trang chủ talaCu ▼ 2005 – 2008 2009 – 2010 Ý kiến ngắn spectrum sách mới tòa soạn hỗ trợ talawas
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đinh Bá Anh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Minh Ngọc
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Lưu Linh
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Diễm Chi (2822)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Nguyễn Đăng Thường
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Đào Nguyên (3097)
Ý kiến ngắn
2.11.2008
Hoàng Ngọc Hiến
Triết học
2.11.2008
Kiệt Tấn
Thơ và Thơ Trẻ
2.11.2008
Hoàng Hưng
Giáo dục
2.11.2008
Nam Đan
Lịch sử
2.11.2008
Jorn Rusen
talawas chủ nhật
2.11.2008
Walter Skrobanek
Tủ sách talawas
1.11.2008
Nguyễn Mộng Giác
Tôn giáo
1.11.2008
Walter Russel Mead
19.1.2008
Phạm Phú Đức
Cho giá trị đích thực hay biểu kiến
 

Từ lâu nay, thấy người ta tranh cãi nhau về cờ vàng cờ đỏ, và tệ hơn, “đấu tố” nhau chỉ vì không cùng quan điểm về lá cờ, mà kết quả cho đến nay chẳng giải quyết được rốt ráo điều gì, nếu không phải là gây thêm phân hoá, vốn đã trầm trọng, tôi chỉ thấy ngao ngán với những kiểu tranh chấp như thế.

Qua vụ Tam Sa vừa rồi, vấn đề trở nên nhức nhối và phức tạp hơn chỉ vì quan điểm lá cờ, mặc dầu có thể nói rằng hầu hết những người tham gia biểu tình, kể cả sinh viên Việt Nam du học ở Pháp (mang theo cờ đỏ) và sinh viên Việt Nam du học ở Anh cùng một số người Việt tại đó (không mang cờ nào cả, chỉ mang theo bản đồ Việt Nam màu Cam với các biểu tượng nhỏ đặc trưng cho Hoàng Sa và Trường Sa), đều có chung lập trường bảo vệ chủ quyền Việt Nam và lên án Trung Quốc xâm phạm. Phức tạp, bởi trong sự kiện này, tuy Trung Quốc là kẻ thù xâm lược và đáng bị lên án, (chính quyền) Việt Nam không phải là vô can. Sự kiện này nhắc nhở thế hệ Việt Nam hôm nay về bối cảnh lịch sử thời thập niên 1940, trong đó tuy có cùng mục tiêu giải thực để giành độc lập, phía “quốc gia” và “cộng sản” vừa đối đầu nhau vừa đối đầu với cả Pháp và Trung Quốc (cả Quốc dân Đảng lẫn Cộng sản). Nhức nhối, bởi sự phân hoá như thế, nên người dân dù có yêu nước đến mấy cũng khó đứng một cách độc lập để đấu tranh mà phải đứng về phía này hay phía kia. Điều đáng nói là thanh niên sinh viên Việt Nam biểu tình vào ngày 9/12 và 16/12 cũng như sau đó có lập trường chống Trung Quốc rõ ràng, nhưng mặt khác, vì thấy nhà nước Việt Nam không làm gì trước sự kiện này nên họ cũng chẳng đứng về phía chính quyền mà tự phát các cuộc biểu tình. Đây là cơ hội quý báu để các tổ chức và cá nhân đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam, đặc biệt tại hải ngoại, khai dụng tình thế hầu tạo thêm sức mạnh cho người dân, để củng cố sự tự tin của họ về việc làm đầy chính nghĩa đó, và tất nhiên, qua đó họ đủ sự sáng suốt để nhìn thấy ai đang bảo vệ đất nước và ai đang cản trở sự bảo vệ đó.

Thế nhưng nỗ lực trên, dầu có, cũng bị lu mờ bởi những tranh cãi gay gắt về lá cờ.

Tuy nhiên, trước khi bàn về chuyện lá cờ, tôi xin trình bày một số ý nghĩ về vụ Tam Sa và Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN).

Vấn đề Tam Sa và ĐCSVN

Qua chiều dài lịch sử Việt Nam, nếu ngoại xâm là yếu tố mang lại sự đoàn kết một lòng của nhiều thành phần dân tộc để bảo vệ bờ cõi và dòng sinh mệnh của dân tộc, thì sự kiện Tam Sa chưa mang lại, ít nhất cho đến nay, sự thống nhất và đoàn kết đó.

Đã đành, người dân Việt Nam bị chia rẽ trầm trọng từ thời thực dân đến cộng sản (và cả thời Việt Nam Cộng hoà). Lằn ranh quốc gia – cộng sản, tuy không đậm nét như trước, vẫn tiếp tục chi phối hành động của nhiều thành phần dân tộc, kể cả trí thức lẫn giới ưu tú, tức là đã kéo dài hơn 70 năm, trước cả khi Đảng Cộng sản Đông Dương được hình thành. Điều hài hước ở đây là cộng sản, trên lý thuyết, chưa bao giờ là cộng sản hay xã hội chủ nghĩa theo định nghĩa của Mác và Lenin, và trên thực tế, không còn đại diện cho giai cấp vô sản gì nữa mà chủ yếu là tư bản “đỏ”. Còn đối với phía quốc gia, cũng khó mà phân biệt ai là người đại diện cho phía này, ngoại trừ họ có quan điểm chung là chống độc tài (cộng sản) và đấu tranh cho tự do, dân chủ và nhân quyền.

Khi đất nước lâm nguy, một dân tộc bị chia rẽ sẽ khó thể nào đối đầu với ngoại xâm, nhất là với một đối thủ hùng mạnh và gian hiểm gấp nhiều lần. Tinh thần chia rẽ và hành động làm mất đất mất biển là hậu quả của nhiều nguyên do, trong đó chủ yếu là sự bất tài và bất đức của ĐCSVN. Đây không chỉ là nhận định của những người thuộc thành phần “quốc gia” mà cả một số người thuộc giới trí thức, nhà báo và giới trẻ trưởng thành trong lòng chế độ cũng xác định như thế, với những bằng chứng và nguyên do khó thể chối cãi. Thứ nhất, công hàm do ông Phạm Văn Đồng ký năm 1958 cho thấy ĐCSVN, vì mưu tính nhuộm đỏ miền Nam và Đông Nam Á vào thời đó, không phải vì dân tộc mà chủ yếu vì nghĩa vụ quốc tế “vô sản”, nên sẵn sàng hy sinh lãnh hải của đất nước để đổi lấy sự che chở và tiếp viện quân sự và chính trị của Trung Quốc. Thứ hai, cuộc chiến đấu anh dũng của quân lực Việt Nam Cộng hoà để bảo vệ Hoàng Sa vào năm 1974, mà ĐCSVN hoàn toàn im lặng, cũng như tinh thần yêu nước của thanh niên sinh viên tại Việt Nam vào cuối năm 2007 khi tự phát tổ chức các cuộc biểu tình phản đối nhà cầm quyền Trung Quốc, mà ĐCSVN tìm cách cản trở và kể cả đàn áp trù dập một số người biểu tình (chưa kể sự kiện các ngư phủ Việt Nam bị ngư phủ hay lính tuần tra của Trung Quốc giết hại trong những năm qua) cho thấy nhà cầm quyền Việt Nam không những vô trách nhiệm mà còn quá nhu nhược và không xứng đáng trong vai trò lãnh đạo quốc gia. Thứ ba, từ khi lên nắm quyền lãnh đạo quốc gia cho đến nay, ĐCSVN không những dùng mọi thủ đoạn để tiêu diệt các đảng phái quốc gia và những người Việt Nam yêu nước không cộng sản mà còn áp dụng một chính sách chia (rẽ) để trị (dân). Sự phân biệt đối xử từ trước đến nay, từ kinh tế (quốc doanh, tập trung…), chính trị (độc đảng, chuyên chế…), đến xã hội (đấu tranh giai cấp, hồng hơn chuyên…) và nhất là cấm cản, hay tệ hại hơn nữa, trù dập mọi thành phần bất đồng chính kiến, và dùng mọi thủ đoạn để chia rẽ lòng người, để không còn mấy ai tin tưởng nhau mà đứng về chung một khối. Những thủ đoạn và chính sách đó đã làm tan nát giềng mối xã hội và băng hoại các truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam. Sẽ phải mất một thời gian rất dài để xây dựng lại tinh thần và giá trị này.

Với những sai lầm lớn và trầm trọng đó, chưa kể bao nhiêu lỗi lầm khác xô đẩy hàng triệu người Việt phải bỏ nước ra đi để được sống xứng đáng như một con người có nhân phẩm, việc người ta thù hận chế độ này, đứng trên mặt lý lẫn tình, là điều có thể hiểu được. Người Việt hải ngoại, nhất là những người đã liều chết trên các con thuyền mỏng manh để đi tìm tự do và những người có cha mẹ anh chị em hay thân nhân bị chế độ trù dập hay giết hại, căm thù chế độ này và căm thù cả biểu tượng cờ đỏ của chế độ này, chỉ là hệ quả tất yếu mà thôi.

Tuy nhiên, hận thù có thể là động cơ, nhưng không thể là phương tiện hay mục tiêu tốt để đem lại thay đổi, nhất là đối với hoàn cảnh lịch sử phân hoá và nhức nhối như Việt Nam gần 400 năm qua. Hơn nữa, một khi xem hận thù là phương tiện thì chính nó sẽ trở thành cứu cánh lúc nào không hay, không khác gì cái vòng lẩn quẩn mà bạo lực mang lại. Chẳng phải vì thế mà Nguyễn Trãi, bậc công thần trí tuệ của Việt Nam, khẳng định phải “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn; Lấy chí nhân mà thay cường bạo” sao! Những người lãnh đạo ĐCSVN đã không biết nghe theo lời dạy của người xưa nên mặc dầu họ đã chiến thắng, nắm quyền, và tiếp tục cai trị bằng các biện pháp sắt máu, tội lỗi của họ đối với dân tộc từ xưa đến nay vẫn khó thể nào tẩy sạch nếu chính họ không thật sự ăn ăn, sám hối bằng những hành động đúng với đạo lý con người.

Còn những người yêu chuộng tự do, công bằng, bác ái thì đã học kỹ bài học này chưa?

Vấn đề lá cờ và biểu tượng chung

Ở trong nước, vì quan điểm chính trị khác với chế độ mà những người thẳng thắn bày tỏ ý kiến hoặc tham gia ủng hộ cuộc đấu tranh cho dân chủ lại bị chế độ bịt miệng và bỏ tù, rồi bị gán ghép những tội cực kỳ lố bịch như “nói xấu chế độ, bôi nhọ Đảng” hay “gián điệp” v.v… Dẫu hiện là thiểu số, họ đại diện cho khát vọng của đa số người dân Việt Nam được sống tự do, ấm no và nhân phẩm được tôn trọng.

Ở hải ngoại (chỉ một vài nơi chứ không phải là tất cả), khi các cá nhân hay tổ chức đấu tranh cho tự do dân chủ không đi theo con đường “chính thống”, chẳng hạn như không dùng cờ vàng, thì cũng bị một số thành phần chụp mũ là “hoà giải hoà hợp”, là “bỏ rơi chính nghĩa”, là “biến thái”, là “thoái hóa” đến tột cùng v.v… Đối với họ, đấu tranh (cho một Việt Nam tự do, dân chủ, nhân quyền hay biểu tình chống Trung Quốc xâm lược) mà không có cờ vàng là “không có chính nghĩa” và không thể chấp nhận được. Nói cách khác, cờ vàng đã trở thành cứu cánh, không chỉ là biểu tượng hay phương tiện để đoàn kết.

Sự kiện trên cho thấy nhiều điều oái ăm. Một, thành phần sẵn sàng lên án kết tội những người khác (từ lãnh đạo cộng sản cho đến những người chống cộng quá khích) tuy là thiểu số nhưng luôn có khả năng gây tiếng ồn và kể cả gieo sợ hãi hay e ngại trong lòng người khác. Hai, những người bị lên án, ở trong lẫn ngoài nước, rõ ràng là đang đấu tranh vì mục tiêu chung, đều là nạn nhân của chế độ này (từng bị chế độ này bỏ tù hay giết hại), nhưng đều bị kết tội bởi hai thế lực, nói đúng hơn là hai chủ trương, hoàn toàn thù nghịch nhau. Ba, tuy hai chủ trương này hoàn toàn thù nghịch nhau, hình như điểm chung giữa họ là coi những ai khác quan điểm “chính thống” với mình là kẻ thù và phản bội.

Sự đánh giá đối với những nhà dân chủ và các tổ chức đấu tranh cho dân chủ như thế quả vừa bất công vừa vô liêm sỉ. Và trên tinh thần dám nói thẳng một số suy tư mang nặng trong lòng lâu nay, dầu có thể làm nhiều người phật lòng và có thể bị chụp mũ này kia, tôi cũng xin trình bày một số ý kiến về chuyện cờ vàng cờ đỏ và biểu tượng chung.

Người xưa thường nói: “Chiếc áo không làm nên thầy tu” để nhắc nhở đừng vì hình dáng bề ngoài của người ta mà đánh giá, bởi thật hay giả thường nằm tận sâu bên trong.

Câu nói này vẫn còn thích hợp cho thời đại hôm nay, hơn bao giờ hết, ở mọi địa hạt và mọi xã hội. Văn minh nhân loại càng phát triển thì thủ đoạn mánh khoé cũng phát triển theo chiều hướng tinh vi và nghiệp vụ hơn.

Có lẽ sự đời nghịch lý như thế nên có người từng ví von: “Không phải nói sự thật là người ta tin, mà không phải nói dối là người ta không tin!” Oái ăm là chỗ đó!

Bởi không thể đánh giá người ta bằng bề ngoài nên, tương tự, không thể đánh giá tư cách cũng như lập trường chính trị của người ta bằng màu cờ sắc áo. Con người vốn phức tạp, không dễ gì dùng bất cứ một loại thước đo nào (có lẽ phải dùng nhiều loại thước đo khác nhau) để quyết đoán, đặc biệt về quan điểm hay lập trường chính trị. Cũng chẳng có một siêu nhân nào có khả năng “đi guốc trong bụng người khác”, nhất là những con người phức tạp và sâu sắc. Vì đặc tính con người như thế nên đánh giá bề ngoài không chỉ là hời hợt mà chẳng khác gì vụng về và trẻ con.

Tuy nói thế, con người vẫn khó tránh được cái hào nhoáng bề ngoài và các biểu tượng gắn liền với cuộc đời của họ, một cách tích cực lẫn tiêu cực.

Đối với cờ đỏ, những liên hệ của nó đối với chủ nghĩa cộng sản, với Đảng Cộng sản Việt Nam, và nhất là từ tư tưởng đến hành động của cộng sản ở khắp nơi, đặc biệt tại Việt Nam gần 8 thập niên qua, đã gây quá nhiều đau thương mất mát cho nhân loại nói chung và dân tộc Việt Nam nói riêng: từ nghèo nàn, phân hoá cho đến hận thù triền miên. Cũng vì thế nên tôi thấy lá cờ đỏ này sẽ không bao giờ là biểu tượng đoàn kết dân tộc. Nhưng tôi hiểu và thông cảm với thanh niên sinh viên trong nước sử dụng lá cờ này để biểu tình chống Trung Quốc tại Việt Nam trong thời gian qua. Họ không có sự chọn lựa nào khác, ngoại trừ một biểu tượng chung nhưng chưa có. Trong khi đó, tại hải ngoại, dù muốn hay không thì sinh viên Việt Nam đi du học tại hải ngoại vẫn có quyền, như mọi người khác có quyền, dùng biểu tượng này, để biểu tình chống Trung Quốc tại Pháp chẳng hạn, mà không ai lấy quyền gì để cấm cản cả. Đó là thực tế mà các thành phần chống cộng dù có nhức nhối trong chuyện này cũng không thể làm gì khác ngoại trừ nỗ lực đối thoại với các nhóm du sinh này để thuyết phục họ thay đổi biểu tượng. Nhưng những người và những tổ chức đấu tranh cũng cần cân nhắc rằng chống cờ đỏ ở hải ngoại, dù chính đáng thế nào đi chăng nữa, cũng chỉ là chống cái biểu tượng mà chế độ hiện nay có khả năng trưng bày khắp nơi, mà làm như thế hiệu quả nhất cũng chỉ làm chế độ bẽ mặt một phần nào đó về mặt ngoại giao, còn thực lực của họ vẫn đủ khả năng để tiếp tục cai trị 84 triệu người Việt Nam, và cờ đỏ vẫn ngang nhiên trên khắp nẻo đường đất nước. Không nhìn được điểm hay diện thì người ta vẫn cứ loay hoay mãi ở địa bàn hải ngoại, không thay đổi gì đáng kể ở mặt trận trong nước, là mặt trận mang tính quyết định.

Đối với cờ vàng, tuy biểu tượng này mang ý nghĩa tự do và được dùng từ lâu nay để đấu tranh cho một Việt Nam dân chủ và nhân quyền, lá cờ này cũng gây khá nhiều tranh cãi (về nguồn gốc, ý nghĩa và giá trị), lại bị một số thành phần lợi dụng để bôi nhọ người khác, gây phân hoá và làm vẩn đục đi ý nghĩa tốt đẹp của nó. Tuy cờ vàng từng là biểu tượng để cổ động mọi người đứng chung về một mối, ý nghĩa đích thực chỉ tồn tại nếu sử dụng trên tinh thần tự giác và trong sáng. Còn nếu mang tính ép buộc cưỡng bách thì càng có nguy cơ gây phân hoá trong hàng ngũ đấu tranh.

Đã đến lúc, chúng ta nên nhận định về giá trị đích thực của cờ vàng.

Nếu cờ vàng thật sự là bửu bối, nghĩa là nếu có cờ vàng thì sẽ đạt được mục tiêu dân chủ, nhân quyền, tự do, thì hành động ôm giữ lấy cờ vàng gần như tuyệt đối của một số thành phần là điều khả dĩ có thể hiểu được. Nhưng cờ vàng, hay bất cứ lá cờ nào, cũng chỉ là biểu tượng của những giá trị mà người sáng lập ra gắn liền với nó. Mặc dầu biểu tượng như cờ vàng đã trải qua quá nhiều hy sinh mất mát (cờ đỏ cũng thế, nhưng sự hy sinh đó có chính nghĩa không còn là điều tranh luận), do đó gắn liền với sự sống và giá trị “thiêng liêng” của những người từng sống chết với nó. Tuy nhiên, ngay cả khi cờ vàng được toàn thể người dân Việt Nam và chế độ chính trị trong tương lai (hậu cộng sản) tiếp tục chấp nhận nó, điều đó không có nghĩa là Việt Nam sẽ đương nhiên có tự do, dân chủ, nhân quyền, và không có nghĩa là kinh tế đương nhiên sẽ phát triển, xã hội sẽ hài hoà, các quyền dân sự và chính trị sẽ được tôn trọng, môi trường sẽ bền vững v.v…

Tương tự, tôi hy vọng rằng chúng ta cũng sẽ không ngây thơ gì để chấp nhận cái chế độ hiện nay tiếp tục lãnh đạo đất nước nếu họ tuyên bố bỏ cờ đỏ, đổi tên Đảng Cộng sản thành một tên khác, dứt khoát chia tay ý thức hệ Mác-Lê, hay ngay cả hủy bỏ điều 4 hiến pháp, khi trên thực tế thì người dân vẫn bị bắt bớ trù dập một cách tuỳ tiện, quốc hội thì không thật sự đại diện cho người dân, tư pháp thì không độc lập mà vẫn bị chi phối bởi chính trị, truyền thông thì vẫn bị kiểm soát bởi nhà nước, chính quyền thì bị khuynh loát bởi một đảng mang tên “xã hội dân chủ” gì đó v.v… Nói chung, sẽ còn rất nhiều yếu tố khác để đánh giá thực chất của một hệ thống chính trị, và sẽ cần rất nhiều nỗ lực để xây dựng một nhà nước dân chủ pháp trị, chứ không phải chỉ theo kinh tế thị trường (hoang dã) là đủ.

Tóm lại, tôi có thể hiểu và tôn trọng những người từng chiến đấu và hy sinh cho lý tưởng, nhất là lý tưởng bảo vệ độc lập và tự do của đất nước dân tộc, khi họ xem một biểu tượng nào đó là tự do nhân bản và một biểu tượng nào khác là độc tài bất nhân. Nhưng thực tế cho thấy đấu tranh để bảo toàn lãnh thổ Việt Nam, và đấu tranh để gỡ bỏ độc tài xây dựng dân chủ và canh tân Việt Nam, đòi hỏi rất nhiều yếu tố, không chỉ là biểu tượng hay các giá trị hoàn toàn biểu kiến.

Dù sao, nếu có một biểu tượng chung nào đó có ý nghĩa và được chấp nhận rộng rãi để đưa đến sự đoàn kết dân tộc trên tinh thần chống nội xâm và ngoại xâm thì đó là điều lý tưởng. Nhưng như đã bàn ở trên, cờ vàng khó thể nào là biểu tượng đó vì người dân trong nước, đa số là giới trẻ sinh trưởng sau năm 1975, không biết nhiều về cờ vàng, và với sự bưng bít thông tin của chế độ và sự bóp méo lịch sử một cách hệ thống, thì việc thuyết phục chính nghĩa của cờ vàng là điều bất khả khi chưa có tự do truyền thông. Ngay cả khi có tự do truyền thông thì không chắc gì người ta sẽ dễ dàng chấp nhận cờ vàng bởi vì dù muốn hay không, sự liên hệ của cờ vàng với những lãnh đạo và chế độ “quốc gia”, từ Bảo Đại đến Ngô Đình Diệm và Nguyễn Văn Thiệu (những nhân vật lãnh đạo miền Nam dù có công nhiều nhưng lỗi lầm cũng không phải là không có). Đó là những vấn đề phức tạp và nhức nhối của lịch sử cận đại. Cũng vì lý do đó nên một số sinh hoạt tổ chức tại hải ngoại, tuy cũng đấu tranh cho mục tiêu dân chủ và nhân quyền, nhưng từ chối sử dụng biểu tượng cờ vàng. Trong khi đó, các tổ chức hay cá nhân đang đấu tranh tại Việt Nam để giải thể độc tài hiện nay cũng đã không bao giờ sử dụng cờ vàng là vậy!

Có lẽ đây là lúc các tổ chức và cá nhân đấu tranh cho mục tiêu dân chủ hoá cần chấp nhận mọi khuynh hướng có chung mục đích xây dựng dân chủ và canh tân Việt Nam, dù có theo cờ vàng hay không, dù khác biệt trong quan điểm chính trị. Những khoảng cách khác biệt có thể được làm nhỏ đi nếu chịu ngồi lại thảo luận với nhau hoặc tranh luận công khai để tìm sự đồng thuận. Làm được như thế tức vượt qua được những hành trang nặng nề do quá khứ để lại, thêm vào đó thể hiện tư duy dân chủ và tinh thần tự do phóng khoáng và rộng mở cần thiết, và qua đó dễ huy động được nhiều thành phần dân tộc cũng như quần chúng đứng chung về một mối.

Tóm lại, người ta có quyền tin tưởng vào cờ vàng, và bảo vệ lá cờ này, cho đến chết nếu muốn. Nhưng không phải vì thế mà bắt buộc người khác tôn trọng biểu tượng này mới là đấu tranh thật, còn không phải là đấu tranh giả hiệu. Thiếu gì những thành phần núp dưới lá cờ này để “đâm sau lưng chiến sĩ”, “thọc gậy bánh xe”, bôi nhọ chụp mũ và vu khống lung tung làm nát bấy cộng đồng, gây phân hoá trầm trọng giữa những người có lòng. Hơn nữa, suy nghĩ theo khuôn khổ này chỉ tạo cơ hội và “đạn dược” để những kẻ có ý đồ xấu lợi dụng và có thêm vũ khí bắn vào nhau và vào những người cùng chiến tuyến. Đã đến lúc chúng ta cần lượng giá lại, một cách hệ thống và sâu sắc, đâu là diện và điểm, đâu là thực chất và biểu kiến. Ngoài ra, chúng ta nên đánh giá một người bằng quá trình đấu tranh, bằng quan điểm đường lối và bằng viễn kiến của họ cho một nước Việt Nam mới chứ không thể đơn giản đánh giá họ bằng việc họ có chịu đứng dưới lá cờ đó hay không v.v…

Tinh thần khoan dung và yếu tố thuyết phục

Vào lúc này, trước những mâu thuẫn, phức tạp, nhức nhối và phân hoá trầm trọng bởi quan điểm chính trị và lịch sử Việt Nam, nhiều người mong đợi và hy vọng vào các tổ chức và cá nhân đang dẫn đầu phong trào dân chủ hiện nay để thay đổi nguyên trạng. Một khi lực lượng dân chủ có sự hậu thuẫn của giới trí thức, chuyên gia, thanh niên sinh viên và thành phần công nhân, những thay đổi sâu rộng tại Việt Nam trong vài năm tới không phải là điều bất khả hay thiếu thực tế.

Muốn làm được điều đó thì các lực lượng dân tộc dân chủ cần liên minh một cách chặt chẽ và nghiêm chỉnh chứ không phải lỏng lẻo và tượng trưng, như thế mới có đủ sức mạnh và khả năng để huy động người dân đứng về phía dân chủ, để khuyến khích họ không làm những gì có hại cho phong trào dân chủ hoặc có lợi cho chế độ độc tài.

Các tổ chức, cá nhân thật sự đấu tranh cho dân chủ mà không tin tưởng nhau để liên minh hợp tác thì cũng khó để thuyết phục quần chúng tin tưởng vào tài năng hay đức độ của mình.

Sẽ còn rất nhiều khó khăn thử thách mà phong trào dân chủ cần phải vượt qua: nào là quá khứ, những ràng buộc và những bức tường do văn hoá lịch sử để lại; nào là cản trở và thủ đoạn, từ phía chế độ độc tài cũng như từ thành phần quá khích (làm thì không bao nhiêu nhưng chỉ ngồi đó chờ người ta sơ hở là đánh phá); nào là những bất đồng về chiến lược và chiến thuật giữa các tổ chức và cá nhân thuộc phong trào dân chủ. Sẽ cần rất nhiều sự thảo luận, tranh luận trước khi đi đến sự đồng thuận. Con đường trước mặt không bằng phẳng và suôn sẻ, nhưng là con đường tất yếu phải đi qua, bởi không có đường tắt. Nếu ngại mất lòng nhau hay sợ kẻ xấu tìm sơ hở để gây chia rẽ mà không tranh luận thì các vấn đề vẫn tiếp tục tồn đọng. Ngay cả khi giành được tự do và bắt đầu xây dựng một chính thể dân chủ đích thực, khó khăn thử thách không giảm mà có lẽ gia tăng. Thí dụ như chính sách kinh tế nào thích hợp để người dân có công ăn việc làm và ổn định đời sống? Nhân sự ở đâu ra để điều hành guồng máy nhà nước dân chủ trong khi đại đa số nhân sự cũ đã quen lối cũ? Muốn bắt kịp đà phát triển của các nước tiên tiến hiện nay phải có lực lượng chuyên môn và trí thức để theo đuổi kinh tế tri thức, nhưng làm thế nào để có khối nhân sự đó? Vân vân.

Ngày hôm nay, chúng ta cần sức mạnh chung của dân tộc để thay đổi nguyên trạng, nhưng rõ ràng không có một tổ chức nào có khả năng và sức mạnh để hành động một mình. Phải đứng chung về một mối để xây dựng sức mạnh và nền tảng chiến lược chiến thuật. Muốn được lòng dân hôm nay thì phải thuyết phục họ, dùng lý lẽ và tình cảm chân thật để chuyển hoá, để khai mở những suy nghĩ bị đóng khung, chứ không còn con đường nào khác. Lực lượng dân chủ Việt Nam hoàn toàn không có vũ khí nào trong tay ngoại trừ trí tuệ, tình thương, lý tưởng, chính nghĩa và khả năng thuyết phục (lý luận).

Trên hết, các lực lượng dân tộc dân chủ không nên vì sự khác biệt quan điểm, chính kiến mà bôi nhọ, lôi nhau xuống vũng lầy, làm những người chung quanh, nhất là thế hệ trẻ hôm nay, ngao ngán thở dài nữa. Ngoài ra, khi có bất cứ thành phần nào làm những chuyện xấu xa đó, lực lượng dân chủ cần tin tưởng nhau và bảo vệ nhau và đừng bao giờ rơi vào cái bẫy gây chia rẽ, phân hoá của cộng sản hay các thành phần bất hảo khác.

Muốn chấm dứt độc tài, xây dựng dân chủ và canh tân Việt Nam một cách bền vững, chúng ta không còn con đường nào khác ngoài con đường phải thuyết phục lẫn tâm phục người dân Việt Nam rằng dân chủ, tuy không toàn hảo, nhưng là phương thức tốt nhất hiện nay để điều hành và lãnh đạo đất nước, và tự do sẽ không thể nào bảo đảm nếu không có nền dân chủ đích thực. Muốn thuyết phục và tâm phục được đa số người dân Việt Nam về giải pháp này, là việc làm vô cùng khó khăn (do sự bưng bít và do sống quá lâu dưới độc tài, toàn trị), thì những người đấu tranh cho tự do dân chủ không còn con đường nào khác ngoài việc thể hiện, một cách đúng đắn và nghiêm chỉnh, tinh thần dân chủ qua con người thật của mình, từ suy nghĩ đến hành động. Bởi vì con người thì quá đa dạng và phức tạp, còn xã hội thì quá đa nguyên và phong phú, nên khác biệt là chuyện bình thường, và chỉ có tinh thần khoan dung mới dễ dàng chấp nhận đặc tính xã hội đa nguyên và mới tôn trọng nguyên tắc dân chủ.

Dân chủ không chỉ là về cân bằng và kiểm soát quyền lực (tam quyền phân lập), về nguyên tắc và tiến trình bầu cử, ứng cử tự do và công bằng, về nền pháp trị, về tự do ngôn luận, truyền thông, hội họp v.v… mà dân chủ, qua thời gian thực hành, sẽ trở thành một phần của văn hoá. Đó là nếp hành xử một cách văn minh và tương kính với mọi người và tôn trọng nhân phẩm của con người. Xây dựng một nền văn hoá như thế đòi hỏi không chỉ là tư tưởng (thấu hiểu các đặc tính dân chủ) mà còn là hành động thực tiễn trong cung cách hành xử. Nghĩa là phải tri hành hợp nhất thì mới xây dựng được văn hoá dân chủ cao.

Để bắt đầu hành trình dài như thế, những người đang tự xem là đấu tranh cho dân chủ nên bắt đầu thể hiện tinh thần khoan dung và phải tranh luận một cách đúng đắn với nhau. Rất nhiều vấn đề quan trọng cần được thảo luận một cách nghiêm chỉnh hiện nay. Nên nhớ rằng rất nhiều vấn đề hệ trọng cần một thời gian dài tranh luận để đi đến sự đồng thuận, mà nếu không làm lúc này thì cũng phải làm sau này. Chủ trương chuẩn bị các đề án canh tân không những không cản trở tiến trình đấu tranh cho một Việt Nam tự do dân chủ hiện nay mà còn là sự cần thiết để thuyết phục người dân tại Việt Nam rằng phong trào dân chủ đã có sự chuẩn bị rất cao về mặt tri thức, và khi tư tưởng đó đã thấm nhuần thì hành động hẳn phải tốt hơn những người vừa đi vừa mò đường.

Melbourne 18/01/2008

© 2008 talawas

 
© talawas 2026