Nữ văn sĩ Ấn Ðộ Arundhati Roy, tác giả cuốn Chúa
trời của những điều vụn vặt (The God of Small Things) đoạt
giải Booker 1997, gần đây lại trở nên nổi tiếng hơn nữa với những
bài bình luận về cuộc chiến Afghanistan. Người ta cho rằng tài
năng hùng biện xuất chúng của chị khiến các bài bình luận khác trở
nên nhạt nhẽo. Bài bình luận này đã nổi tiếng khắp thế giới và
được in trên nhiều tờ báo lớn ở phương Tây, được truyền tay rộng
rãi ở Anh và Mỹ, gây tranh cãi sôi nổi ngay trong lòng những nước
này.


Thế giới chẳng việc gì
phải lựa chọn giữa chính quyền Mỹ hay là Taliban. Mọi cái đẹp trên
thế gian – văn chương, âm nhạc, nghệ thuật – đều nằm ở bên ngoài
hai cực chính thống này.

Khi
đêm thâu bao phủ Afghanistan chủ nhật ngày 7-10-2001, chính phủ Mỹ
được hậu thuẫn của Liên minh Quốc tế Chống Khủng bố (một tổ chức
mới, chịu trách nhiệm đại diện thay Liên Hiệp quốc) mở những cuộc
không kích vào Afghanistan. Các kênh truyền hình nhấp nháy những
hình ảnh vi tính hoá của tên lửa cruise, máy bay ném bom tàng
hình, tomahawk, tên lửa phá boongke và bom rải trên độ cao Mark
82. Khắp thế giới, lũ trẻ con trố mắt ra xem và ngừng kêu la đòi
trò chơi điện tử mới.

Liên Hiệp quốc, bây giờ giảm xuống
thành hai chữ viết tắt bất lực, thậm chí còn chẳng được mời phán
quyết cho những cuộc không kích này. (Như Madeleine Albright có
lần nói: “Chúng tôi sẽ hành động đa phương khi có thể, và đơn
phương khi cần thiết”). “Chứng cớ” để buộc tội những kẻ khủng bố
được chia sẻ giữa đám bạn bè trong “liên minh”.

Sau khi
bàn bạc, họ tuyên bố rằng đưa chứng cớ này ra một toà án hay không
không quan trọng. Thế là trong phút chốc hàng thế kỷ luật pháp bị
ném vào sọt rác.

Không có gì giải thích được hay hợp pháp
hóa được cho một hành động khủng bố, dù là của những nhóm tôn giáo
chính thống, dân vệ địa phương, phong trào kháng chiến nhân dân,
hay thậm chí được khoác cái vỏ một cuộc chiến tranh trừng phạt của
một chính phủ được công nhận. Việc ném bom Afghanistan không phải
là trả thù cho New York và Washington. Ðó là một hành động khủng
bố khác chống nhân dân thế giới.

Mỗi người vô tội bị giết
sẽ là con số thêm vào (chứ không phải giảm đi) con số kinh khủng
những dân thường bị chết ở New York và Washington.

Thường
dân hiếm khi chiến thắng, các chính quyền hiếm khi chiến bại.
Thường dân là kẻ bị giết hại. Các chính quyền thay hình đổi dạng
và tập hợp lại lực lượng, thành ra ba đầu sáu tay. Ðầu tiên họ
dùng những lá cờ để thu nhỏ và gói ghém tâm trí con người, làm
nghẹt tư duy, rồi sau đó dùng chúng làm những tấm vải liệm trong
nghi lễ mai táng những kẻ tình nguyện chết. Ở cả hai bên,
Afghanistan cũng như ở Mỹ, dân thường giờ đây đều là con tin cho
hành động của chính phủ họ.

Dân thường ở cả hai nước đều
không hay biết rằng họ cùng bị cầm giữ – họ cùng phải sống trong
một hiện tượng khủng bố mù quáng, không dự đoán trước được. Mỗi
chùm bom ném xuống Afghanistan được đáp lại bằng nỗi kinh hoàng
đồng loạt ngày càng tăng ở Mỹ về bệnh than, không tặc nhiều hơn và
những hành động khủng bố khác.

Không có đường thoát dễ
dàng khỏi bãi lầy khủng bố và sự tàn bạo đang thách thức thế giới
hôm nay. Ðây là lúc để nhân loại bình tĩnh lặng yên, đào bới lại
kho thông thái chung xưa và nay. Ðiều xảy ra vào ngày 11-9 vĩnh
viễn thay đổi thế giới.

Tự do, Tiến bộ, Thịnh vượng, Công
nghệ, Chiến tranh – Những từ này đã mang nghĩa mới.

Các
chính quyền phải chấp nhận sự chuyển đổi này và tiến tới thực hiện
nhiệm vụ mới của họ với chút ít thành thực và khiêm nhường. Thật
không may, cho tới lúc này không có một dấu hiệu quan tâm nào từ
phía những người lãnh đạo của Liên minh Quốc tế.

Khi thông
báo về những cuộc không kích, Tổng thống George Bush nói: “Chúng
tôi là một nước yêu hoà bình”. Vị đại sứ yêu thích của nước Mỹ,
Tony Blair (đồng thời kiêm chức Thủ tướng Anh) họa theo: “Chúng
tôi là những người yêu hoà bình”.

Thế là bây giờ chúng ta
đã biết. Lợn là ngựa. Gái là trai. Chiến tranh là hòa bình.


Phát biểu ở đại bản doanh FBI ít ngày sau, Tổng thống Bush
nói: “Ðây là lời kêu gọi của chúng ta. Ðây là lời kêu gọi của Hợp
chúng quốc Hoa Kỳ. Ðất nước tự do nhất thế giới. Một đất nước xây
dựng trên những giá trị cơ bản là loại bỏ căm thù, loại trừ bạo
lực, loại trừ bọn giết người và loại trừ cái ác. Chúng ta sẽ không
mệt mỏi”.

Ðây là danh sách các nước Mỹ đã tham chiến – và
ném bom – từ chiến tranh thế giới thứ hai: Trung Quốc (1945-1946,
1950-1953), Triều Tiên (1950-1953) Guatemala (1954, 1967-1969),
Indonesia (1958), Cuba (1959-1960), Congo thuộc Bỉ (1964), Peru
(1965), Lào (1964-1973), Việt Nam (1961-1973), Cambodia
(1969-1970), Grenada (1983), Libya (1986), El Salvador (những năm
1980), Nicaragua (những năm 1980), Panama (1989), Iraq
(1991-1999), Bosnia (1995), Sudan (1998), Nam Tư (1999). Và bây
giờ, Afghanistan. Tất nhiên là Mỹ “không mệt mỏi” – cái đất nước
tự do nhất thế giới.

Thứ tự do nào mà nước Mỹ bảo vệ?
Trong khuôn khổ đường biên giới của nó, đó là tự do ngôn luận, tôn
giáo, tư tưởng, tự do trong thái độ nghệ thuật, thói quen ẩm thực,
ưu tiên tình dục (ồ, ở một mức độ nào đó) và nhiều thứ tuyệt vời
khác có thể đem làm gương.

Ở bên ngoài đường biên giới của
nó, đó là tự do thường xuyên thống trị, sỉ nhục và nô dịch hóa,
phục vụ cho tôn giáo thực sự của nước Mỹ – “thị trường tự do”. Vì
vậy khi chính quyền Mỹ đặt tên thánh cho một cuộc chiến tranh là
“Chiến dịch Công lý Vô tận”, hay là “Chiến dịch Tự do Bền vững”,
thì ở thế giới thứ ba chúng ta cảm thấy nó còn ghê hơn cả cơn chấn
động kinh hoàng.

Bởi vì chúng ta biết rằng Công lý Vô tận
đối với một số người nghĩa là Bất công Vô tận đối với những người
khác. Và Tự do Bền vững đối với một số người nghĩa là Nô dịch Bền
vững đối với những người khác.

Liên minh Quốc tế Chống
Khủng bố chủ yếu là phe của những nước giàu nhất thế giới. Họ sản
xuất và bán cho nhau phần lớn số vũ khí trên thế giới, họ sở hữu
kho vũ khí hủy diệt hàng loạt lớn nhất – vũ khí hoá học, sinh học
và hạt nhân. Họ đánh nhau trong phần lớn các cuộc chiến tranh,
chịu trách nhiệm về phần lớn các cuộc diệt chủng, đi chinh phục,
xóa bỏ các dân tộc thiểu số và vi phạm nhân quyền trong lịch sử
hiện đại. Họ đỡ đầu, trang bị vũ khí và tài chính cho vô số kẻ độc
tài và bạo chúa. Trong nội bộ với nhau, họ thờ phụng, hầu như tôn
sùng, tín ngưỡng bạo lực và chiến tranh. Trước tất cả những tội ác
kinh khủng đó của họ, quân Taliban chỉ khác ở chỗ không ở cùng
trong một liên minh.

Quân Taliban bị vây bọc trong hoang
tàn đổ nát, heroin và mìn trong dòng xoáy chiến tranh lạnh. Những
lãnh đạo cao tuổi nhất khoảng ngoài 40. Nhiều người trong số họ bị
thương tật và biến dạng, mất một mắt, một tay hoặc một chân. Họ
lớn lên trong một xã hội bị chiến tranh gây thương tích và huỷ
diệt. Giữa thời Liên Xô và Mỹ, trong hơn 20 năm, một lượng vũ khí
súng đạn khoảng 45 tỉ đô la (30 tỉ bảng Anh) đã được đổ vào
Afghanistan. Vũ khí mới nhất là mảnh hiện đại duy nhất đột nhập
vào một xã hội hoàn toàn trung cổ.

Thanh niên trai tráng –
nhiều người là trẻ mồ côi – lớn lên trong thời gian ấy, dùng súng
thay đồ chơi, chưa hề biết mùi yên ổn và êm ấm của đời sống gia
đình, chưa hề biết đến việc chung sống với phụ nữ. Bây giờ trở
thành người lớn và là kẻ thống trị, quân Taliban đánh đập, ném đá,
hãm hiếp và hành hạ phụ nữ. Họ dường như không biết làm những gì
khác nữa cho phụ nữ.

Những năm tháng chiến tranh đã lột bỏ
sự dịu dàng, lòng tốt và tình người trong con người họ. Bây giờ họ
quay lại xử sự như ác quỷ với chính dân mình.

Họ nhảy theo
nhịp vang dội của bom rơi như mưa xung quanh mình.

Với tất
cả lòng kính trọng Tổng thống Bush, nhân loại không phải chọn lựa
giữa quân Taliban và chính phủ Mỹ. Tất cả những cái đẹp của văn
minh nhân loại – hội hoạ, âm nhạc và văn học của chúng ta – đều
nằm cách xa hai cực tư tưởng chính thống này. Có rất ít cơ hội cho
mọi người trên thế giới trở thành người tiêu thụ trung lưu, cũng
ít như việc tất cả mọi người đều sẽ theo cùng một tôn giáo nào đó.
Vấn đề không phải là Thiện và Ác, Hồi giáo hay Thiên chúa giáo.
Vấn đề là làm thế nào để dung chứa sự đa dạng, ngăn chặn việc tiến
tới bá chủ, mọi kiểu cách bá chủ, cả về kinh tế, quân sự, ngôn
ngữ, tôn giáo và văn hoá.

Bất cứ một nhà sinh thái học nào
cũng nói được cho bạn biết một nền văn hóa độc tôn thì nguy hiểm
và mong manh biết chừng nào. Một thế giới bá quyền giống như một
chính phủ không có sự đối lập lành mạnh. Nó trở thành một kiểu độc
tài. Giống như phủ một cái túi nhựa xung quanh thế giới và làm cho
nó không hít thở được. Rốt cuộc, nó sẽ vỡ toang ra.

Một
triệu rưởi người Afghanistan mất mạng trong 20 năm xung đột dẫn
đến cuộc chiến tranh mới này. Afghanistan đã biến thành đống đổ
nát, và bây giờ đống đổ nát được nghiền thêm thành bụi. Sang ngày
thứ hai của cuộc không kích, phi công Mỹ quay về căn cứ mà không
ném hết lượng bom đã định. Như một phi công đã nói, Afghanistan
“không phải là nơi có nhiều mục tiêu”. Trong một cuộc họp báo ngắn
ở Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld được hỏi có
phải quân Mỹ đã hết mục tiêu tấn công hay không.

“Thứ
nhất, chúng tôi sẽ tấn công lại các mục tiêu – Ông ta trả lời –
Thứ hai, chúng tôi không hết mục tiêu, Afghanistan là….” Câu này
làm cả phòng họp báo cười ồ lên.

Sang ngày thứ ba của
những cuộc không kích, bộ Quốc phòng Mỹ huênh hoang rằng đã “khống
chế hoàn toàn không phận Afghanistan” (Có phải họ muốn nói rằng họ
đã huỷ diệt cả hai máy bay ấy, hay là tất cả 16 máy bay của
Afghanistan?)

Trên mặt đất, quân Liên minh Phương Bắc, kẻ
thù cũ của Taliban, và vì thế là bạn mới nhất của liên minh chống
khủng bố – đang tiến về để chiếm Kabul. (Về mặt thành tích, xin
được nói rằng Liên minh Phương Bắc cũng chẳng khác gì Taliban.
Nhưng bây giờ vì bất tiện nên chi tiết vặt vãnh ấy đã bị lờ đi).
Vị lãnh đạo hiện hữu, ôn hoà, “phải chăng” của liên minh, Ahmed
Shah Masud, đã bị giết trong một cuộc đánh bom liều chết đầu tháng
9. Phần còn lại của liên minh là một nhóm hỗn tạp những chiến binh
độc ác, cựu cộng sản và thầy tu ngạo nghễ. Nó là một nhóm khập
khiễng bị sự phân biệt dân tộc chia rẽ, một số người trước đây đã
cầm quyền ở Afghanistan.

Cho đến khi Mỹ không kích, Liên
minh Phương Bắc kiểm soát khoảng 5% diện tích Afghanistan. Bây
giờ, có sự giúp đỡ của liên minh chống khủng bố và sự khống chế
trên không, lực lượng này đang làm cho Taliban lung lay. Trong khi
đó, lính Taliban, cảm thấy sắp bị thua, bắt đầu bỏ chạy sang Liên
minh. Thế là hai lực lượng tham chiến bận rộn thay đổi chỗ và thay
đổi quân phục. Nhưng trong một tình thế đáng bi quan như vậy thì
điều đó chẳng nghĩa lý gì.

Tình yêu là hận thù, bắc là
nam, chiến tranh là hoà bình.

Giữa các thế lực hùng mạnh
trên thế giới có cuộc nói chuyện về việc “đặt ra một chính phủ đại
diện”. Hay nói cách khác “khôi phục” vương quốc cho vị cựu vương
già 89 tuổi Zahir Shah của Afghanistan, người sống lưu vong ở Rome
từ năm 1973. Ðấy là cách để trò chơi tiếp diễn – ủng hộ Saddam
Hussein, sau đó “hất ông ta ra”; hỗ trợ tài chính cho lính
Mojahedin, sau đó ném bom họ như thợ rèn quai búa; đặt Zahir Shah
lên ngôi xem ông ta có phải là bé ngoan hay không (Liệu có thể
“đặt ra” một chính phủ đại diện hay không? Liệu bạn có thể gọi món
dân chủ – rồi xin thêm pho mát và hạt tiêu?)

Các bản báo
cáo bắt đầu rò rỉ thông tin về việc dân thường bị thương vong, về
các thành phố bỏ hoang vì người Afghanistan bỏ chạy đến các biên
giới đã đóng cửa. Những con đường huyết mạch bị nổ tung hoặc bị
chặn lại. Những người từng làm việc tại Afghanistan nói rằng đầu
tháng 11, những đoàn cứu trợ thực phẩm sẽ không thể tiếp cận được
hàng triệu người Afghanistan (Liên hiệp quốc nói là 7,5 triệu),
những người đang thực sự chịu chết đói trong mùa đông này. Họ nói
rằng vào những ngày họ ra đi trước khi mùa đông đến, chỉ có thể
hoặc là chiến tranh, hoặc cố gắng đưa thức ăn đến cho người đói.
Không thể có cùng lúc cả hai khả năng.

Là một cử chỉ tương
trợ nhân đạo, chính phủ Mỹ thả từ trên không 37.000 gói khẩu phần
cấp cứu xuống Afghanistan. Họ nói họ có kế hoạch thả toàn bộ
500.000 gói. Nó chỉ thêm được một bữa ăn cho nửa triệu người trong
tổng số mấy triệu người đang cần thức ăn khủng khiếp.

Các
nhân viên cứu trợ chỉ trích rằng đây là một hành động bi thảm,
nguy hiểm, mang tính tuyên truyền. Họ bảo ném những gói thức ăn
thức ăn từ trên không xuống còn tệ hơn cả sự vô ích.

Trước
hết, vì thức ăn chẳng bao giờ đến tay những người thực sự cần.
Nguy hiểm hơn, những người chạy đến nhặt có nguy cơ bị tan xác vì
mìn. Một sự bố thí bi thảm.

Dù gì đi nữa, những gói thức
ăn đều có in hình trên đó. Các món ăn ở bên trong gói đều được
liệt kê trên những tờ báo lớn. Người ta bảo chúng ta rằng đó là
thức ăn chay, theo đúng quy định về ăn chay của người Hồi giáo.
Mỗi gói thức ăn màu vàng, có trang trí cờ Mỹ, chứa cơm, bơ lạc,
salat đậu, mứt dâu, bánh quy, nho, bánh mỳ dẹt, một miếng táo, món
ăn theo mùa, diêm, một bộ đồ ăn nhựa và bảng hướng dẫn sử dụng
theo hình vẽ.

Sau ba năm hạn hán triền miên, một bữa ăn
được ném xuống Jalalabad! Một sự lạc lõng văn hoá, một sự hiểu sai
những tháng năm dài bị đói gay gắt và sự nghèo khó thực sự có
nghĩa như thế nào. Chính phủ Mỹ còn cố sử dụng cảnh khổ cực hèn hạ
này để tự tô vẽ cho hình ảnh của mình.

Thử quay cảnh này
ngược lại. Hãy tưởng tượng chính quyền Taliban ném bom thành phố
New York, luôn mồm nói rằng mục tiêu thực sự là chính phủ Mỹ và
chính sách của họ. Và giả sử trong các cuộc ném bom, quân Taliban
ném xuống một vài nghìn gói chứa bánh mì dẹt và chả nướng cuộn
trong cờ Afghanistan. Liệu những người New York tử tế tự trong
thâm tâm có bao giờ tha thứ cho chính phủ Afghanistan? Thậm chí
nếu như họ đói, thậm chí nếu họ cần thức ăn đó, thậm chí nếu họ
ăn, thì có bao giờ họ quên được sự sỉ nhục, sự hạ cố đó? Rudi
Guilliani, Thị trưởng New York, đã trả lại món quà 10 triệu đô la
của một hoàng tử Ả Rập vì nó kèm theo một ít lời khuyên thân thiện
về chính sách của Mỹ đối với Trung Ðông. Lẽ nào lòng kiêu hãnh là
thứ xa xỉ chỉ người giàu mới có?

Còn lâu mới dập tắt được
nó, nhen lên ngọn lửa phẫn nộ này chính là tạo nên chủ nghĩa khủng
bố. Căm thù và báo thù không quay trở lại cái bình một khi bạn đã
thả cho nó sổng ra. Bởi vì hễ mỗi “kẻ khủng bố” hoặc là “kẻ ủng
hộ” nó bị giết, thì hàng trăm người vô tội cũng bị giết. Và bởi vì
hễ một trăm người bị giết thì lại có cơ hội tốt để tạo ra mấy kẻ
khủng bố trong tương lai.

Toàn bộ điều đó sẽ dẫn tới đâu?


Tạm gác điều hoa mỹ sang bên trong khoảnh khắc, hãy xem
xét một thực tế là thế giới vẫn chưa tìm ra một định nghĩa thoả
đáng cho “chủ nghĩa khủng bố”. Kẻ khủng bố ở nước này thường là
chiến sĩ đấu tranh cho tự do ở nước khác. Sự vừa yêu vừa ghét sâu
đậm của thế giới đối với bạo lực nằm ngay ở trung tâm của vấn đề.
Một khi bạo lực được chấp nhận như một công cụ chính trị hợp pháp
thì đạo đức và sự chấp nhận mang tính chính trị đối với những kẻ
khủng bố (người nổi dậy hay là chiến sĩ đấu tranh cho tự do) trở
nên cuộc cãi lộn gay gắt, một địa hình gập ghềnh. Tự chính quyền
Mỹ đã gây quỹ, trang bị vũ khí và dung chứa rất nhiều kẻ nổi loạn
trên khắp thế giới.

CIA và tình báo Pakistan ISI trong
những năm 1980 đã huấn luyện và trang bị vũ khí cho quân
mojahedin, những kẻ bị chính quyền ở đất nước Afghanistan do Liên
Xô chiếm đóng coi là khủng bố. Ngày nay, liên minh Pakistan-Mỹ
trong cuộc chiến tranh mới này đang đỡ đầu cho những kẻ phiến loạn
vượt biên giới sang vùng đất Kashmir ở Ấn Ðộ. Pakistan ca tụng
chúng là “chiến sĩ đấu tranh cho tự do”, Ấn Ðộ gọi chúng là “bọn
khủng bố”. Về phần mình, Ấn Ðộ lên án các nước đỡ đầu và tiếp tay
cho chủ nghĩa khủng bố, nhưng trong quá khứ quân đội Ấn Ðộ đã huấn
luyện cho quân Tamil nổi dậy đòi lại đất quê hương ở Sri Lanka
(LTTE), những kẻ phải chịu trách nhiệm về vô vàn hành động khủng
bố đẫm máu.

(Giống như CIA đã bỏ rơi quân mujahideen sau
khi chúng đã phục vụ mục tiêu của họ, Ấn Ðộ bất ngờ quay lưng lại
với LTTE vì những lý do chính trị. Chính là một kẻ đánh bom liều
chết của tổ chức LTTE phẫn nộ đã ám sát cựu thủ tướng Ấn Ðộ Rajiv
Gandhi năm 1989).

Ðiều quan trọng là các chính phủ và các
chính khách cần hiểu rằng huy động thứ tình cảm thịnh nộ khủng
khiếp này của con người vào những mục đích hẹp hòi của họ thì có
thể mang đến những kết quả tức thời, nhưng rốt cuộc và không thể
thay đổi được, họ sẽ gặp những hậu quả thảm khốc. Kích động và
khai thác tình cảm tôn giáo phục vụ cho thủ đoạn chính trị là thứ
di sản nguy hiểm nhất mà các chính quyền và chính trị gia để lại
cho bất cứ dân tộc nào, bao gồm cả dân tộc của chính họ.


Người sống trong những xã hội bị sự cuồng tín cộng đồng và
tôn giáo xâu xé đều biết rằng mọi văn bản tôn giáo – từ Kinh Thánh
cho tới Kinh Chí Tôn Ca (Bhagwad Gita) – đều có thể bị khai thác
và giải thích sai lệch để biện hộ cho bất cứ cái gì, từ chiến
tranh hạt nhân tới diệt chủng cho tới toàn cầu hóa đoàn thể. Ðây
không phải là hàm ý rằng những kẻ gây hại ngày 11-9 không bị săn
lùng và lôi ra xét xử. Chắc chắn chúng phải bị như vậy.


Nhưng liệu có phải chiến tranh là cách tốt nhất để truy
lùng chúng? Có phải cứ đốt một đống rơm là bạn sẽ tìm ra chiếc
kim? Hay là nó sẽ càng làm tăng uất hận và biến thế giới thành địa
ngục sống đối với tất cả chúng ta?

Cho đến cuối ngày, có
bao nhiêu người mà bạn dò xét được, bao nhiêu tài khoản nhà băng
bạn niêm phong được, bao nhiêu cuộc chuyện trò bạn nghe trộm được,
bao nhiêu thư điện tử bạn đột nhập vào được, bao nhiêu phong thư
bạn mở ra được, bao nhiêu máy điện thoại bạn gài trộm được? Ngay
cả trước ngày 11-9, CIA còn tích trữ được nhiều thông tin hơn khả
năng chế biến của nhân loại (thực tế là đôi khi quá nhiều số liệu
lại cản trở hoạt động tình báo – vệ tinh do thám Mỹ hoàn toàn bỏ
sót việc chuẩn bị trước khi Ấn Ðộ thử vũ khí hạt nhân năm 1998).


Chỉ riêng mức độ theo dõi sẽ trở thành một cơn ác mộng hợp
lý, hợp đạo đức đối với quyền công dân. Nó sẽ đẩy mọi người trong
sạch đến chỗ phát điên. Và tự do – điều rất rất quý giá ấy – sẽ bị
thương vong đầu tiên. Nó đã bị tổn thương và bị xuất huyết một
cách nguy hiểm.

Các chính phủ trên khắp thế giới đang sử
dụng một cách yếm thế sự hoang tưởng tràn ngập của họ để tăng
cường quyền lợi của riêng mình. Mọi loại lực lượng chính trị không
có khả năng tiên đoán đều đang được buông thả hành động. Chẳng hạn
ở Ấn Ðộ các thành viên của Diễn đàn Kháng chiến Nhân dân Toàn Ấn,
những người đã phân phát tờ rơi chống chiến tranh và chống Mỹ ở
Delhi, đều bị tống giam. Ngay cả người in những truyền đơn ấy cũng
bị bắt.

Chính quyền cánh hữu (trong khi dung chứa những
phe nhóm Hindu cực đoan như đảng Bajrang Dal và Vishwa Hindu
Parishad – Hội đồng Hindu Thế giới) thì lại đã cấm Phong trào Sinh
viên Hồi giáo Ấn Ðộ và đang cố gắng phục sinh một đạo luật chống
khủng bố, đạo luật đã bị rút lại sau khi Ủy ban Nhân quyền thông
báo rằng nó gây hại nhiều hơn là thiết thực. Hàng triệu công dân
Ấn Ðộ theo Hồi giáo. Có thể được lợi lộc gì từ việc ghét bỏ họ?


Cứ mỗi ngày chiến tranh tiếp diễn thì cảm xúc phẫn nộ lại
tràn ngập thế giới này. Báo chí quốc tế rất khó thâm nhập hoặc là
không sao thâm nhập độc lập được vào vùng chiến sự. Trong bất cứ
trường hợp nào, hệ thống thông tin đại chúng chủ lưu, đặc biệt là
ở Mỹ, đã lăn lộn dù ít dù nhiều, tự cho phép bị cù vào rốn bằng
những bản thông tin báo chí do quan chức chính phủ và quân đội
phân phát cho. Các đài phát thanh Afghanistan đã bị bom hủy diệt.
Quân Taliban thì thường xuyên ngờ vực sâu sắc báo chí. Trong cuộc
chiến tuyên truyền, không có được sự tính toán chính xác là bao
nhiêu người bị giết, hoặc sự huỷ diệt đã đến mức độ nào. Ở nơi
thiếu vắng thông tin đáng tin cậy, thì tin đồn được thả sức lan
truyền.

Hãy áp tai xuống đất, bạn có thể nghe thấy tiếng
đập khẽ, tiếng đập chết chóc của cơn giận dữ đang nảy mầm. Xin làm
ơn, làm ơn ngay bây giờ ngừng chiến tranh đi cho. Ðã quá đủ người
chết. Tên lửa thông minh không đủ thông minh. Chúng đang làm nổ
tung nhà kho của sự thịnh nộ bị kìm nén.

Tổng thống Bush
gần đây khoe khoang: “Khi tôi hành động, tôi không phóng một tên
lửa giá 2 triệu đô la vào một cái lều rỗng không giá 10 đô la hay
bắn vào đít một con lạc đà. Nó sẽ rất đúng chỗ”. Tổng thống Bush
nên biết rằng chẳng có mục tiêu nào ở Afghanistan tương xứng với
giá trị tiền bạc của các quả tên lửa ấy. Có thể, để cân bằng tài
chính, Tổng thống Bush nên sản xuất tên lửa rẻ hơn cho các mục
tiêu rẻ hơn và sinh mạng rẻ hơn ở các nước nghèo. Nhưng thế thì
các nhà sản xuất vũ khí của liên minh chống khủng bố lại có thể
chẳng làm ăn được mấy. Chẳng hạn như đối với Tập đoàn Carlyle –
được tổ chức Tiêu chuẩn Công nghiệp miêu tả là “tập đoàn cổ phần
tư nhân lớn nhất thế giới” với tài sản 13 tỉ USD.

Carlyle
đầu tư trong lĩnh vực quốc phòng và kiếm tiền từ những vụ xung đột
quân sự và chi tiêu cho vũ khí. Carlyle được những con người đáng
tin cậy không chê vào đâu được điều hành. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng
Mỹ Frank Carlucci là chủ tịch và giám đốc điều hành (ông ta là bạn
cùng phòng thời sinh viên của Donald Rumsfeld). Những đối tác khác
của Carlyle bao gồm cựu Bộ trưởng Ngoại giao James A Baker III,
George Soros và Fred Malek (người điều hành chiến dịch bầu cử của
George Bush bố). Một tờ báo Mỹ, Baltimore Chronicle and Sentinel,
còn nói Bush bố từng tìm kiếm đầu tư cho tập đoàn Carlyle ở thị
trường châu Á.

Nghe nói ông ta đã được trả những khoản
tiền không sao đếm nổi để đi giới thiệu với những chính phủ là bạn
hàng đầy tiềm năng.

Ô hô, đúng như một câu nói chán chường
– tất cả trong cùng một gia đình. Thế là có một ngành nữa trong
hoạt động kinh doanh truyền thống của gia đình – dầu lửa. Hãy nhớ
rằng tổng thống Bush con và phó tổng thống Dick Cheney cả hai đều
gặp vận may nhờ ngành dầu lửa Mỹ.

Turkmenistan, chung biên
giới phía tây bắc Afghanistan, có trữ lượng dầu lửa đứng thứ ba
trên thế giới, ước tính 6 tỉ thùng. Các chuyên gia nói đủ dùng cho
nhu cầu năng lượng của Mỹ 30 năm nữa (hoặc vài thế kỷ cho một nước
đang phát triển). Mỹ luôn coi dầu lửa là vấn đề an ninh và bảo vệ
nó bằng mọi cách cần thiết. Ít ai trong chúng ta nghi ngờ rằng sự
có mặt quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh liên quan rất ít đến vấn đề nhân
quyền mà hoàn toàn vì mối quan tâm chiến lược đến dầu lửa.


Dầu lửa và gas từ vùng vịnh Caspian hiện đang chảy theo
hướng bắc về phía thị trường châu Âu. Từ góc độ địa lý và chính
trị, Iran và Nga là hai trở ngại cho mối lợi của Mỹ. Năm 1998,
Dick Cheney, lúc đó là giám đốc điều hành tập đoàn chính trong
ngành dầu lửa Halliburton, cơ quan đóng vai trò lớn trong công
nghiệp dầu lửa, nói: “Tôi không thể đoán trước được có lúc một khu
vực đã bất ngờ nổi lên quan trọng về mặt chiến lược như vùng
Caspian. Hầu như các cơ hội xuất hiện chỉ sau một đêm”. Thực sự là
thế.

Mấy năm nay, tập đoàn dầu lửa Mỹ khổng lồ Unocal đã
đàm phán với quân Taliban xin phép xây dựng một đường ống dẫn dầu
chạy qua Afghanistan tới Pakistan rồi tới biển Ả Rập. Từ đây,
Unocal hy vọng đến được “những thị trường đang nổi lên” đầy lợi
nhuận ở Nam và Ðông Nam Á. Tháng 12 năm 1997, một đoàn giáo sĩ Hồi
giáo đã đến Mỹ, thậm chí đã gặp những quan chức bộ Ngoại giao Mỹ
và những người điều hành Unocal ở Houston. Hồi đó, khẩu vị của
Taliban là xử tử công khai và đối xử tàn tệ với phụ nữ Afghanistan
không bị coi là tội ác chống loài người như bây giờ.

Sáu
tháng sau, hàng trăm nhóm hoạt động vì quyền phụ nữ ở Mỹ đã gây
sức ép với chính quyền Clinton. May mắn thay, họ đã bóp chết được
sự thông đồng này. Còn bây giờ, cơ hội lớn của ngành dầu lửa Mỹ đã
đến. Ở Mỹ, ngành công nghiệp vũ khí, công nghiệp dầu lửa, mạng
lưới truyền thông lớn, và thực ra là chính sách đối ngoại, tất cả
do cùng những tập đoàn kinh doanh kiểm soát. Vì vậy sẽ là ngớ ngẩn
nếu chờ đợi cuộc hội đàm liên quan đến súng đạn, dầu lửa và những
hợp đồng quốc phòng này được thực sự đưa lên những phương tiện
thông tin đại chúng. Trong bất cứ trường hợp nào, đối với một dân
tộc bị lầm lẫn và quẫn trí, một dân tộc mà lòng kiêu hãnh đã bị
tổn thương, những người thân yêu đã bị thảm sát, lòng căm giận vẫn
còn tươi mới và sắc nhọn, thì sự trống rỗng của lời rao giảng về
“xung đột giữa các nền văn minh” và “cái thiện đối diện cái ác” đã
được đưa vào nhà một cách đúng đắn. Chúng được những người phát
ngôn của chính phủ đem phát nhỏ giọt như một liều vitamin hoặc
thuốc chống trầm cảm hàng ngày. Thang thuốc đều đặn đảm bảo rằng
nước Mỹ lục địa tiếp tục là điều bí ẩn như lâu nay vẫn thế – một
dân tộc cách biệt lạ lùng như ở giữa đảo xa, do một chính phủ hỗn
tạp thích chõ vào việc người khác một cách bệnh hoạn cầm quyền.


Vậy tất cả chúng ta, những người tê liệt vì chịu sự tấn
công dữ dội của những điều mà chúng ta biết là tuyên truyền vô lý?
Những người hàng ngày tiêu thụ những lời nói dối và sự tàn bạo
phết bơ lạc và mứt dâu được ném từ trên không vào trong đầu chúng
ta, giống như những gói thức ăn màu vàng nọ. Chúng ta sẽ ngoảnh đi
mà ăn vì chúng ta đói, hay chúng ta nhìn trừng trừng vào vở kịch
tàn nhẫn đang diễn ra ở Afghanistan cho đến khi cùng nôn thốc nôn
tháo rồi đồng thanh nói rằng chúng ta xơi đủ rồi?

Năm đầu
tiên của thiên niên kỷ sắp kết thúc, người ta tự hỏi có phải chúng
ta đã đánh mất quyền được mơ ước? Liệu chúng ta có còn khả năng
lại hình dung ra cái đẹp nữa hay không?

Liệu chúng ta còn
có thể lại ngắm cái sắc màu lung linh chập chờn kỳ lạ của một chú
thằn lằn mới sinh dưới ánh mặt trời, hay thì thầm trả lời một con
sóc đất vừa thầm thì vào tai bạn mà không phải nghĩ đến Trung tâm
Thương mại Thế giới và Afghanistan?