Sau khi An ninh thế giới cuối tháng (ANTGCT) số 23 phát hành, trong đó có bài phỏng vấn nhà thơ Trần Mạnh Hảo, anh đã tuyên bố: “Phương pháp luận của tôi là vô luận”, các giáo sư đầu ngành ngữ văn liên tục gọi điện đến tòa soạn đề nghị trả lời lại một số vấn đề mà các ông cho rằng nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã vu vạ họ. Cuối cùng, giáo sư Trần Ðình Sử (GSTĐS), trưởng tiểu ban soạn thảo chương trình Ngữ văn, tổng chủ biên sách giáo khoa mới, tác giả của hàng chục cuốn phê bình, tiểu luận, thầy dạy của nhiều tiến sĩ và phó giáo sư, đã trịnh trọng đến tòa soạn và trò truyện với ANTGCT.

“Tôi chỉ là một kẻ thừa hành”



ANTGCT: Thưa giáo sư, ông là một trong những nhân vật quan trọng của cải cách giáo dục nhiều năm nay. Thực tế, nhiều người chưa biết rõ tinh thần cơ bản của cải cách giáo dục là gì: Một mỹ học mới, một tư tưởng mới, một tinh thần mới hay một đức hạnh mới? Hay là một công trình bắt buộc Bộ Giáo dục & Ðào tạo phải làm cho có, hay là thay một bài thơ trung bình này bằng một bài thơ trung bình khác?



GSTÐS: Câu hỏi của anh rất hay, rất đúng. Năm 1986 chúng ta bắt đầu đổi mới tư tưởng, thì các hiện tượng văn học cũ bắt đầu được đánh giá lại. Năm 1989 nhiệm vụ là phải loại bỏ những bài văn mà nội dung và nghệ thuật tầm tầm. Thứ hai là những bài văn chính trị quá khô khan cũng loại ra. Ðưa vào những áng văn đích thực của dân tộc từ cổ điển cho đến thế kỷ XX. Cho nên chương trình cải cách giáo dục lần thứ năm 1989, cho đến năm 1992 là đưa vào chương trình những áng văn hay. Tư tưởng chính là nâng cao chất lượng thẩm mỹ của chương trình sách giáo khoa, để tăng cường giáo dục thẩm mỹ cho các em. Tất nhiên, nó cũng có cái phiến diện. Phiến diện là văn chương chỉ có văn chương thôi, không phải văn chương thì loại ra. Nhưng người ta hiểu khái niệm văn chương rất hẹp. Nhược điểm thứ hai của chương trình là trước đây chúng ta làm văn toàn diện, bây giờ chỉ làm văn nghị luận, văn học chỉ bàn về thơ, bình giảng chỗ này, chỗ nọ, câu này, câu nọ…Cái đấy lại là một nhược điểm nữa. Bởi vì học sinh tố nghiệp ra trường phải đối diện hàng loạt với vấn đề đời sống, chứ đâu chỉ có văn học.

ANTGCT: Và trong tất cả các nhược điểm ấy, mặc dù ông đã mười mấy năm tham gia, ông cảm thấy mình không hề dính dáng, đấy là do lỗi của những người khác, khâu khác trong việc thiết lập những chương trình cải cách?



GSTÐS: Khi người ta lập chương trình đó, thì tôi học ở Liên Xô. Năm 1990 tôi về thì mọi việc đã xong rồi. Người ta viết xong quyển lớp 10 thì tôi bắt đầu viết vào quyển 11. Khi lớp 10 đã xong thì lớp 11 phải chạy theo cái quỹ đạo của nó. Bởi mình không thể làm khác được.

ANTGCT: Tức là mình chỉ có quyền thừa hành thôi?



GSTÐS: Ðúng rồi, mình chỉ có quyền thừa hành thôi.

ANTGCT: Không có quyền nói lại, ngay cả học hàm cao chẳng hạn như giáo sư, tiễn sĩ cũng không có quyền nói lại?



GSTÐS: Không phải. Bởi vì công việc của Bộ như một cái guồng máy, khi nó khởi động rồi mà mình chỉ là một mắt xích trong ấy, thế thì mình phải chạy theo.

ANTGCT: Và nó có thể nghiền nát bất cứ ý tưởng mới nào nếu không thích hợp với nó?



GSTÐS: Vâng, anh nói cực kỳ chính xác. Sau đấy, tôi đã nhiều lần viết trên Báo Giáo dục & Thời đại và các báo khác. Tôi nói không thể chấp nhận chương trình làm văn như thế. Bởi vì việc làm văn như thế khác nào bắt các em quay mặt vào văn học, quay lưng lại với đời sống. Nhưng mà không ai nghe.

ANTGCT: Và cuối cùng giáo sư đành phải làm theo thế?



GSTÐS: Thì tôi làm theo thôi. Nhưng hiện nay thì đang thay đổi.

“Chúng ta phải thoát khỏi…hạng cuối”



ANTGCT: Với cách làm như vậy thì nền giáo dục của chúng ta, theo giáo sư, đang nằm ở vị trí nào?



GSTÐS: Nền giáo dục của ta không được thế giới công nhận, bằng phổ thông của chúng ta không ai thừa nhận hết. Ðại học chúng ta không ai khen cả. Chúng ta chỉ là hạng cuối, chúng ta không có một trường đại học nào được quốc tế công nhận là đủ tiêu chuẩn. Ngay ở Ðông Nam Á, chúng ta cũng đang ở hạng cuối và càng ngày càng tụt hậu.

ANTGCT: Ðó là ngành giáo dục sai lầm hay do khả năng của các thành viên trong nhóm?



GSTÐS: Trả lời câu này, tôi phải đụng đến rất nhiều vấn đề. Riêng tôi thì tôi thấy rất ít người quan tâm đến việc nâng cao trình độ đại học, phổ thông của ta cho ngang tầm thế giới.

ANTGCT: Kể cả những nhà lãnh đạo đầu ngành giáo dục hiện nay?



GSTÐS: Tôi cảm thấy họ làm theo các dự án, theo một cách máy móc nào đó. Phải có một đội ngũ đầy lòng nhiệt huyết, hoài bão, chỉ có họ mới nghĩ được điều đó.

ANTGCT: Có tinh thần phụng sự, coi giáo dục là sự nghiệp nghiêm túc chứ không phải là nghề kiếm cơm?



GSTÐS: Không chỉ là nghề kiếm cơm đời mình, mà đồng thời còn có tinh thần yêu nước, tức là phải hiểu được giáo dục các nước như thế nào; ta thua kém như thế nào, ta phải nâng lên thế nào. Tôi nói thật thế này, các vị đi nước ngoài rất nhiều, đi liên tục nhưng mà đi chơi thôi. Họ đi về, tôi hỏi khoa học thế nào? Không biết. Tổ bộ môn thế nào? Không biết. Sách giáo khoa phổ thông họ dạy thế nào? Không biết. Họ đi như cán bộ lâu năm, nhân có một chuyến đi công tác cho đồng chí đi một chuyến. Như là đền đáp cái khó nhọc của đồng chí đối với ngành. Còn người thực sự quan tâm đến giáo dục thì không bao giờ được đi.

ANTGCT:Theo ông thì sự khác biệt quan trọng nhất giữa nền giáo dục của một số nước và nền giáo dục của chúng ta là gì? Ông có xác định được không?



GSTÐS: Tôi biết nhưng tôi nói nhiều khi…Anh phải tắt máy đi…

ANTGCT: Tức là không có ai vì nền giáo dục như giáo sư, đúng không ạ?



GSTÐS: Tôi không dám nói như thế. Nhưng tôi nói như thế này: Ðúng là người tâm huyết muốn đem hết sức mình cho nền giáo dục với tất cả lòng yêu nước hiện không nhiều. Tôi có đề nghị thay đổi một số điểm bất hợp lý. Việc đó liên quan đến thi cử. Một số đồng chí ở Bộ đọc bài báo của tôi rất hoan nghênh và cho rằng ý kiến của tôi là rất hay Nhưng các ông ấy nói: Chúng em chỉ cất vào cặp thôi. Bởi vì cấp trên bận nhiều việc lắm.

ANTGCT: Các nước ngoài như những nước láng giềng của chúng ta cũng đã từng vấp phải những vần đề như chúng ta mà một số nước họ vẫn tiến nhanh được. Theo ông lý do vì sao họ tiến nhanh được mà ta lại ì ạch như thế?



GSTÐS: Cái đó tôi chưa nghiên cứu sâu nhưng tôi nghĩ rõ ràng họ có các nhà lãnh đạo giáo dục tầm cỡ. Tôi nói điều này chắc chắn làm mất lòng đồng chí lãnh đạo Bộ Giáo dục & Ðào tạo. Xin nói với các đồng chí là mỗi đồng chí giữ chức vụ 5 năm, hai nhiệm kỳ là 10 năm. Một thế kỷ cũng được 10 lần 10 năm như thế thôi.

“Hầu hết các nhà phê bình chúng ta đều ngại…va chạm”



ANTGCT: Xem ra vai trò chủ đạo trong lĩnh vực giáo dục của nước ta phần lớn không phải những nhà chuyên môn có tâm huyết và cái thực trạng này có thể liên tưởng đến lĩnh vực phê bình văn học. Chúng ta có rất nhiều giáo sư, tiến sĩ về văn học, rất nhiều nhà phê bình chuyên nghiệp, nhưng người khuấy cái “ao” phê bình văn học là một người hoàn tòan không phải nhà phê bình chuyên nghiệp mà khuấy tất xôm trò và thu hút được rất nhiều người. Vậy ông có thể lý giải gì về điều này?



GSTÐS: Phê bình của chúng ta cũng có phát triển, lý luận chúng ta cũng có vận động, đổi mới. Chứng cớ là những khái niệm là trụ cột một thời, bây giờ loại bỏ dần. Những khái niệm mới được đưa vào rồi được sử dụng một cách công khai. Thế là lý luận của chúng ta tuy không tuyên bố nhưng đã thừa nhận rồi.

ANTGCT: Ông vẫn chưa trả lời tại sao các nhà phê bình văn học của chúng ta lãng phí thời gian qua để cho nhà thơ Trần Mạnh Hảo lại có thể khuấy động một cách tung toé cái “ao” phê bình như vậy, mặc dù đã là ao thì càng khuấy nó càng đục mà phải thay nước cơ. Vậy lý do ở đâu?



GSTÐS: Tôi cho rằng các nhà phê bình Việt Nam có một nhược điểm là ngại va chạm. Tất cả các nhà phê bình Việt Nam đều thế.

ANTGCT: Tất cả, không trừ một ai?



GSTÐS: Hầu hết đều rất ngại va chạm. Ðó chính là chỗ yếu để cho người ta muốn diệt chúng ta, họ cứ đánh từng nhóm một, từng nhóm một. Khi thấy đánh nhóm này thì các nhóm khác không thấy có tên mình liền ngồi yên.

ANTGCT: Một trong những đặc tính của nghề phê bình là có tính chiến đấu rất cao mà lại ngại va chạm. Vì vậy phải chăng theo ý ông các nhà phê bình của chúng ta đã chọn sai nghề nên để cho một nhà thơ làm cái việc ấy?



GSTÐS: Tôi đã va chạm rất nhiều. Ví dụ tôi chống lại bàn tròn ở Cửa Việt. Tôi khẳng định cái hướng đổi mới của anh Trà. Nhưng tôi phản đối lối lập luận vu vơ của anh Trà. Tôi còn tham gia nhiều vụ tranh luận và tôi cũng không ngán. Nhưng Trần Mạnh Hảo là trường hợp đặc biệt, cách phê bình của anh ấy là phê bình đao to búa lớn, không thật thà.

ANTGCT: Nhưng những điều anh Trần Mạnh Hảo nói ra cái lỗi lầm cụ thể đúng hay sai, hay là có chỗ đúng, có chỗ sai, hay là đúng hết, hay là sai hết?



GSTÐS: Theo tôi phần lớn là không đúng.

ANTGCT: Phần nhỏ thì đúng?



GSTÐS: Vâng, nghĩa là anh chỉ có phát hiện vài chỗ nhỏ…

ANTGCT: Trong sách giáo khoa nói câu “Bởi chưng hay ghét cũng là hay thương” thơ của Xuân Diệu đúng không?



GSTÐS: Sách ấy in năm 2000 thì một lần duy nhất làm sai. Chúng tôi có hai sách: một là sách học sinh, tức là sách giáo khoa trung học, đồng thời một sách cẩm nang để giáo viên dạy. Sách giáo viên hoàn toàn đúng.

ANTGCT: Không hiểu tại sao biên tập viên sai mà vẫn không…



GSTÐS: Không, sai một lần duy nhất, năm sau sửa ngay hoàn toàn.

ANTGCT: Sau khi có bài anh Hảo viết, hay là tự biết?



GSTÐS: Tự biết. Và anh Hảo làm cái việc ấy chính là chỗ không đàng hoàng tí nào. Sau đó, anh Hảo lại kêu lên rằng cả chục năm không sửa. Anh chỉ đúng một chỗ thôi, cái chỗ giải thích từ “Chiên cầu”,… chỗ đấy anh Hảo đúng. Phần còn lại là anh Hảo sai.

ANTGCT: Sách đó là ông biên soạn, hay ai biên soạn?



GSTÐS: Ông Nguyễn Ðình Chú. Ông ấy là một chuyên gia văn học cận đại. Ông ấy dạy đến nay là 46 năm, dạy về văn học cận đại. Ông ấy không thể nhầm chỗ ấy được.

ANTGCT: Có thể có tai nạn nhưng không nên bi kịch hóa, tuyệt đối hóa những tai nạn để biến nó thành hiện tượng…



GSTÐS: Có điều đáng buồn là thế này, sau khi bài của anh Hảo in trên một tờ báo thì thạc sĩ Vũ Tiến Kỳ trao đổi lại. Bài viết rất hay nhưng không được đăng ở đâu cả. Anh ấy gửi cho Giáo dục & Thời đại, báo ấy cũng không đăng. Cuối cùng, in ở tạp chí Phố Hiến, và sau đăng lại ở Ðất tổ Hùng Vương. Ðó là điều mà tôi cho là khó hiểu. Tại sao những bài của anh Hảo thì được đăng công khai, đăng đi đăng lại nhiều lần (vừa rồi anh lại đăng ở Người đại biểu nhân dân của Quốc hội nữa) nhưng bài trao đổi lại với anh Hảo thì không được đăng?

ANTGCT: Phải chăng Trần Mạnh Hảo đã dò đúng cái mạch là sự bất bình của xã hội đối với thực trạng giáo dục. Chính vì thế nên bất kỳ ai, hay anh Hảo nếu viết một cách hấp dẫn, phê phán ngành giáo dục đều được người ta chấp nhận?



GSTÐS: Tôi nghĩ anh Hảo viết rất khéo, nếu tôi đọc, tôi cũng bị lôi cuốn chứ không phải đại đa số người đọc nói chung. Cho nên ở đây cần phải có tiếng nói của những chuyên gia chứ không thể nào dùng cái lý của anh Hảo.

ANTGCT: Tại sao cái lý của các giáo sư lại không thuyết phục được dân chúng bình thường?



GSTÐS: Không, nó đã được đăng đâu. Ðược đăng ở Phố Hiến, được đăng ở Ðất tổ Hùng Vương, không được mấy người đọc vì số lượng báo ít quá.

ANTGCT: Ông giải thích thế nào nếu hiện tượng này là hiện tượng một phía chỉ có anh Hảo thôi, mà từ lâu rồi. Thậm chí những cuốn sách viết về những bài cần bàn lại của anh Hảo để cho những người đọc còn chưa hiểu có thể hiểu được mà cũng bị cản trở. Thế thì giữa một bên báo chí chỉ đăng của anh Hảo và một bên không đăng gì cả, hay nói chính xác là đăng quá ít bài trao đổi lại. Có người nói do có thể báo chí không thích các giáo sư, có người nói rằng vì bạn đọc chúng ta thích nghe cho sướng tai. Vậy ông quan niệm thế nào?



GSTÐS: Dân mình đi ngoài đường có một vụ đụng xe chẳng hạn, xúm đông xúm đỏ lại xem, cho nên những vụ càng đánh nhau ác liệt thì người ta càng thích xem. Vậy nó tác động đến báo chí. Báo chí làm như thế thì hấp dẫn. Còn bây giờ một người nói lại, trình bày một cách khoa học sẽ không hấp dẫn nên người ta không đăng. Có thể là như thế. Tôi nghĩ còn một lý do nữa, tôi rất muốn nói to cái điều này lên với Trung ương Ðảng, với Chính phủ, với Quốc hội rằng phải tạo một không gian rộng rãi và công bằng cho sự trao đổi.

g

ANTGCT: Chúng tôi lại nghĩ rằng Ðảng, Chính phủ, Quốc hội có bao giờ không cho mở rộng sự tranh luận trên báo chí của các nhà lý luận phê bình đâu. Có người cho rằng, việc in bài không công bằng như ông nói của báo chí và việc một số người không lên tiếng về Trần Mạnh Hảo để Trần Mạnh Hảo tung hoành rất ghê gớm, là vì giống như làng Vũ Ðại, cả làng sợ Chí Phèo chứ không sợ giáo Thứ, để nói về trường hợp anh Hảo. Theo ông, ông nghĩ thế nào?



GSTÐS: Tôi nghĩ thứ nhất là không phải cả làng Vũ Ðại chỉ sợ Chí Phèo mà không sợ giáo Thứ. Bởi vì có một chứng cớ là có cả một quyển sách gồm nhiều bài viết rất khoa học về cái kiểu phê bình của Trần Mạnh Hảo. Thứ hai là những bài trả lời lại anh Hảo có rất nhiều nhưng bị tòa soạn vứt đi.

ANTGCT: Vậy các tòa soạn thấy anh Hảo đúng hay sợ anh Hảo?



GSTÐS: Tôi cho rằng có báo vứt đi là do thị trường của họ. Có báo không dám đăng là vì sợ.

ANTGCT: Sợ gì?



GSTÐS: Sợ doạ dẫm. Anh Hảo có thể doạ.

ANTGCT: Cái dọa mà ông nói, theo nhiều người hiểu, có những người sợ ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân của mình mà không dám in những bài phê bình laị Trần Mạnh Hảo.



GSTÐS: Cái đó làm tôi chán. Thậm chí với Báo Giáo dục & Thời đại của ngành tôi, mà chúng tôi phải lên nói với ông Nguyễn Khoa Ðiềm để ông Ðiềm chỉ thị xuống, bấy giờ mới in.

“Anh Hảo là một người phê bình lừa dối”



ANTGCT: Trần Mạnh Hảo đã tuyên bố: Phương pháp luận của anh ấy là vô luận. Mọi người đều cho rằng đã nói đến như thế thì không nên tranh luận làm gì. Nhưng chúng tôi muốn biết ý kiến cá nhân giáo sư: anh Hảo phê bình giáo sư xuất phát từ đâu?



GSTÐS: Tôi không có quan hệ gì, mâu thuẫn gì với anh Hảo. Xuất phát từ cái gì thì tôi cũng không hiểu được.

ANTGCT: Phải chăng là do sự vội vã trong việc biên soạn giáo khoa với những cái lỗi như ma làm ấy nó tạo cho các giáo sư danh tiếng của chúng ta mắc lỗi và Trần Mạnh Hảo lên tiếng?



GSTÐS: Theo tôi không phải. Phần lớn các bài của anh Hảo viết về ông Nguyễn Ðình Chú, viết về tôi, viết về ông Nguyễn Ðăng Mạnh, ông Ðỗ Ngọc Thống… nói chung là không đúng. Ðều là cắt xén, xuyên tạc, suy diễn, rồi lu loa, rồi la làng.

ANTGCT: Nhưng chẳng lẽ tất cả các bài viết của anh Hảo không có một cái gì đó để bám vào mà lu loa hay sao?



GSTÐS : Anh chỉ dựa vào hiện tượng, lấy ví dụ như anh Thống, nếu như in lại bài của anh Thống bên cạnh anh Hảo thì tất nhiên bài anh Hảo sẽ bộc lộ toàn bộ sự dối trá.

ANTGCT: Tức là cắt xén?



GSTÐS: Cắt xén.

ANTGCT: Bài đó đánh lừa rất nhiều người đọc?



GSTÐS: Tôi nói thực chất thế này, anh Hảo là một nhà phê bình lừa dối. Không những lừa dối dư luận, anh còn rắp tâm lừa dối cả cấp trên.

ANTGCT: Nếu là dối trá thì tại sao một sức mạnh trí tuệ như Bộ Giáo dục & Ðào tạo, tại sao sức mạnh trí tuệ như các giáo sư lại không ai viết được một cái gì khả dĩ có thể thuyết phục được những điều dối trá ấy?



GSTÐS: Tôi vừa nói xong với anh rồi đấy, rất nhiều người nói lại và nói lại rất hay nhưng những bài ấy không được đăng ở những báo lớn để mọi người thấy. Cho nên người ta đều tưởng là anh Hảo đúng. Có một bàn tay nào đấy không biết, gọi là bàn tay thì hơi quá, nhưng có một cái gì đó không biết, những bài viết trao đổi lại với anh Trần Mạnh Hảo không đến được với bạn đọc.

ANTGCT: Ít đến với bạn đọc.



GSTÐS: Vâng, ít đến với bạn đọc, đến nhỏ giọt. Tôi lấy ví dụ bài anh Hảo phê bình tôi về bài thơ Ðồng Chí thì anh Hảo không đúng một chút nào cả. Vì thế, anh Hảo chả hiểu gì về văn học, không hiểu gì về diễn tả mà bản thân anh cực kỳ dung tục, thô thiển. Tôi nói “miệng cười buốt giá” là miệng cười trong giá lạnh như vậy cũng khó mà tươi. Thì anh ấy bảo khó mà tươi thế là nụ cười tàn héo à? Anh ấy làm như vậy để nói rằng tôi đã bôi bác người chiến sĩ Cách mạng; nói tôi nhếch nhác hóa bộ đội. Trời ơi, đó là trò rất nguy hiểm, vừa chụp mũ, lại vừa dung tục.

ANTGCT: Nếu bây giờ cấp trên hỏi ông về trường hợp anh Trần Mạnh Hảo thì ông nói gì?



GSTÐS: Tôi sẽ nói anh Trần Mạnh Hảo là một người phê bình quá đặc biệt, mà thực ra ở đây tôi chưa được nói một ý kiến nào thực sự là của tôi. Tôi phải trả lời đủ các câu hỏi của các anh.

ANTGCT: Tưởng là ý kiến của ông?



GSTÐS: Ðấy là ý kiến chung của nhiều người. Nhưng chưa phải là ý kiến của tôi. Với tôi, hiện tượng Trần Mạnh Hảo là hiện tượng phê bình đả kích cá nhân, đả kích hết cá nhân giáo sư này đến giáo sư khác. Tôi không phải là người đầu tiên. Phương pháp đả kích của anh ấy là xuyên tạc, cắt xén nhằm chứng minh người ta là thô thiển, dung tục.

ANTGCT: Ông chứng minh xem anh Hảo xuyên tạc cái gì?



GSTÐS: Anh Hảo không phải hiểu sai mà là cố tình xuyên tạc. Ví dụ, tôi có bao giờ bảo “miếng trầu hôi” là hôi thối đâu, không có. Thứ hai là tôi có bao giờ bảo bà Hồ Xuân Hương là ô trọc đâu. Không có. Tôi có nói là bà phải chấp nhận cuộc sống ô trọc mà toàn bộ xã hội nó là như thế. Cũng như bây giờ chúng ta phải sống lẫn với một số người tráo trở, ăn cắp, người nói dối…

ANTGCT: Nếu đúng anh Hảo nói vậy thì một là anh ấy dùng cách “phê bình vu khống”, một cách chơi không đẹp, hai là anh ấy quá ấu trĩ khi hiểu như vậy.



GSTÐS: Trong bài “Miếng trầu”, tôi chỉ nói hai ý thôi, một là “Quả cau nho nhỏ, miếng trầu hôi/ Này của Xuân Hương đã quệt rồi”. Tôi có nói miếng trầu hôi không phải là miềng trầu ngon, miếng trầu lý tưởng. Anh Hảo lại bảo miếng trầu của tôi hôi thối. Thứ hai là bà đã chán những thứ trang trí màu mè, bày biện để hấp dẫn đối phương. Ðầy từng trải và cảm thấy tất cả những thứ đó là vô nghĩa. Bà thành thực muốn giao duyên. Cho nên bà mới nói “Có phải duyên nhau thì thắm lại”. Ðồng thời, bà cũng không ảo tưởng với đời. Hay nhất là câu ấy, không ảo tưởng với đời. Anh Hảo đã phát hiện được cái gì tương tự như thế chưa? Anh Hảo sai lầm quá nhiều, thứ nhất là anh bắt bẻ, thứ hai là anh không có phương pháp gì. Văn chương của anh ấy chỉ là sự bình tán rẻ tiền.

ANTGCT: Anh Hảo cũng công nhận là anh ấy vô luận.



GSTÐS: Anh lại còn coi anh là chân lý có một, còn chúng tôi sai hết. Trên đời này làm gì có độc quyền chân lý! Thật là lố bịch. Không có chân lý tuyệt đối. Lênin nói: “Không có chân lý tuyệt đối, tất cả chúng ta chỉ tiến dần dần đến nó. Mà do đó, chúng ta sống trong một thế giới là những chân lý tương đối”. Còn trong văn chương, bình thơ lại có một điều khác nữa. Trong thơ, anh không thể tìm được chân lý tuyệt đối. Thơ mang ý nghĩa hàm ẩn. Chúng ta mỗi lúc tiến gần đến nó thôi. Tóm lại, anh Trần Mạnh Hảo không đáng để chúng tôi bàn. Nói thật là dưới tầm. Kiến thức này là chưa hiểu biết gì cả. Anh Hảo còn phải học tập rất nhiều thì may ra mới có thể tham gia phê bình.

ANTGCT: Nếu đúng như lời ông nói thì cần phải đánh lên những hồi chuông báo động đối với thực trạng của xã hội chúng ta, dường như là bộ phận rất lớn của công chúng thích xem trò hơn là thích thực chất?



GSTÐS: Thưa anh đúng lắm, tôi vừa nói xong điều đó. Tôi bảo trên đường chỉ có vụ đụng xe thôi là nhiều người đã xúm đông lại xem làm tắc nghẽn cả giao thông.

Tại sao các giáo sư…im lặng?



ANTGCT: Rất nhiều báo mặc dù không công nhận về mặt khoa học nhưng vẫn cứ in để hình như cho tờ báo bán chạy và cho vui trò. Thực ra chúng ta không phải lo sợ cho một cá nhân nào cả, hay là một sự thiệt thòi cá nhânThực tế là có một cái gì đó đang báo động trong toàn bộ nền tảng lý luận của chúng ta.



GSTÐS: Tôi rất tán thành ý kiến của các anh, rất đúng. Ðó chính là lý do tại sao các giáo sư không trả lời. Tôi đọc xong những bài viết của anh Hảo, tôi buồn cười quá, chẳng dính dáng gì đến tôi cả. Tất cả anh bịa đặt ra, rồi anh lại phê phán chính cái anh bịa đặt. Thế nên tôi trả lời làm gì cho mất công. Suốt ngày cứ nói đến như thế thì làm sao có kết thúc được. Anh làm gì có tiêu chí. Anh chỉ cãi chày cãi cối. Nếu như nhiều người đồng tình thời gian qua phê bình xuống cấp thì anh Hảo là một sự tiêu biểu cho sự xuống cấp của phê bình. Khi phê bình lấy cái việc đả kích cá nhân làm mục đích, khi lấy xuyên tạc làm phương tiên thì phê bình văn học đã tha hoá rồi, không còn là chính nó nữa.

ANTGCT: Vậy sứ mệnh của những nhà phê bình chân chính là ở chỗ nào? Phải chăng những nhà phê bình có học, có văn hóa đã bỏ trống trận địa của mình?



GSTÐS: Từ khi anh Hảo xuất hiện đã dấy lên một phong trào phê bình Trần Mạnh Hảo khắp nơi, rất mãnh liệt. Không cần đến chúng tôi, nhưng rất tiếc những ý kiến đó không được coi trọng. Cho đến bây giờ những ý kiến phê bình anh Hảo vẫn không được in hoặc in nhỏ giọt. Tôi chỉ muốn nhắn một lời nào đó đối với các đồng chí lãnh đạo là phải cảnh giác với hiện tượng phê bình của Trần Mạnh Hảo. Bởi vì nếu nó được độc thoại, được độc tôn, được phát biểu liên tục trên báo chí thì sẽ làm cho người ta lầm tưởng rằng anh Hảo là tiếng nói chính thống của giới phê bình hiện nay, nhất là độc giả bình thường, khi đó rất nguy hiểm.

ANTGCT: Nhưng những lời của các giáo sư sẽ khiến độc giả hiểu thế nào khi các giáo sư bắt Trần Mạnh Hảo im miệng trong khi Trần Mạnh Hảo rất muốn các giáo sư lên tiếng.



GSTÐS: Các giáo sư có thể không cần lên tiếng đối với hiện tượng phê bình Trần Mạnh Hảo. Bởi vì có rất nhiều người, rất nhiều các tiến sĩ, các thạc sĩ và giáo viên đã và đang làm việc đó.

ANTGCT: Chúng tôi rất thành tâm muốn hiểu tại sao nó lại như thế. Bởi vì nó rất mâu thuẫn trong đời sống của chúng ta mà cần phải lý giải ngọn ngành.



GSTÐS: Trong đời sống anh đến với tôi bằng tình yêu thì tôi sẽ trả lại cho anh bằng tình yêu. Anh đến với tôi bằng lòng kính trọng thì tôi sẽ trả lại cho anh bằng lòng kính trọng. Nhưng khi anh đến với tôi bằng cách phê bình chúng tôi ngu dốt…

ANTGCT: …Thì tôi sẽ chứng minh lại anh ngu dốt, không còn cách gì khác. Tôi im lặng nghĩa là tôi mặc nhiên công nhận…



GSTÐS: Không, tôi không công nhận. Có người chứng minh rồi, tôi không muốn nói chuyện, người ta quay đi, thế thôi.

ANTGCT: Nhưng bạn đọc vẫn muốn các giáo sư lý giải điều này và có thể là đưa ra những lý do?



GSTÐS: Có người hỏi ông Nguyễn Ðăng Mạnh tại sao không trả lời anh Hảo. Ông Mạnh nói: Tôi không hạ mình để đối thoại với Trần Mạnh Hảo. Có người hỏi tôi rằng tại sao anh kiêu, anh không đối thoại với Trần Mạnh Hảo.Tôi trả lời, các anh không hiểu thế nào là đối thoại cả. Ðối thoại là hai bên bình đẳng. Anh phải tôn trọng tôi và anh phải có một chút khiêm tốn để biết rằng anh có thể sai. Lúc đó thì tôi đối thoại. Anh cho rằng tôi sai tất, thì còn đối thoại gì nữa.

ANTGCT: Có ba lý do để người này không đối thoại với người kia. Một, người uyên bác không bao giờ đối thoại với kẻ ngu đần. Hai, người minh mẫn không đối thoại với kẻ điên. Ba, thấy mình đuối lý và không đối thoại được. Trong ba trường hợp nêu trên, các giáo sư ở trường hợp nào?



GSTÐS: Tôi không cho rằng anh Hảo là người ngu đần.Tôi cũng không cho anh là điên, là cù lần mà là người cùn. Ðối với người luôn luôn lý luận cùn thì tôi không đối thoại. Lý luận của anh Hảo là lý luận cùn. Cái lý luận cao nhất của anh là gì: là quy chụp chính trị. Thế thì còn gì để bàn nữa.