Chẳng nói thì ai cũng biết là mấy hôm nay tivi, đài, báo, các phương tiện truyền thông đại chúng trên khắp thế giới đều dồn dập đưa tin về trận động đất, sóng thần khủng khiếp ở Nam Á xảy ra đúng dịp Giáng Sinh gây nên cái chết cho cả trăm nghìn người và kéo theo là đau thương, tang tóc cho cả triệu triệu người cùng rất nhiều hậu quả to lớn khác. Vào một số trang web ở Việt Nam, thấy tin tức, phóng sự, bình luận xung quanh những thiệt hại về người và của của mấy nước như Thái Lan, Ấn Độ, Sri Lanka, Indonesia… được bổ sung từng giờ, từng giờ một, nóng hổi chẳng khác gì những tin thể thao, cúp bóng đá thế giới, cúp bóng đá khu vực, cúp C1, C2, các giải ngoại hạng ngoài nước, trong nước…, phục vụ đám độc giả hiếu kỳ một cách hết sức tận tình, kịp thời.

Cũng chẳng nói thì ai cũng thừa biết là thái độ của những người xem ti vi, nghe đài, đọc báo (cả báo viết lẫn báo điện tử), hay nói chung là thái độ của dân chúng trước những đau thương mất mát của hàng triệu người dân xứ Nam Á này là khá bàng quan. Vì tò mò mà người ta tỏ ra quan tâm tới các sự kiện, còn sau khi đã biết được nguyên nhân, diễn biến, mức độ của trận động đất, cũng như sau khi đã tỏ tường những con số thống kê về người chết, người mất tích, đã thấy những hình ảnh, đã nghe những tiếng gào, tiếng khóc… thì các Thượng Đế lại ai cũng vẫn cứ y việc ấy mà làm. Đang mùa Giáng Sinh và chuẩn bị đón một năm mới sắp đến, ai sắm sửa mua bán cứ sắm sửa mua bán, ai đánh quả cứ đánh quả, ai làm thêm làm nếm cứ làm thêm làm nếm, ai nhậu nhẹt cà phê cà pháo bia ôm bia iếc cũng vẫn cứ nhậu nhẹt cà phê cà pháo bia ôm bia iếc… Nói chung, trừ một số rất ít, còn chẳng mấy người nghĩ đến chuyện cần phải quyên góp chút ít cơm áo gạo tiền hay có việc làm gì đó cụ thể để ủng hộ hay tỏ lòng thương tiếc những người xấu số. Chỉ còn có mấy chục giờ nữa là đến giao thừa, để rồi xem, khắp nơi pháo phiếc lại chẳng vẫn đinh tai đinh óc hay rợp trời rợp đất, rượu bia lại chẳng vẫn chảy như sông như suối.

Thì đấy chẳng qua cũng là thái độ sống chết mặc bay, cháy nhà hàng xóm bình chân như vại, bão xa chưa lo…, hay nói chung là thái độ ích kỷ của hầu như cả loài người.

Vậy nên, hôm qua, khi vào thăm talawas, lần đến bài Đọc thơ ở Philadelphia của nhà thơ Đinh Linh, thấy chàng vừa tường thuật (có hình ảnh hẳn hoi) mà vừa như than vãn rằng: „Ngày 24-12 là ngày mua sắm cuối cùng trước Noel. Bốn bạn thơ ở Philadelphia là Frank Sherlock, C.A. Conrad, Mitili Jagannathan và tôi quyết định xuống đường để phản đối thái độ thờ ơ phớt tỉnh của nước Mỹ về chiến tranh. Trong lúc quân đội Mỹ đang xâm lăng, tra tấn, giết người thì dân Mỹ mải mê đi shopping. Chúng tôi thừa biết phần đông thiên hạ sẽ coi chúng tôi là những kẻ điên rồ: Ai mà đọc thơ giữa đường?“… thì thấy cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên hay bất ngờ lắm. Vì quả thật là, ở Iraq, trong lúc quân đội Mỹ đang tra tấn, giết người thì chẳng cứ dân Mỹ ở Mỹ mà là dân của gần như toàn thế giới, trong đó có cả dân Việt Nam ta và cả một số người dân Iraq may mắn thoát khỏi cảnh bom rơi đạn nổ, tỵ nạn ở đâu đó… vẫn mải mê đi shopping cùng những việc riêng tư khác của họ. Còn cái chuyện người ta nhún vai, không quan tâm: „Ai mà đọc thơ giữa đường“ thế này, cũng là chuyện quá bình thường. Thơ với thẩn thời này chẳng đã nhàm đã chán quá rồi sao.

Có đáng ngạc nhiên chăng là hành động xuống đường, đọc thơ, phân phát truyền đơn phản đối chiến tranh, phản đối sự thờ ơ của nuớc Mỹ về chiến tranh, trong sự thờ ơ (hết sức) của dân chúng Mỹ của nhà thơ Đinh Linh và ba nhà thơ kia. Thì ra, trong lúc phần đông con người còn say sưa, mải mê chạy theo dục vọng của mình mà vô tình nhắm mắt xuôi tay mặc kệ nhà cầm quyền, kệ những quân xâm lăng… muốn làm gì thì làm, thì vẫn còn có người động lòng trắc ẩn trước những đau khổ của những người khác, những dân tộc khác. Hành động ấy quả là có ý nghĩa. Chí ít thì nó cũng làm cho một số độc giả của talawas, trong đó có cả người đang cọc cạch viết bài này, phải dọ dẫm xem lại tâm hồn mình. Phải chăng là chúng ta đã tỏ ra quá chai sạn, vô cảm trước những đau đớn, mất mát của người khác? Phải chăng là chúng ta đã tỏ ra là quá thờ ơ trước những tội ác? Phải chăng là tâm hồn chúng ta quá cằn cỗi?

Cũng qua bài phóng sự ảnh Đọc thơ ở Philadelphia này của Đinh Linh, người ta thấy toát lên một điều là anh vẫn vô cùng yêu nước Mỹ, yêu dân Mỹ, những tấm ảnh anh chụp đường phố Philadelphia sạch và đẹp và thanh bình làm sao, cảnh dân Mỹ đi mua sắm trông mới dễ thương làm sao… Rõ ràng là, việc các nhà thơ xuống đường đấu tranh, phản đối… không phải là vì ác ý mà chỉ muốn nhằm làm hoàn thiện, làm tươi đẹp thêm nước Mỹ vốn đã rất tươi đẹp mà thôi. Và cũng rất rõ ràng là chỉ ở những nước dân chủ như Mỹ mới có chuyện các nhà thơ cũng như các công dân khác có quyền xuống đường tự do công khai bày tỏ quan điểm của mình. Cho dù quan điểm ấy có trái với đường lối của nhà cầm quyền đến đâu đi chăng nữa, thì họ cũng không sợ bị trả thù, bắt bớ, giam cầm, hành hạ như ở các nước còn chế độ độc tài…

Nhân đọc bài Đọc thơ ở Philadelphia của Đinh Linh, người viết bài này lại chợt nhớ đến một tác phẩm nhan đề: Tổng bí thư Nông Đức Mạnh khích lệ tôi đọc thơ ở Đức đăng ở Phụ san Thơ số 10, tháng 4. 2004 của báo Văn Nghệ số 14, ngày 3.4.2004, đăng lại trên talawas 20.4.2004. Nếu tất cả các nhà thơ Việt Nam đều xúm lại, khúm núm, tung hô, suy tôn, phỉnh phờ, ca ngợi lãnh tụ một cách dễ dàng và vô lý như thế… để rồi mong được ban cho những cái ôm choàng lấy thật thân mật của các quý vị để hãnh diện, hạnh phúc, sung sướng, nở mày nở mặt thì thật là khốn nạn cho làng thơ và cho đất nước của chúng ta quá. Vẫn biết là bàn tay có ngón dài ngón ngắn, nhưng đọc bài Tổng bí thư… người ta chỉ thấy thân phận hèn hạ, cúi đầu, cam chịu của một người mang danh nhà thơ. Sao mà nhục nhã đến thế hả người!

Nhưng cũng may, trong số các nhà thơ Việt Nam còn có người như Đinh Linh. Vẫn biết là ở một đất nước mà quyền tự do ngôn luận của công dân được tôn trọng như ở nước Mỹ thì việc làm của anh chẳng có gì đáng gọi là khó khăn, nguy hiểm. Điều mà người ta quan tâm là anh đã sử dụng cái quyền ấy như thế nào, và qua việc làm này, người ta nghĩ rằng anh đã thành công. So với những kẻ phải uốn lưỡi, bóp mồm, bóp miệng để phọt ra những điều rồ dại, phải nói là việc làm đơn giản ấy của anh có ý nghĩa hơn cả triệu triệu lần. Xin cảm ơn anh.

30.12.2004

© 2004 talawas