Đọc bài viết “Hai lối chứng minh không có Thượng đế” của Quentin Smith do Thích Bình Thường dịch, tôi phải mỉm cười vì sự hăng hái bảo vệ quan điểm đã làm cho tác giả giống với những người mà W.L. Craig gọi là “thích tranh luận ở học đường”. Mặc dù không thể không thừa nhận kiến thức uyên bác cũng như lập luận sắc bén của tác giả, tôi nghĩ ông vẫn có những lỗ hổng nhất định mà tôi xin thử trình bày dưới đây:

Thượng đế toàn năng của vũ trụ học

Trong lý thuyết của mình, Stephen Hawking đưa ra vấn đề khởi thuỷ của vũ trụ, rằng có xác suất để vũ trụ mang những “hình dáng” khác nhau. Vũ trụ như hiện tại của chúng ta có xác suất xuất hiện khá cao nhưng không phải 100% và Quentin Smith căn cứ vào đó để nói rằng Thượng đế không tồn tại bởi vì Thượng đế là toàn năng. Thế nhưng, chính tác giả của lý thuyết vũ trụ học lại viết rằng: “Chúa là một tay cờ bạc có hạng” ^[1] hàm ý rằng Thượng đế sáng tạo ra thế giới một cách ngẫu nhiên và vũ trụ của chúng ta chỉ là một trong những tạo vật có thể có của Ngài.

Rõ ràng là Q. Smith đã gán Thượng đế cho sự hiện hữu của vũ trụ mà chúng ta đang thấy, để rồi tuyên bố cho sức mạnh của vô thần luận. Song chỉ cần cắt đứt sự ràng buộc tuyệt đối của đấng Sáng thế với sản phẩm hiện nay của Ngài, thì hữu thần luận có thể giành lấy toàn bộ sự bênh vực của khoa học. Rằng Thượng đế là toàn năng bởi vì Ngài cho phép vũ trụ có một bộ mặt lịch sử như chúng ta đang thấy, và đến khi lịch sử đó kết thúc thì tuỳ theo cú gieo súc sắc của Ngài mà vũ trụ bắt đầu một lịch sử khác. Lý thuyết vũ trụ học do Hawking đề xướng đã loại trừ đi cái nguyên nhân nằm ngoài vũ trụ, chứ không loại trừ nguyên nhân hay xác suất của chính vũ trụ. Nói cách khác, tính đa lịch sử của vũ trụ mới là bàn tay trọn vẹn của Thượng đế và Ngài hiện hữu trong chính sản phẩm của mình.

Vô vàn sự dữ cũng nằm trong ý định của Thượng đế

Tôi không có ý đưa thuyết nghiệp báo ra để phản đối bằng chứng thứ hai của ông Smith, song chỉ cần tiếp nối quan điểm về Thượng đế vô tư, lạnh lùng như một sòng roulet, người ta cũng chứng minh được rằng Thượng đế tồn tại để trừng phạt loài người và ban thưởng món ăn ngon lành cho những loài vi sinh vật sống nhờ việc phân huỷ xác chết. Những sự dữ, bằng bất kỳ hình thức nào, đều không phải là “dữ”. Chúng dữ với người này hay cộng đồng này, giống loài này… song lại tốt lành với người khác hoặc cộng đồng khác, giống loài khác… Mặc dù quan điểm của Q. Smith rất đúng đắn khi dùng để bác bỏ niềm tin mê muội vào các vị thần bay lượn trong không gian chuyên ban phúc cho con người, song nó không thể dùng để loại trừ Thượng đế với tính cách là một hiện hữu bao trùm vũ trụ.

Cũng giáo sư Hawking, mở đầu cho chương 3 của cuốn sách Vũ trụ trong một hạt dẻ, đã trích dẫn câu này của văn hào Shakespeare:

Shakespeare không thể đọc lý thuyết vũ trụ học cuối thế kỷ 20 để viết ra câu nói bất hủ ấy. Chỉ biết rằng qua câu nói của Hamlet, người đọc thấy đức tin ấy tạo ra một sự khác biệt sâu sắc với việc không có đức tin hay đức tin vô thần. Cho đến ngày nay thì chúng ta biết rằng đức tin ấy là có cơ sở khoa học và nó gắn liền với nhận thức về mối quan hệ giữa con người với vũ trụ, giữa cá nhân với Thượng đế.

Kết luận

Hai bằng chứng mà Q. Smith đưa ra, tôi cho rằng không đủ để đi đến kết luận vô thần có lý hay hữu thần có lý. Một cách thận trọng thì chúng ta nên nói rằng: Thượng đế hiện hữu hay không là do quan niệm và đức tin của mỗi người. Nếu một người nào đó kiên quyết loại bỏ danh từ Thượng đế, thì rốt cuộc anh ta hay chị ta vẫn phải tìm một danh từ khác đại diện cho cái thế lực đã buộc vũ trụ phải như thế này chứ không phải thế khác. “Trùng trùng duyên khởi” là một cách diễn đạt, “Vũ trụ và các định luật khoa học…” là một cách diễn đạt khác, “Trời sinh ra thế” cũng là một cách nói khác nữa v.v. Nghiên cứu triết học, vì thế, phải là một nỗ lực vượt ra khỏi ngôn từ khái niệm để có được chân lý.

© 2005 talawas