nam của thượng nghị sĩ John Kerry, người Mỹ mới chỉ nghe tiếng nói của Kerry, của những người lính trong đội giang tốc đỉnh do ông chỉ huy, và của những cựu chiến binh giang tốc đỉnh khác nêu nghi vấn về báo cáo chính thức liên quan đến vụ đụng độ xảy ra hồi năm 1969 nhờ đó Kerry được tưởng thưởng huy chương Sao Bạc. Nhưng có một nhóm mà người Mỹ chưa được nghe tiếng nói của họ: đó là những người Việt có mặt ở đó trong ngày vụ việc xảy ra.

Theo bản tuyên dương của quân đội thì Kerry được huy chương là do hành động trong một cuộc đụng độ gay go vào ngày 28 tháng Hai, 1969, khi ông bắn gục một chiến binh Việt Cộng có mang súng phóng hỏa tiễn. Những thành viên của nhóm Swift Boat Veterans for Truth (Cựu Chiến Binh Giang Tốc Ðỉnh Vì Sự Thật) thì cho rằng người lính Việt Cộng chỉ là một đứa trẻ vị thành niên đơn độc, không thuộc một lực lượng đông, đã bị thương và bị Kerry bắn hạ khi đang chạy trốn.

Nightline đã đến Việt Nam, tìm một số nhân chứng là những người chưa bao giờ lên tiếng, những người không có động cơ cá nhân nào để ủng hộ hay đả kích Kerry. Thực ra chỉ có một người trong số đó biết Kerry là ai. Các nhân chứng, tất cả đều là người Việt, ngày nay vẫn sống trong những ngôi làng cũ, nơi cuộc giao tranh đã diễn ra hơn 35 năm trước. Một người thực hiện chương trình Nightline đã đến thăm và ghi lại chuyện kể của họ về ngày hôm đó. Những lời kể được dịch lại bởi một nhóm thông dịch của đài truyền hình ABC.

Một ngôi làng không thay đổi



Ðời sống dọc sông Bảy Háp ở miền nam Việt Nam chỉ thay đổi rất ít trong những năm đã qua. ^[1] Hai bên sông là những ngôi làng nhỏ và những chòi lá biệt lập chỉ có thể đến được bằng thuyền. Chúng được bao quanh bởi bùn lầy, cách chia bởi những con kênh quanh co và ẩn náu sau những tường cây cối dày đặc.

Những con kênh dẫn vào làng Tran Thoi, mà tọa độ của nó có thể tìm thấy dễ dàng trong bản báo cáo hậu chiến sự của quân đội Mỹ về trận đụng độ năm 1969. Chính phủ Việt Nam lúc đầu từ chối yêu cầu của Nightline xin đến thăm làng với lý do là họ không muốn, bằng một cách nào đó, gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử tổng thống Mỹ. Sau khi Nightline giải thích về chủ đích muốn tìm hiểu xem người Việt còn nhớ và nghĩ gì về chuyện đã xảy ra, thì yêu cầu được chấp thuận.

Ngày 28 tháng Hai năm 1969, một đoàn gồm 3 giang tốc đỉnh của Mỹ tiến vào làng Tran Thoi ở ven sông dưới sự chỉ huy của trung úy John Kerry. Theo như báo cáo công trạng của Kerry thì những chiến thuyền: “bị tấn công dữ dội bằng vũ khí tự động và vũ khí nhỏ từ một lực lượng địch ẩn náu cách đó chưa đến 50 bộ (khoảng 15 mét). Không ngần ngại, trung úy [nhiệm chức] Kerry ra lệnh cho tàu của ông tấn công.”

Những giang tốc đỉnh, đang chuyên chở một toán lính Nam Việt Nam, đồng minh của Hoa Kỳ, lọt vào ổ phục kích và đã táp vào bờ. Theo báo cáo hậu chiến sự, những người lính Nam Việt Nam ào lên bờ, áp đảo được những phiến quân địa phương.

Tiếp tục giao chiến



Cuộc đụng độ ác liệt tại Tran Thoi chỉ là khởi đầu của một ngày đã trở nên trọng điểm trong tiểu sử cuộc đời Kerry. Chiến thuyền của Kerry, mang số PCF 94, và một tàu khác tiếp tục ngược dòng sông tiến vào sâu hơn. Toán phóng viên của ABC cũng đã theo giang lộ này để đến nơi mà cuộc đụng độ thứ nhì có tử vong xảy ra trong cùng ngày.

Theo báo cáo chính thức của Hải Quân, sau trận phục kích đầu, tàu của Kerry, và một tàu khác tiếp tục ngược sông đến một khu vực được biết đã có tiếng súng nổ.

Ngược dòng sông khoảng chưa đầy một cây số thì đến Nha Vi, một ngôi làng nhỏ. Vo Van Tam, bây giờ 54 tuổi, từng là một sĩ quan Việt Cộng tại địa phương trong thời chiến tranh. Theo ông, khu vực này là ổ của những hoạt động du kích. Họ mới được bổ sung một đơn vị 12 người, có trang bị súng nhỏ và một súng phóng hỏa tiễn B-40. Ông nói đơn vị bổ sung được gửi đến từ bộ chỉ huy tỉnh để đặc biệt nhắm vào những giang tốc đỉnh.

Theo ông Vo, đã có ít nhất 20 chiến binh Việt Cộng tại Nha Vi trong ngày đó. “Có 12 cán bộ từ tỉnh và 8 từ huyện” ông nói.

Vợ ông, Vo Thi Vi, 54 tuổi, nói rằng ngày 28 tháng Hai năm 1969 là một ngày dân làng Nha Vi không bao giờ quên. “Mọi thứ bị tiêu hủy,” bà nói. “Chẳng còn căn nhà nào. Họ san bằng mọi thứ. Không còn chiếc lá nào. Bắn nhau rất là ác liệt.”

Theo báo cáo công trạng để Kerry được Sao Bạc thì khi những chiến thuyền tiến vào làng, “một trái B-40 nổ gần tàu PCF 94” – là tàu của Kerry. “Chính đương sự dẫn một toán đổ bộ lên bờ đuổi địch,” bản báo cáo viết, trước khi khen ngợi hành động “anh dũng phi thường và lòng can đảm cá nhân” trong việc “tấn công một lực lượng với số quân cao hơn và giáp mặt với hỏa lực dữ dội.”

Nhưng những sự việc đó bị phản bác bởi một cựu chiến binh giang tốc đỉnh là John O’Neill, tác giả cuốn Unfit for Command (Không đủ khả năng chỉ huy) là người đã khẳng định trong tác phẩm của ông là những lời tường trình đó “đơn giản là sai. Ðã có ít hay không có súng nổ.”

Những chuyện kể khác nhau



Dân làng nói họ đã thấy như sau:

“Súng nổ ở chỗ này. Súng nổ ở đàng kia. Súng nổ từ phía tàu,” Vo Thi Vi nói với Nightline.

Bà chỉ ở cách chỗ giang thuyền quay đầu và tiến vào bờ chừng đôi trăm thước Anh (khoảng 180 mét), bà nói thêm là tàu đã bắn xối xả khi tiến vào bờ.

“Tôi chạy,” bà nhớ lại, “Chạy lẹ…. và thấy Mỹ đến từ phía dưới kia, la lớn ‘tấn công, tấn công!’ Chúng tôi chạy.”

Chồng bà, ông Tam, nói người bắn hỏa tiễn B-40 đã bị trúng đạn trong lúc súng nổ liên thanh. Ông nói: “Nó chạy chừng 18 mét trước khi chết, té xuống chết.”

Người đàn ông đó bị bắn chết vì đạn của Kerry hay đạn từ giang tốc đỉnh? Trong cơn hừng hực của chiến trận, Tam nói, ông không biết chính xác người thanh niên với súng phóng hỏa tiễn đã chết như thế nào. Nhưng ông biết tên anh ta – Ba Thanh. Anh ta là một trong 12 cán bộ bổ sung từ bộ chỉ huy tỉnh gửi xuống xã, và sau khi anh ta chết, súng vẫn tiếp tục nổ, theo lời Tam.

“Khi súng bắt đầu nổ, Ba Thanh chết,” Tam nói. “Rồi tôi chỉ huy những đồng chí của Ba Thanh, toàn đơn vị, chống trả lại. Chúng tôi chạy vòng ra sau và đánh Mỹ từ phiá sau lưng. Chúng tôi phối hợp với cán bộ thành để bắn vào tàu Mỹ.”

Theo báo cáo hậu chiến sự, sau khi tàu táp vào bờ, Kerry “đuổi theo Việt Cộng vào sâu trong bờ, sau mái tranh, bắn khi họ đang đào thoát, tịch thu khẩu B-40 với đạn còn trong ổ.”

Không một người dân làng nào có thể nói chắc chắn là họ đã trong thấy một người lính Mỹ đuổi theo một người đàn ông ôm súng B-40 vào trong bụi rồi bắn chết người ấy. Có vẻ không ai nhớ điều này. Nhưng họ không quên Ba Thanh, một người mà những kẻ đả kích Kerry cho là “một Việt Cộng trẻ, lẻ loi, mặc khố, bị thương, đang chạy trốn.” (Ðó là cách mô tả trong Unfit for Command của cựu chiến binh giang tốc đỉnh John O’Neill.)

“Không, không đúng,” Nguyễn Thi Tuoi, 77 tuổi, nói với ABC. “Anh ấy mặc bộ bà ba đen. Khỏe mạnh. To lớn và khỏe. Khoảng 26, hay 27 tuổi.”

Tuoi nói, bà cũng không thấy Ba Thanh bị bắn, nhưng bà và chồng bà nói họ là những người đầu tiên tìm thấy xác anh ta. Họ nói họ tìm thấy xác ở một khoảng xa hầm trú của anh, mặc dù bà không thể xác nhận là Kerry – hay một ai khác – đã rượt theo anh vào trong bụi rậm.

Chồng bà, Nguyễn Văn Ty, tuổi chừng bát thập, nhớ lại chuyện Ba Thanh chết có hơi khác.

“Tôi không thấy gì bởi vì tôi đang trốn đạn bom,” ông nói. “Thật là rất ác liệt, súng bắn khắp nơi, lá bị xẻ ra từng mảnh. Tôi sợ không dám ở đàng kia. Tôi trốn. Rồi khi mọi chuyện qua, tôi thấy Ba Thanh đã chết. Có thể đã bị bắn trúng ngực khi đứng lên.”

Ông cũng nói, những giang tốc đỉnh bị lính Việt Cộng từ trên bờ tấn công. “Chúng tôi cố bắn vào tàu”, ông nói, “Nhưng chúng tôi không bắn trúng được cái gì cả.”

Báo cáo công trạng ghi Kerry: “đã khám phá ra một khu vực dừng quân và tiếp liệu của địch và tiêu hủy,” nhưng theo dân làng thì lính Mỹ đã đánh trật chỗ tiếp liệu quân đội. Thật ra, Vo Thi Vi nói rằng, chỉ ít tuần sau vụ tấn công, cán bộ Việt Cộng đã xâm nhập vào một căn cứ Mỹ và lấy được vũ khí, đạn dược. Những vũ khí đó giữ lại ở Nha Vi trong những năm sau, bà nói, chôn giấu trong vườn sau nhà bà.

Trở lại Tran Thoi, cư dân Nguyen Van Khoai kể rằng khoảng 6 tháng truớc có một người Mỹ đến thăm, giới thiệu ông ta là một cựu chiến binh giang thuyền và nói một chiến binh giang thuyền người Mỹ khác đang tranh cử tổng thống Hoa Kỳ. Nguyen nói người đàn ông đó đi cùng với một người quay phim.

“Họ nói ông ta (tức John Kerry) đã chẳng làm gì để đáng được huy chương,” Nguyen nói thế. “Một hôm khác, họ đến hỏi tôi nhiều câu hỏi, tôi trả lời việc công nhận huy chương là tùy ở Hoa Kỳ.”

Ông nói, sau khi gặp họ, cựu chiến binh giang thuyền và người quay phim trở ra và xuống sông. Nightline đã không thể xác minh được những người Mỹ đó là ai.

Một vấn đề trong cuộc vận động nổi lên



Những tấm huy chương là điều khó có thể bị tấn công nhất trong hồ sơ của Kerry. Nhưng rồi xuất hiện những quảng cáo vận động tranh cử từ nhóm Swift Boat Veterans for Truth. “Ông ấy đang nói láo về thành tích,” Ensign Al French đã phát biểu trong một quảng cáo.

Hầu hết những tố cáo trong các quảng cáo đều có tính chung chung: “Bạn không thể dựa được vào John Kerry trong cơn hoạn nạn,” là lời trung úy nhiệm chức Larry Thurlow. “John Kerry không phải là anh hùng chiến tranh,” trung úy Bob Elder nói. Một số tố giác khác nhắc đến những lời điều trần chống chiến tranh của Kerry tại Quốc Hội.

John O’Neill, người sĩ quan đã thay thế Kerry để chỉ huy giang tốc đỉnh sau khi Kerry rời Việt Nam, nêu lên một số câu hỏi cụ thể về sự kiện nhờ đó Kerry nhận được tấm huy chương quý giá nhất, Sao Bạc.

“Trong vụ việc Sao Bạc, phần tuyên dương Kerry phản ánh rằng ông đã đương đầu với một lực lượng địch đông hơn, trong một vụ giao tranh ác liệt,” O’Neill nói với phóng viên ABC trong một phỏng vấn hồi tháng Tám 2004. “Nhưng sự thực rõ ràng là chỉ có mỗi một đứa trẻ bắn một trái hỏa tiễn, rồi John Kerry với chiến thuyền xuất hiện, có cùng với một số lính hay không thì tùy theo bạn hỏi ai, ngồi phịch xuống trước mặt đứa bé. Thằng nhỏ đã bị thương ở chân do đạn súng máy, và khi nó chạy trốn, John Kerry nhảy khỏi tàu và bắn vào sau lưng nó.”

© 2004 talawas